Odkrycie „botanicznych Pompejów” – skamieniałego lasu z późnej kredy – pokazało, że rośliny kwiatowe dominowały na długo przed zagładą dinozaurów

Oto sprawdzone podsumowanie na podstawie czerwcowego (2026) badania opublikowanego w czasopiśmie Science przez paleobotaników z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley.

Co ujawniły „botaniczne Pompeje”

Stanowisko – nazwane Dori's Tuff, część formacji Jose Creek w Nowym Meksyku – zachowało las śródlądowy z późnej kredy, który został przysypany popiołem wulkanicznym około 74,6 miliona lat temu (późny kampan), czyli 8–10 milionów lat przed uderzeniem asteroidy, które zakończyło erę dinozaurów . Ponieważ opad popiołu trwał kilka dni, uchwycił on „migawkę” dna lasu, ściółki oraz stojącej roślinności w miejscu wzrostu .

Kiedy rośliny kwiatowe przejęły władzę?

Dotychczas uważano, że rośliny kwiatowe (okrytonasienne) były przez większość kredy drobnymi roślinami podszycia i zaczęły dominować dopiero po wymarciu dinozaurów 66 mln lat temu, gdy ssaki zaczęły roznosić ich owoce . Zespół skamieniałości z Dori's Tuff całkowicie zaprzecza tej narracji. Las ten był już zdominowany przez okrytonasienne drzewa (m.in. pokrewne wawrzynowi i palmom), rosnące obok paproci i sekwoi, z dużymi pniami i dojrzałą strukturą koron – co oznacza, że rośliny kwiatowe osiągnęły dominację miliony lat przed uderzeniem asteroidy .

Wielkość i różnorodność owoców i nasion

• Zespół skamieniałości zawiera setki nasion i owoców (diaspor) – od maleńkich nasion po duże, mięsiste owoce .
• O ile typowe kredowe diaspory okrytonasiennych były wielkości maku, średnia wielkość diaspory w tym lesie odpowiadała dużej borówce – co oznacza ponad 100-krotny wzrost objętości .
• Niektóre nasiona były skrzydlate (przystosowane do rozsiewania przez wiatr), inne duże, mięsiste i bogate w składniki odżywcze – zgodne z rozsiewaniem przez zwierzęta .
• Uważano, że taka różnorodność strategii rozsiewania pojawiła się dopiero po wymarciu dinozaurów .

Rola dinozaurów i innych zwierząt kredowych w rozsiewaniu nasion

Obecność dużych, mięsistych diaspor silnie sugeruje, że zwierzęta działały jako rozsiewacze nasion na długo przed dominacją ssaków. Potencjalnymi rozsiewaczami były:

• Dinozaury marginocefaliczne (roślinożerne dinozaury ptasiomiedniczne) – w rekonstrukcjach z badania przedstawiono je jako żywiące się owocami okrytonasiennych .
• Ssaki wieloguzkowce – wczesne ssaki podobne do gryzoni, które współistniały z dinozaurami i mogły zjadać i roznosić nasiona .
• Inne kredowe kręgowce, które mogły przenosić skrzydlate lub mięsiste diaspory .

To odkrycie podważa pogląd, że duże owoce i rozsiewanie przez zwierzęta wyewoluowały dopiero po wymarciu dinozaurów w odpowiedzi na ekspansję owocożernych ssaków, nietoperzy i ptaków. Zamiast tego zwierzęta kredy – w tym dinozaury – już 10 milionów lat wcześniej zjadały i roznosiły nasiona roślin kwiatowych .

Jak to zmienia dotychczasowe podejście

Dotychczasowa „katastroficzna” narracja głosiła, że rośliny kwiatowe były ekologicznie marginalne aż do momentu, gdy asteroida oczyściła im drogę, a strategie wytwarzania dużych owoców i rozsiewania przez zwierzęta stały się możliwe dopiero, gdy ssaki i ptaki zróżnicowały się we wczesnym kenozoiku . Flora z Dori's Tuff pokazuje, że:

1. Lasy zdominowane przez okrytonasienne istniały 10 milionów lat przed katastrofą. Rośliny już wtedy inwestowały w duże diaspory i tworzyły gęste lasy z koronami drzew .
2. Rozsiewanie dużych owoców przez zwierzęta działało już w kredzie. Do wyewoluowania tej strategii nie było potrzebne wymarcie dinozaurów ani pojawienie się współczesnych grup ssaków .
3. Uderzenie asteroidy nie „odblokowało” dominacji roślin kwiatowych – jedynie ją przekształciło. Rośliny kwiatowe już wygrywały; katastrofa zmieniła układ konkurencyjny, ale nie zapoczątkowała ich sukcesu .

Główny autor badania, doktorant UC Berkeley Jaemin Lee, powiedział: „Nasze wyniki pokazują, że przynajmniej w niektórych gorących i wilgotnych środowiskach późnej kredy, na 10 milionów lat przed granicą wymierania, okrytonasienne już inwestowały więcej zasobów w pojedyncze diaspory i tworzyły gęste lasy.”

---

Podsumowanie: „Botaniczne Pompeje” w Dori's Tuff przesuwają datę ekologicznej dominacji roślin kwiatowych i rozsiewania dużych owoców przez zwierzęta o 8–10 milionów lat wstecz, bezpośrednio zaprzeczając poglądowi, że rośliny kwiatowe rozkwitły dopiero po śmierci dinozaurów. Dinozaury i kredowe ssaki już 74,6 miliona lat temu roznosiły jagodowe owoce okrytonasiennych w dojrzałym lesie zdominowanym przez rośliny kwiatowe .