Wszystkie skamieniałości Homo naledi z jaskini Rising Star należą do samic. Co to oznacza?

Oto sprawdzona faktograficznie analiza odkrycia opublikowanego 24 czerwca 2026 roku w czasopiśmie Cell.

Nowe wnioski z pierwszej analizy białek

Naukowcom udało się po raz pierwszy wyodrębnić i przeanalizować starożytne białka ze szkliwa zębów skamieniałości Homo naledi – to przełom, ponieważ DNA nie przetrwało w ciepłych i wilgotnych warunkach panujących w systemie jaskini Rising Star . Zespół skupił się na bialku amelogeninie (AMEL), które jest kodowane przez geny na chromosomach X i Y. Wariant AMELX występuje u obu płci, natomiast AMELY jest obecny tylko u mężczyzn. Używając mało inwazyjnej techniki, przebadano zęby 23 osobników we wszystkich grupach wiekowych (dorośli, dzieci i niemowlęta) z komory Dinaledi i innych części jaskini .

Kluczowy wynik: Żaden z 23 osobników nie wykazał obecności męskiego białka AMELY. Każdy zbadany osobnik jest chromosomowo żeński (XX) .

To odkrycie dodaje nowy wymiar do istniejących dowodów na to, że Homo naledi celowo składał swoich zmarłych w głębokich, trudno dostępnych komorach jaskini – zachowanie to było wcześniej wnioskowane na podstawie układu i kontekstu kości .

Dwie główne interpretacje

Naukowcy są ostrożni, a na stole leżą dwie główne hipotezy :

1. Celowy pochówek z podziałem na płeć (praktyka kulturowa)
To bardziej kontrowersyjna interpretacja: Homo naledi mógł praktykować celowe, selektywne grzebanie zmarłych ze względu na płeć, co oznacza, że w komorach Dinaledi i pobliskich chowano tylko samice, a samce grzebano gdzie indziej . Jeśli to prawda, byłby to najstarszy znany przykład praktyk pogrzebowych związanych z płcią w zapisie kopalnym hominidów, co sugerowałoby złożoną strukturę społeczną z silną segregacją ze względu na płeć .

2. Błąd próbkowania lub biologiczny (interpretacja niekulturowa)
Hipoteza zerowa zakłada, że sygnał o samych samicach odzwierciedla coś innego niż celową praktykę kulturową:

• Błąd próbkowania: Tylko konkretna podgrupa (np. grupa samic lub grupka młodzieży) zginęła w jaskini lub została tam złożona w sposób niekulturowy – być może w wyniku katastrofy lub naturalnej pułapki, która dotknęła wyłącznie samice .
• Biologiczny brak białka chromosomu Y: Możliwe, że samce Homo naledi po prostu nie produkowały białka AMELY w swoim szkliwie lub że białko to uległo degradacji w inny sposób, przez co test nie był w stanie wykryć samców, nawet jeśli były obecne . Naukowcy zwracają jednak uwagę, że białko AMELX było dobrze zachowane i wykrywalne, co sprawia, że jednorodny zanik AMELY wydaje się mniej prawdopodobny .

Paleoantropolog John Hawks określił to odkrycie jako „najbardziej fascynujący wynik jest najprostszy: żaden nie wykazuje śladów markerów męskich”, ale on i inni badacze podkreślają, że obie interpretacje pozostają na stole do czasu dalszych odkryć skamieniałości z innych stanowisk .