Belgijskie ceny energii przebiły 1000 €/MWh – oto dlaczego europejska fala upałów doprowadziła do kryzysu energetycznego

Belgijskie hurtowe ceny energii elektrycznej gwałtownie wzrosły powyżej 1000 €/MWh podczas europejskiej fali upałów w czerwcu i lipcu 2025 roku. To efekt klasycznego połączenia skokowego wzrostu popytu i ograniczonej podaży: ekstremalne upały (ponad 40°C w wielu regionach Europy) spowodowały masowe włączanie klimatyzatorów, a jednocześnie elektrownie cieplne i atomowe musiały ograniczyć pracę z powodu zbyt wysokiej temperatury wód chłodzących. Kilka innych europejskich rynków również odnotowało wieloletnie lub wręcz historyczne rekordy cenowe. Sytuacja ta unaoczniła strukturalne słabości systemu, wyzwania związane z gwałtownym rozwojem energii słonecznej i magazynów energii oraz rosnące obawy o bezpieczeństwo dostaw prądu podczas ekstremalnych zjawisk pogodowych.

Dlaczego belgijskie ceny osiągnęły 1038,25 €/MWh

• Rekordowa cena hurtowa. W środę pod koniec czerwca 2025 roku, aby zapewnić sobie energię o godzinie 20:45, trzeba było zapłacić na belgijskim rynku dnia następnego aż 1038,25 €/MWh – to najwyższa cena od wielu lat i sześcioletni rekord dla tego kraju .
• Skok popytu. Europejska fala upałów zwiększyła dzienne zapotrzebowanie na energię aż o 14% w dotkniętych nią krajach, głównie z powodu powszechnego używania klimatyzacji i wentylatorów .
• Problemy z podażą. W tym samym czasie ekstremalne upały spowodowały awarie w elektrowniach cieplnych i ograniczenie produkcji w elektrowniach jądrowych (temperatura wody w rzekach przekroczyła limity regulacyjne, co obniżyło wydajność chłodzenia) . Wysokie temperatury ograniczyły także dostępność energii wodnej w niektórych regionach .
• Rola słońca i pory dnia. Szczyt cen o 20:45 nastąpił już po zachodzie słońca, gdy zabrakło dziennego „buforu” z paneli fotowoltaicznych, który utrzymywał ceny w ciągu dnia na niskim poziomie. W najgorętszych godzinach produkcja słoneczna biła rekordy (w czerwcu 2025 roku UE wyprodukowała z niej 45 TWh energii), ale ta obfitość nie utrzymała się do wieczornego szczytu, gdy popyt wciąż był wysoki, a elastycznych źródeł energii brakowało .

Inne europejskie rynki, które pobiły rekordy

• Belgia i Holandia. 1 lipca 2025 roku ceny godzinowe w tych krajach osiągnęły 517,57 €/MWh o godzinie 20:00 – było już bardzo drogo, zanim doszło do późniejszego skoku do 1038 € .
• Francja. Ceny energii we Francji gwałtownie wzrosły po ostrzeżeniach, że upały zmuszą do ograniczenia produkcji jądrowej, co przyczyniło się do ponad 175% wzrostów cen na dotkniętych rynkach europejskich .
• Grecja. Pod koniec września 2025 roku greckie ceny dnia następnego wzrosły o 34,5% w ciągu jednego dnia, osiągając średnio 141,58 €/MWh i szczytowo 425,83 €/MWh w godzinach największego zapotrzebowania – to jeden z najwyższych odnotowanych skoków .
• Włochy i Hiszpania. Hiszpania kontynentalna i Włochy zanotowały najwyższe dzienne zapotrzebowanie na energię w 2025 roku podczas fali upałów .
• Ogólny wzorzec. Liczne analizy (m.in. Ember, Montel Analytics, AleaSoft) potwierdziły, że fala upałów z czerwca i lipca podwoiła średnie dzienne ceny na większości głównych europejskich rynków, a na niektórych ceny były 2–3 razy wyższe niż zwykle .

Szersze czynniki popytu i podaży

Czynnik	Szczegóły
Wysokie ceny gazu	Europejskie magazyny gazu zostały opróżnione po mroźnym pierwszym kwartale 2025 roku, co utrzymało wysokie ceny hurtowe gazu, determinujące wysoki koszt krańcowy dla elektrowni gazowych .
Niska generacja wiatrowa i wodna	Produkcja energii z wiatru była poniżej norm sezonowych przez część I i II kwartału 2025 roku, a produkcja wodna również była niższa niż rok wcześniej .
Ograniczenia w energetyce jądrowej	Francuskie elektrownie jądrowe musiały ograniczać produkcję z powodu upałów; produkcja jądrowa w Belgii również spadła rok do roku .
Boom fotowoltaiczny	Moc paneli słonecznych rosła bardzo szybko; czerwiec 2025 był miesiącem z najwyższą w historii produkcją energii słonecznej w UE (45 TWh). To mocno obniżyło ceny w ciągu dnia, ale nie zapobiegło wieczornym skokom .
Zależność belgijskiej sieci od importu	Belgia jest importerem netto w godzinach szczytu, a zmniejszająca się krajowa elastyczna moc (wycofywanie elektrowni gazowych i jądrowych) sprawia, że jest wyjątkowo podatna na jednoczesne problemy na sąsiednich rynkach .

Perspektywy rynkowe i obawy o bezpieczeństwo energetyczne

• Perspektywa krótkoterminowa. Kwartalny raport Komisji Europejskiej za I kwartał 2025 roku wskazał, że po ostrym zimowym kwartale ceny zaczęły spadać wiosną dzięki większej produkcji z OZE i niższym cenom gazu . III kwartał 2025 roku przyniósł jednak falę ujemnych cen (ponad 500 godzin w Holandii, Hiszpanii i Szwecji) – rekordowa produkcja słoneczna i wiatrowa zbiegła się ze słabym popytem . To oznacza narastającą rozbieżność cen wewnątrz dnia – bardzo tanie (często ujemne) ceny w szczycie produkcji słonecznej i ekstremalnie drogie w godzinach wieczornych.
• Podniesione obawy o bezpieczeństwo energetyczne.
  • Podatność elektrowni cieplnych i jądrowych na stres cieplny. Fala upałów unaoczniła, że europejski park elektrowni cieplnych jest coraz bardziej narażony na letnie ekstrema, które mogą powodować nieplanowane przestoje właśnie wtedy, gdy zapotrzebowanie gwałtownie rośnie .
  • Potrzeba elastycznych źródeł i magazynów. Analitycy energetyczni oraz operatorzy sieci (np. belgijski Elia) ostrzegają, że rosnący udział źródeł zależnych od pogody – bez proporcjonalnego wzrostu mocy dyspozycyjnych (pracujących 24/7), magazynów bateryjnych i zarządzania popytem (DSR) – zwiększa ryzyko wieczornych skoków cen podczas ekstremalnych zjawisk pogodowych .
  • Ryzyko powiązań transgranicznych. Gdy Belgia, Holandia, Francja i Niemcy są jednocześnie narażone na skutki fali upałów, brakuje nadwyżek mocy do importu, co powoduje, że ceny na połączonych rynkach rosną równocześnie .
  • Wezwanie do działań politycznych. W Parlamencie Europejskim padły konkretne pytania do Komisji o to, jak zamierza zapewnić odporność elektrowni jądrowych i cieplnych na rosnące temperatury oraz czy oceny wystarczalności mocy (letnie prognozy ENTSO-E) odpowiednio uwzględniają kumulujące się ryzyka pogodowe .