Zwolnienia z powodu AI w 2026: 4 kluczowe raporty ujawniają nową rzeczywistość na rynku pracy

W tym samym czasie obawy pracowników o utratę pracy z powodu AI skoczyły z 28% do 40% rok do roku . Mercer podaje również, że 62% pracowników uważa, iż liderzy nie doceniają emocjonalnego i psychologicznego wpływu AI, a jedynie 19% liderów HR uwzględnia te aspekty w swojej strategii wdrażania cyfryzacji .

Pracownicy technologii rzadko korzystający z AI mierzą się z trzykrotnie wyższym ryzykiem zwolnienia

Ankieta Gallupa z lutego 2026 roku przeprowadzona wśród 23 000 pracowników w USA przyniosła jeden z najbardziej uderzających wniosków roku. Wśród pracowników technologicznych ci, którzy korzystają z AI rzadziej niż raz w miesiącu, mają 18% przewidywane prawdopodobieństwo zwolnienia, w porównaniu do 6% dla tych, którzy używają AI przynajmniej raz w miesiącu – to trzykrotny wzrost . Jak podaje Bloomberg 18 czerwca 2026, zależność ta utrzymuje się nawet po uwzględnieniu wieku, wykształcenia, branży i czasu od zwolnienia .

We wszystkich branżach osoby niekorzystające z AI stanowiły 62% zwolnionych pracowników, podczas gdy wśród obecnie zatrudnionych było to 50% – statystycznie istotna różnica . Po raz pierwszy połowa pracowników w USA (50%) twierdzi, że używa AI w pracy przynajmniej kilka razy w roku, co oznacza wzrost z 46% w poprzednim kwartale .

Warto dodać, że tylko około 1% zwolnionych pracowników bezpośrednio przypisało utratę pracy AI . Korelacja między nieużywaniem AI a ryzykiem zwolnienia jest silna, ale dane Gallupa mają charakter korelacyjny. Nie można całkowicie wykluczyć, że pracownicy o niższych kwalifikacjach lub mniejszym zaangażowaniu unikają AI i jednocześnie są bardziej narażeni na zwolnienia z innych powodów .

Stanowiska juniorskie i początkowe są w potrzasku

Globalne badanie CEO 2026 firmy Oliver Wyman wykazało, że 43% dyrektorów generalnych planuje obecnie redukcję stanowisk juniorskich w ciągu najbliższych 1–2 lat, czyli ponad dwukrotnie więcej niż 17% w 2025 roku . Intencje zatrudniania na średnim szczeblu wzrosły prawie trzykrotnie, z 10% do 27%, co ściska tradycyjną ścieżkę kariery od stanowisk początkowych do seniorskich . Bloomberg donosi, że ponad 40% dyrektorów generalnych planuje ciąć etaty juniorskie i przesuwać się w stronę stanowisk średniego i wyższego szczebla, podczas gdy tylko 17% planuje zwiększyć zatrudnienie na początkowym poziomie .

Global AI Jobs Barometer 2026 firmy PwC potwierdza ten trend na podstawie innego zbioru danych. Etaty początkowe najbardziej narażone na wpływ AI ulegają „senioryzacji”: są one 7 razy bardziej narażone na wymaganie tradycyjnie seniorskich umiejętności, takich jak przywództwo i myślenie strategiczne, a tych przeprojektowanych ról przybyło o 35% od 2019 roku, podczas gdy inne stanowiska początkowe maleją .

Badanie Oliver Wyman przedstawia wpływ AI na siłę roboczą nie jako historię masowych zwolnień, ale jako zablokowanie ścieżki kariery: firmy automatyzują pracę, która kiedyś uzasadniała zatrudnianie absolwentów, zamiast zwalniać obecnych pracowników .

Redukcje etatów napędzane przez AI przyspieszają – ale wzrost produktywności nie

Dane Challenger, Gray & Christmas pokazują, że zwolnienia napędzane przez AI szybko przyspieszają w praktyce. AI był głównym wymienianym powodem zwolnień w USA trzeci miesiąc z rzędu od maja 2026 . W marcu 2026 AI odpowiadało za około 1 na 4 zwolnienia (15 341 z 60 620), co stanowi wzrost z zaledwie 5% w całym 2025 roku . W kwietniu 26% wszystkich zwolnień (21 490 miejsc pracy) było związanych z AI . W maju AI odpowiadało już za 40% wszystkich zwolnień (38 579 miejsc pracy) .

Jednak korzyści produktywności na poziomie makro pozostają nieuchwytne. Raport Gallupa „State of the Global Workplace 2026” zauważa: „AI poprawia indywidualną produktywność pracowników, ale korzyści na poziomie makro pozostają nieuchwytne” . Odzwierciedla to klasyczny paradoks produktywności – kadra kierownicza redukuje zatrudnienie w oparciu o przewidywane wzrosty wydajności, które nie zmaterializowały się jeszcze na poziomie zagregowanej gospodarki.

Ważna uwaga: dane Challengera z lutego 2026 faktycznie osłabiły obawy związane z AI – zwolnienia spadły o 55% miesiąc do miesiąca, do 48 307, a „Wall Street Journal” odnotował, że liczby te „złagodziły niepokoje” dotyczące wpływu AI . Przyspieszenie nastąpiło później, od marca do maja 2026.

Morale pracowników załamuje się poniżej poziomu pandemicznego

Global Talent Trends 2026 firmy Mercer odnotował dramatyczny spadek dobrostanu pracowników: odsetek pracowników zaklasyfikowanych jako „rozkwitający” spadł z 66% w 2024 roku do zaledwie 44% w 2026 roku – poniżej poziomów z czasów pandemii . W tym samym okresie obawy pracowników o utratę pracy z powodu AI wzrosły z 28% do 40% .

Osobno Gallup odkrył, że odsetek pracowników w USA informujących o redukcji zatrudnienia w swojej firmie utrzymywał się na stałym poziomie około 21% w pierwszym kwartale 2026 roku, po prawie trzykrotnym wzroście z około 7% w drugim kwartale 2022 roku do trzeciego kwartału 2025 roku .

Dane wskazują na siłę roboczą pod podwójną presją: bezpośrednie ryzyko zwolnienia dla tych, którzy unikają narzędzi AI, oraz ogólny niepokój nawet wśród tych, którzy ich używają.

Podsumowanie: Rynek w okresie przejściowym, nie załamaniu

Cztery raporty są zgodne, że AI przekształca pracę szybciej, niż większość firm jest w stanie się dostosować, ale obraz jest bardziej zniuansowany niż sugerują nagłówki. 99-procentowe oczekiwanie kadry kierowniczej jest łagodzone przez plany przekwalifikowania. Trzykrotnie wyższe ryzyko w badaniu Gallupa jest statystycznie solidne, ale korelacyjne. A lutowy spadek w danych Challengera pokazuje, że trend nie jest liniowy.

Jasne jest, że tradycyjna ścieżka kariery ulega kompresji, znajomość AI staje się wyróżnikiem na rynku pracy, a dobrostan pracowników cierpi. Dla pracowników przesłanie jest ostre, ale praktyczne: regularne korzystanie z AI nie jest już opcjonalne dla bezpieczeństwa zatrudnienia w sektorze technologicznym i pokrewnych. Dla firm paradoks produktywności sugeruje, że redukcja zatrudnienia bez znaczącego przesunięcia i przekwalifikowania może przynieść odwrotny skutek.