Przełomowy krok w stronę cyfrowego euro. Komisja Gospodarcza PE przyjęła projekt przepisów

Jak miałoby działać cyfrowe euro? Portfel EBC za pośrednictwem banków i firm fintech

Cyfrowe euro projektowane jest jako cyfrowa waluta banku centralnego (CBDC) – elektroniczny portfel wydawany przez EBC, ale dystrybuowany przez banki komercyjne i dostawców usług płatniczych (PSP), w tym fintechy . Komisja ECON przyjęła „pakiet jednolitej waluty” składający się z trzech aktów prawnych regulujących ustanowienie cyfrowego euro, jego świadczenie przez PSP oraz powiązane ramy dla usług gotówkowych i cyfrowych .

W tym modelu dystrybucji banki i PSP działają jako pośrednicy „na pierwszej linii”. Eurosystem pokryje opłaty systemowe i przetwarzania, aby chronić strumienie przychodów banków . EBC oszacował, że wdrożenie cyfrowego euro będzie kosztować banki od 4 do 5,8 miliarda euro – to znacznie mniej niż wcześniejsze szacunki branżowe, ponieważ banki mogą dzielić się infrastrukturą i wykorzystywać synergię .

Harmonogram: pilotaż w 2027 r., start w 2029 r.

Faza przygotowawcza EBC trwała od listopada 2023 r. do października 2025 r., po której w listopadzie 2025 r. rozpoczęła się faza gotowości technicznej . Jeśli prawodawstwo zostanie przyjęte w 2026 r., EBC planuje przeprowadzić 12-miesięczny pilotaż w drugiej połowie 2027 r. z wybranymi dostawcami usług płatniczych i użytkownikami końcowymi . Banque de France potwierdza, że „pilotaż mógłby zostać przeprowadzony już w połowie 2027 r.” . Zakładając sukces pilotażu, stopniowe uruchomienie mogłoby nastąpić w 2029 r. .

Dlaczego Europa chce własnej waluty cyfrowej? Suwerenność płatnicza

Głównym geopolitycznym motorem cyfrowego euro jest zmniejszenie zależności Europy od zdominowanych przez USA sieci płatniczych. Własne badania Parlamentu Europejskiego określają „stałą zależność od spozaunijnych sieci płatniczych, szczególnie Visa i Mastercard” jako „strukturalną podatność zarówno dla europejskich banków, jak i suwerenności finansowej Unii” . Według danych EBC, Visa i Mastercard odpowiadają za około 61% płatności kartami w strefie euro i prawie wszystkie transakcje kartami transgranicznymi .

Członek Zarządu EBC Piero Cipollone stwierdził w kwietniu 2026 r., że cyfrowe euro „zmniejszy nadmierną zależność Europy od dostawców spoza Europy” i zapewni Europejczykom, że „mogą płacić swoimi pieniędzmi — gdziekolwiek w strefie euro — za pomocą powszechnie akceptowanego, niskokosztowego środka płatniczego” . Komisarz UE ds. Gospodarczych Valdis Dombrovskis dodał w styczniu 2026 r., że europejski ekosystem płatniczy jest „w dużej mierze zarządzany przez podmioty spoza UE”, co stwarza „podatności na zagrożenia w coraz bardziej spolaryzowanym i sfragmentaryzowanym środowisku globalnym” . Ta presja nasiliła się wraz z pogorszeniem stosunków transatlantyckich i fragmentacją globalnego krajobrazu płatniczego .

Obawy banków: Czy cyfrowe euro wyssie depozyty?

Banki komercyjne wyraziły znaczne obawy, że cyfrowe euro może wywołać odpływ depozytów, gdy klienci przeniosą pieniądze z kont banków komercyjnych do portfela EBC . Własne badania EBC przyznają, że CBDC, „jeśli nie zostanie odpowiednio zaprojektowana, może wywołać ryzyko dla stabilności finansowej i wpłynąć na strukturę i skalę pośrednictwa bankowego” . Badania cytowane przez Komisję Europejską sugerują, że w zależności od skali wypływów depozytów może nastąpić zauważalny spadek zwrotu z kapitału własnego banków, szczególnie mniejszych i średnich . Roczne straty banków z tytułu opłat mogą wynieść od 2,1 do 4,2 miliarda euro, a związana z tym potrzeba refinansowania z powodu zastąpienia depozytów – od 3 do 11 miliardów euro .

Jednak EBC argumentuje, że ryzyka te są do opanowania. Dane techniczne EBC wskazują, że w scenariuszach biznesowych wpływ na depozyty byłby „ograniczony dla wszystkich ocenianych poziomów limitów posiadania”, a przy limitach 3000 euro lub mniej nie odnotowano by żadnych zagregowanych wypływów depozytów z banków . EBC wskazuje również na model rekompensat przewidziany w rozporządzeniu, który zapewni bankom „odpowiednie wynagrodzenie” za ich usługi, a Eurosystem pokryje opłaty systemowe i przetwarzania . Jak zauważa analiza Reuters z maja 2026 r., rozłam między EBC a bankami w tej kwestii skomplikował wysiłki na rzecz stworzenia rodzimego systemu płatności .

Kluczowe cechy: Bezpłatne podstawowe usługi, limity posiadania i funkcjonalność offline

Cyfrowe euro projektowane jest z zabezpieczeniami chroniącymi stabilność finansową:

• Bezpłatne podstawowe usługi: Podstawowe usługi płatnicze w cyfrowym euro będą świadczone bezpłatnie dla osób fizycznych .
• Limit posiadania: Zostanie nałożony limit ilości cyfrowych euro, jakie może posiadać jedna osoba, aby zapobiec masowemu odpływowi depozytów i złagodzić ryzyko dla stabilności finansowej . Dane techniczne EBC potwierdzają, że limity posiadania są kluczowym narzędziem ograniczania wypierania depozytów .
• Funkcjonalność online i offline: Cyfrowe euro ma działać zarówno online, jak i offline, zapewniając dostęp nawet bez połączenia z internetem .

Co dalej?

Głosowanie w komisji ECON toruje drogę do głosowania na posiedzeniu plenarnym całego Parlamentu Europejskiego, spodziewanego w lipcu 2026 r. . Następnie rozpoczną się negocjacje trójstronne (trialogi) z Radą UE. Jeśli regulacja zostanie przyjęta do końca 2026 r., EBC będzie mógł przeprowadzić pilotaż w 2027 r. i celować w wydanie cyfrowego euro w 2029 r. .