Meksyk wznawia dostawy ropy na Kubę przez prywatne firmy, by ominąć cła Trumpa. Kuba pogrążona w najgorszym kryzysie energetycznym od dziesięcioleci

Meksyk w geopolitycznej rozgrywce o kubańską ropę

Meksyk stał się najnowszym punktem zapalnym w pogłębiającym się kryzysie energetycznym, który pogrążył Kubę w najgorszych blackoutach od czasów zimnej wojny. Po tym, jak w styczniu 2026 roku pod naciskiem USA nagle wstrzymano państwowe dostawy ropy, prezydent Claudia Sheinbaum ogłosiła 22 czerwca 2026 roku, że Meksyk aktywnie pracuje nad wznowieniem dostaw – ale tym razem za pośrednictwem prywatnych firm, a nie państwowego koncernu Pemex . Celem jest dostarczenie paliwa na cele humanitarne – dla elektrowni i transportu – przy jednoczesnym ominięciu groźby ceł administracji Trumpa, która zagroziła taryfami każdemu krajowi zaopatrującemu Kubę w ropę .

Dlaczego meksykańskie dostawy ropy na Kubę ustały

Meksyk, głównie za pośrednictwem Pemexu, stał się głównym dostawcą paliwa dla Kuby po tym, jak interwencja USA w Wenezueli w styczniu 2026 roku odcięła wenezuelską ropę . Jednak 26 stycznia 2026 roku Pemex anulował planowaną dostawę surowca, usuwając ją z harmonogramu w obliczu rosnącej presji USA . Prezydent Sheinbaum przyznała 27–28 stycznia, że dostawy zostały wstrzymane, nazywając to „suwerenną decyzją” związaną z wahaniami kontraktowymi, choć nie zaprzeczyła, że presja USA była czynnikiem .

Bezpośrednim bodźcem było ogłoszenie przez prezydenta Trumpa 29 stycznia „stanu wyjątkowego”, w którym oskarżył Kubę o ukrywanie rosyjskich szpiegów i gościnę wrogów USA, połączone z groźbą nałożenia wysokich ceł na każdy kraj dostarczający ropę na wyspę .

Obecna strategia Meksyku: dostawy przez prywatne firmy

Administracja Sheinbaum realizuje wielotorowe podejście:

• Kanał prywatny. Meksyk będzie wysyłał ropę za pośrednictwem komercyjnych i prywatnych firm upoważnionych do transportu paliwa na Kubę, a nie przez państwowy Pemex. Operacje mają być ściśle przedstawiane jako pomoc humanitarna, aby uniknąć amerykańskich ceł odwetowych .
• Obejście prawne/polityczne. Od lutego 2026 roku meksykańskie władze analizują, czy dostawy z sektora prywatnego podlegają pod rozporządzenie wykonawcze Trumpa, które jest wymierzone w dostawców państwowych .
• Prezentacja jako pomoc humanitarna. Sheinbaum konsekwentnie określała zarówno przeszłe, jak i przyszłe dostawy jako pomoc humanitarną – stanowisko to podtrzymała, potwierdzając zastój w lutym .

Dostawy nie zostały jeszcze wznowione (stan na koniec czerwca 2026 roku) i nie wiadomo, czy USA będą traktować dostawy prywatnych firm inaczej niż państwowe .

Skala kryzysu energetycznego na Kubie

Kryzys jest najgorszy w historii Kuby – chroniczna, ogólnosystemowa zapaść, którą Cuba Study Group opisała jako: „nie jest już epizodyczna. Jest przewlekła, ogólnosystemowa i coraz bardziej destabilizująca” .

• Załamanie sieci elektroenergetycznej. Od końca 2024 roku krajowa sieć wielokrotnie ulegała całkowitemu załamaniu. Na początku 2026 roku w wielu regionach powszechne były codzienne blackouty trwające 18–20 godzin . We wrześniu 2025 roku sieć doświadczyła czwartego całkowitego załamania w ciągu roku . Częściowy blackout w grudniu 2025 roku pogrążył Hawanę i zachodnią Kubę w ciemnościach . W kwietniu 2026 roku sieć generowała około 1278 MW podczas wieczornego szczytu przy maksymalnym zapotrzebowaniu wynoszącym około 3000 MW – deficyt ponad 1700 MW .
• Szpitale. Niedobory paliwa zmusiły szpitale do ograniczenia planowych operacji, przeprowadzania zabiegów podczas blackoutów i radzenia sobie z rosnącą śmiertelnością niemowląt związaną z kryzysem energetycznym . Z raportu Cuba Study Group wynika, że paliwo jest „więzami łączącymi system opieki zdrowotnej wyspy” .
• Szkoły. W październiku 2024 roku wszystkie nieistotne usługi publiczne – w tym szkoły – zostały zamknięte na tydzień w związku z załamaniem sieci . Powszechne blackouty wielokrotnie zakłócały zajęcia szkolne w latach 2025–2026 .
• Ostrzeżenie ONZ. W lutym 2026 roku wysoki urzędnik ONZ ostrzegł przed rosnącym zagrożeniem dla opieki zdrowotnej, dostaw wody i dystrybucji żywności, ponieważ rezerwy energii w kraju wciąż maleją .

Inne potencjalne źródła paliwa dla Kuby

Poza Meksykiem pojawiły się dwa inne potencjalne kanały dostaw, ale oba są obarczone niepewnością:

Planowana dostawa paliwa z USA – Vanguard Energy

Firma Vanguard Energy z Florydy prowadziła w czerwcu 2026 roku zaawansowane rozmowy w sprawie wysłania na Kubę największego ładunku amerykańskiego paliwa od czasów embarga z czasów zimnej wojny – 250 000 baryłek oleju napędowego i benzyny, przeznaczonych wyłącznie dla sektora prywatnego . Jednak plan upadł 12 czerwca 2026 roku, gdy Bloomberg poinformował, że wysyłka jest „odwołana” po rozszerzeniu amerykańskiej czarnej listy . Rzecznik Departamentu Stanu powiedział, że Vanguard nie otrzymał licencji, a amerykańskie sankcje pozostają w mocy . Prezes Vanguard argumentował, że wysyłka jest zgodna z polityką Departamentu Handlu na mocy wyjątku licencyjnego dla sprzedaży do kubańskiego sektora prywatnego, ale kwestia licencji pozostaje nierozstrzygnięta .

Rosyjski tankowiec – jednorazowe zezwolenie

Pod koniec marca 2026 roku amerykańska Straż Wybrzeża zezwoliła rosyjskiemu tankowcowi przewożącemu około 700 000 baryłek ropy na dotarcie na Kubę – wystarczająco, by zasilić elektrownie kraju na około tydzień . USA oświadczyły, że takie dostawy będą rozpatrywane indywidualnie . Był to wyjątek ad hoc, a nie trwała zmiana polityki – żaden stały kanał nie powstał .

Niepewność geopolityczna i sankcyjna

Kilka nierozstrzygniętych kwestii komplikuje wszelkie wysiłki na rzecz pomocy paliwowej:

• Groźba ceł Trumpa. Ogłoszenie stanu wyjątkowego i groźba ceł ze stycznia 2026 roku pozostają głównym środkiem odstraszającym dla dostaw paliwa między państwami. Meksyk próbuje manewrować, wykorzystując prywatne firmy zamiast Pemexu, ale nie wiadomo, czy USA będą je traktować inaczej .
• Zamieszanie wokół licencji sankcyjnych. Sprawa Vanguard Energy ujawnia głęboką niejednoznaczność: Departament Handlu i Departament Stanu wydają się nie zgadzać co do tego, czy do eksportu amerykańskiego paliwa do kubańskiego sektora prywatnego wymagana jest licencja ogólna, czy szczegółowa .
• Rosyjska ropa jako dzika karta. Jednorazowa zgoda Straży Wybrzeża na rosyjski tankowiec pokazuje, że USA mogą selektywnie zezwalać na dostawy paliwa spoza Zachodu, ale każda wysyłka byłaby rozpatrywana indywidualnie .
• Rozmowy dyplomatyczne Kuba–USA. 13 marca 2026 roku prezydent Miguel Díaz-Canel po raz pierwszy potwierdził, że jego rząd prowadzi rozmowy dyplomatyczne ze Stanami Zjednoczonymi . Ich wynik może zmienić całe ramy sankcji, ale nie ogłoszono żadnego porozumienia.
• Utrata Wenezueli. Interwencja USA w Wenezueli w styczniu 2026 roku wyeliminowała największego tradycyjnego dostawcę paliwa dla Kuby, tworząc próżnię, którą Meksyk krótko wypełnił, a następnie porzucił pod presją. Żadne źródło zastępcze nie pojawiło się na większą skalę .