Pezeshkian w Islamabadzie: irańskie rakiety poza dyskusją, choć pokój z USA stoi pod znakiem zapytania

Program rakiet balistycznych: „Niepodlegający negocjacjom”

Pezeshkian stanowczo podkreślił, że irański program rakiet balistycznych nie będzie przedmiotem negocjacji. Podczas wspólnej konferencji prasowej powiedział: „Gdyby rakiety, które mamy do obrony, nie istniały, Izrael i Stany Zjednoczone zamieniłyby Iran w kolejną Gazę” . Zarówno on, jak i premier Shehbaz Sharif potwierdzili, że program rakietowy nigdy nie był częścią Islamabad MoU . Sharif dodał, że nie powinno być podwójnych standardów: „Niektóre kraje mogą mieć rakiety balistyczne, a Iran nie?” .

Rola Pakistanu w pośredniczeniu w porozumieniu

Pakistan służył jako kluczowy mediator między Teheranem a Waszyngtonem. Premier Shehbaz Sharif osobiście ułatwiał rozmowy w Szwajcarii . Memonrandum oficjalnie nosi nazwę Islamabad Memorandum of Understanding na cześć roli Pakistanu . Pezeshkian pochwalił szczerość i konsekwencję Islamabadu, a Sharif zobowiązał się, że Pakistan będzie kontynuował mediację, dopóki nie zostanie osiągnięty „wieczny pokój” .

14-punktowe Islamabad MoU (podpisane 17 czerwca 2026)

MoU zostało podpisane elektronicznie przez prezydentów Trumpa i Pezeshkiana 17 czerwca 2026 roku w Wersalu we Francji . Ustanawia ono 60-dniowe ramy przejściowe prowadzące do stałego traktatu pokojowego . Kluczowe postanowienia obejmują:

• Zawieszenie broni: Natychmiastowe i trwałe zaprzestanie działań wojennych między USA a Iranem oraz ich sojusznikami, w tym w Libanie .
• Cieśnina Ormuz: Natychmiastowe ponowne otwarcie Cieśniny Ormuz dla żeglugi handlowej i energetycznej, eliminujące najpoważniejsze ryzyko wojenne dla światowych rynków ropy .
• Zwolnienia z embarga na eksport ropy: Amerykański Departament Skarbu wydał 60-dniowe zwolnienie zezwalające na „produkcję, dostawę i sprzedaż irańskiej ropy”, co faktycznie zawiesza sankcje na eksport irańskiej ropy w okresie przejściowym .
• Zobowiązanie nuklearne: Iran ponownie potwierdził swoje zobowiązanie do nigdy nieprodukowania i niepozyskiwania broni jądrowej .
• Zapasy uranu: Iran zgodził się na redukcję swoich zapasów wysoko wzbogaconego uranu .
• Suwerenność: Obie strony zobowiązały się do wzajemnego poszanowania suwerenności i integralności terytorialnej .

Spory o inspekcje nuklearne ONZ

To stało się głównym punktem zapalnym natychmiast po podpisaniu MoU. Stanowisko USA (przedstawione przez wiceprezydenta JD Vance'a i wysłannika Steve'a Witkoffa) było takie, że Iran zgodził się na pełny dostęp inspektorów MAEA, w tym do obiektów jądrowych zbombardowanych przez USA i Izrael . Jednak rzecznik irańskiego MSZ Esmail Baghaei powiedział, że Teheran nie pozwoli inspektorom na wizytę w zbombardowanych obiektach, powołując się na względy bezpieczeństwa . Do 23 czerwca był to otwarty spór zaciemniający cały proces pokojowy, a prezydent Trump nalegał w mediach społecznościowych, że Iran wyraził zgodę na długoterminowe inspekcje .

60-dniowe okno negocjacyjne na stały traktat

MoU wyznacza 60-dniowy harmonogram (licząc od 17 czerwca) dla negocjatorów na przekształcenie ram przejściowych w ostateczny, stały traktat pokojowy . Zespoły techniczne obu stron natychmiast rozpoczęły pracę w Szwajcarii . Kluczowe tematy ostatecznego porozumienia obejmują zniesienie sankcji, monitorowanie programu nuklearnego i normalizację stosunków . Trump pozostawił sobie możliwość wznowienia działań zbrojnych, jeśli rozmowy się nie powiodą .

Narastające wyzwania: przemoc w Libanie, przeciwnicy porozumienia, luki w weryfikacji

Według stanu na 23–24 czerwca kilka wyzwań zagrażało procesowi:

• Wznowienie przemocy w Libanie: Walki w Libanie wybuchły ponownie, z doniesieniami o izraelskich uderzeniach na Bejrut. Kwietniowe zawieszenie broni z 2026 roku załamało się w ciągu kilku godzin z powodu podobnych izraelskich uderzeń . MoU obejmuje „fronty sojusznicze, w tym Liban”, ale wdrożenie pozostawało kruche .
• Przeciwnicy porozumienia: Pojawiły się rozbieżności między amerykańskimi i irańskimi relacjami na temat tego, co zostało uzgodnione . Sam spór o inspekcje nuklearne jest oznaką, że twardogłowi po obu stronach mogą próbować wykoleić proces.
• Luki w weryfikacji: W związku z odmową Iranu wpuszczenia inspektorów do zbombardowanych obiektów, USA nie mają niezależnej weryfikacji statusu nuklearnego Iranu w tych lokalizacjach . Długoterminowe niezależne monitorowanie irańskiego programu nuklearnego jest deklarowanym celem USA, ale nie zostało jeszcze osiągnięte .
• 60-dniowy zegar: Napięty termin pozostawia niewiele miejsca na opóźnienia. Analitycy opisali ramy jako „najpierw optyka pokoju, szczegóły później”, ostrzegając, że nierozwiązane spory dotyczące inspekcji, wykluczenia programu rakietowego i przemocy regionalnej mogą rozerwać proces przed osiągnięciem ostatecznego traktatu .

Wizyta prezydenta Pezeshkiana w Pakistanie podkreśliła zarówno dyplomatyczne przełomy, jak i niepewny stan porozumienia. Z 60-dniowym zegarem tykającym i fundamentalnymi rozbieżnościami już ujawnionymi, droga do trwałego pokoju pozostaje niepewna.