Nadchodzi Super El Niño 2026: Ostrzeżenia FAO, Banku Światowego i instytucji finansowych

W ramach wspólnego apelu o działania wyprzedzające na okres od czerwca 2026 do marca 2027 roku, FAO i Światowy Program Żywnościowy (WFP) wezwały do ochrony prawie 9 milionów ludzi w 22 krajach przed potencjalnym skutkami silnego El Niño . Serwis ONZ poinformował, że FAO i WFP ostrzegły, iż „potencjalnie silne” El Niño może „wywołać kolejną falę zakłóceń związanych z klimatem” .

Ostrzeżenia agencji klimatycznych i meteorologicznych

Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) ostrzegła, że El Niño prawdopodobnie rozwinie się w drugiej połowie 2026 roku, budząc obawy o indyjski monsun i prognozy opadów poniżej normy . Światowe Forum Ekonomiczne (WEF) ostrzegło, że pojawiające się El Niño stanowi „systemowy szok dla rynków globalnych”, sygnalizując potencjalne zakłócenia w przepływach handlowych produktów rolnych .

Regiony najwyższego ryzyka

Zgodnie z analizą FAO opartą na 41 latach zdjęć satelitarnych z jej Systemu Wskaźnika Stresu Rolniczego (ASIS), regionami najbardziej narażonymi na suszę są: Sahel, Afryka Południowa, Azja Południowa i Południowo-Wschodnia oraz Korytarz Suchy w Ameryce Środkowej i Karaiby. Na niektórych obszarach uprawnych i pastwiskach prawdopodobieństwo wystąpienia suszy przekracza 50% . JRC UE zidentyfikowało zwiększone ryzyko suszy na dużych obszarach Australii, Azji Południowo-Wschodniej i Afryki .

Ostrzeżenia instytucji finansowych: Niedoceniane ryzyko inflacyjne

HSBC: „Kolejne ryzyko inflacyjne zasługuje na bliższą uwagę: El Niño”

HSBC podkreślił, że ceny żywności rosną od początku 2026 roku, a rosnące prawdopodobieństwo silnego El Niño, wraz z podwyższonymi kosztami energii i transportu, oznaczają wzrost ryzyka dla inflacji bazowej na rynkach wschodzących .

Fitch Ratings: Długotrwałe ryzyko dla Filipin

Fitch Ratings ostrzegł, że Filipiny mogą stanąć w obliczu „ponownych zakłóceń gospodarczych” z powodu przedłużającego się El Niño, które ma potrwać co najmniej do początku 2027 roku, stwarzając zagrożenie dla wzrostu i stabilności cen .

Bank Światowy: Produkcja ryżu może spaść o 20–50%

Bank Światowy ostrzegł, że 15 prowincji na Filipinach jest zagrożonych poważną suszą wywołaną przez El Niño, co zagraża krajowej produkcji ryżu, która w dotkniętych prowincjach może spaść o 20–50% .

Inne kluczowe ostrzeżenia

• S&P Global: Produkcja ryżu na Filipinach w roku marketingowym 2025–26 ma spaść, ponieważ rolnicy zmagają się z podwyższonymi cenami paliw i nawozów, do czego dochodzi wpływ El Niño .
• Saxo Bank: Rolnictwo pozostaje sektorem najbardziej narażonym, a ryzyko pogodowe narasta w kilku regionach, zwłaszcza w Azji. Ryzyko może przewyższyć poprzednie rekordowe zdarzenia .
• Metrobank Wealth Insights: Ryzyko „bardzo silnego” El Niño wzrosło do jednego do trzech, co może pobudzić wzrost cen konsumpcyjnych i wpłynąć na inwestycje na Filipinach .
• Modelowanie Bloomberga: Rynki wschodzące są bardziej narażone na inflacyjny wpływ El Niño. W Argentynie i Brazylii inflacja może przyspieszyć o dodatkowe 0,75 punktu procentowego .

Filipiny: Epicentrum zagrożenia

Filipiny są konsekwentnie uznawane za jeden z krajów najbardziej narażonych na wstrząsy bezpieczeństwa żywnościowego wywołane przez El Niño. Moody's Investors Service przyznał Filipinom cztery punkty na pięć w swoim indeksie fizycznego ryzyka klimatycznego, obok Indonezji i Indii .

Spadek produkcji ryżu

• USDA FAS w Manili prognozuje spadek produkcji ryżu łuskanego (milled rice) o 3% do 11,95 mln ton metrycznych w roku gospodarczym 2024/2025 . S&P Global podaje, że produkcja ryżu na Filipinach w latach 2025–26 ma spaść do 12,2 mln ton, co byłoby najniższym poziomem od sezonu 2019–20 .
• Bank Światowy ostrzega, że produkcja ryżu może spaść o 20–50% w dotkniętych prowincjach . Inquirer informuje, że produkcja palay (niełuskanego ryżu) może spaść do 17–18 mln ton, niwelując ostatnie zyski .

Rosnąca zależność od importu

Import może wzrosnąć do 5,5–6,0 mln ton, pogłębiając zależność od importu i narażając kraj na niestabilne rynki globalne. Wietnam, który dostarcza 80–90% filipińskiego importu ryżu, również może zostać dotknięty przez Super El Niño, co może utrudnić pozyskanie 5 mln ton wyłącznie z Wietnamu .

Zbiegające się wstrząsy: Dług, peso i wojna

Filipiny stoją w obliczu konwergencji oddziałujących na siebie presji systemowych: rosnącego długu publicznego, deprecjacji peso i strat rolniczych spowodowanych klimatem. Naukowcy ostrzegli, że w obliczu zmniejszonych dostaw nawozów z powodu wojny w Iranie, dodatkowe El Niño „może gwałtownie zmniejszyć produkcję rolną w krajach słabiej rozwiniętych” . Połączenie El Niño i geopolitycznych zakłóceń w dostawach nawozów tworzy niezależny, kumulujący się wstrząs, którego nie należy mylić z pojedynczym ryzykiem .

Zagrożenia dla innych rynków wschodzących

Indie

El Niño grozi osłabieniem letniego monsunu, co będzie stresem dla upraw ryżu i kukurydzy nawadnianych deszczem w sezonie kharif . Opady poniżej normy, dodatni dipol Oceanu Indyjskiego i wyższe koszty nawozów zwiększają presję na gospodarstwa rolne i ceny żywności . Zgodnie z indeksem Standard Chartered Bank, Indie i Egipt należą do gospodarek najbardziej podatnych na skutki El Niño .

Afryka Południowa

Sezon 2025/26 dobiega końca, ale nadchodzące warunki El Niño zagrażają kolejnemu sezonowi upraw letnich . Utrzymujący się konflikt w Sudanie i Sudanie Południowym, w połączeniu z potencjalnym przyszłym ryzykiem El Niño, napędza poważny kryzys utrzymania i zwiększa ryzyko głodu w regionie .

Globalne szkody gospodarcze

Badania cytowane przez The Independent szacują, że „super” El Niño może oznaczać uderzenie w globalną produkcję rolną o wartości 342 miliardów dolarów, stanowiąc krytyczne zagrożenie dla 500 milionów drobnych rolników na całym świecie. Scenariusze obejmują skoki cen podstawowych upraw o 50–100% oraz możliwe zakazy eksportu ryżu przez Indie, Wietnam i Tajlandię .

Ameryka Łacińska i Karaiby

50% energii w Ameryce Łacińskiej pochodzi ze źródeł hydroelektrycznych, co czyni region bardzo narażonym na El Niño; susze zmuszają do korzystania z droższych elektrowni cieplnych, podnosząc koszty produkcji rolnej . W suchym korytarzu Ameryki Środkowej El Niño wiąże się z suchymi warunkami między czerwcem a grudniem, co może wpłynąć na uprawy kukurydzy i fasoli .

Zastrzeżenia i kontrargumenty

Niektórzy analitycy zauważają, że obfite globalne zapasy ryżu mogą złagodzić szok podażowy. Ekonomistka FAO Shirley Mustafa powiedziała Economic Times, że światowe zapasy prawdopodobnie zamortyzują część wpływu El Niño, nazywając to „małym światełkiem w tunelu” . Jest to jednak tylko częściowe złagodzenie, a nie gwarancja, szczególnie jeśli zostaną nałożone zakazy eksportu.

Zakłócenia w dostawach nawozów spowodowane wojną w Iranie są niezależnym wstrząsem, który nakłada się na bezpośrednie skutki pogodowe El Niño – tych dwóch zjawisk nie należy mylić. Jednak ich kombinacja stwarza niezwykle niebezpieczny scenariusz dla globalnego bezpieczeństwa żywnościowego, odrębny od poprzednich zdarzeń El Niño .