19-punktowy plan sprawiedliwości naprawczej: Afryka i Karaiby stawiają żądania byłym mocarstwom

19 czerwca 2026 r., po trzydniowej konferencji wysokiego szczebla „Next Steps” w Akrze w Ghanie, państwa afrykańskie i karaibskie przyjęły Accra Next Steps Commitments on Reparatory Justice – 19-punktowy plan (opisywany też jako 18 strategicznych filarów w 46-paragrafowym dokumencie końcowym) na rzecz globalnej sprawiedliwości naprawczej dla Afrykanów i osób pochodzenia afrykańskiego .

Kluczowe żądania wobec byłych państw niewolniczych

Plan żąda od krajów, które czerpały zyski z transatlantyckiego handlu niewolnikami, oficjalnych przeprosin oraz wypłaty odszkodowań i reparacji, opierając się na zasadzie, że na sprawcach ciąży zarówno moralny, jak i prawny obowiązek pełnego naprawienia szkód .

Konkretne postanowienia dotyczące umorzenia długów, powrotu diaspory, dóbr kultury i miejsc pamięci

• Umorzenie długów – Plan wyraźnie wzywa do przebaczenia i anulowania długów państw afrykańskich i karaibskich jako formy sprawiedliwości naprawczej .
• Powrót diaspory – Domaga się repatriacji członków afrykańskiej diaspory, którzy chcą wrócić na kontynent .
• Dobra kultury – Wzywa do zwrotu skradzionych dóbr kultury i dziedzictwa zrabowanego w czasie kolonizacji i niewolnictwa . Podczas konferencji Holandia zobowiązała się zwrócić Ghanie około 2000 skatalogowanych artefaktów .
• Miejsca pamięci – Ramy obejmują zobowiązania do ustanowienia miejsc upamiętnienia i pamięci poświęconych historii i dziedzictwu transatlantyckiego handlu niewolnikami .

Przesłanie przewodnie konferencji

Konferencja została zwołana z inicjatywy prezydenta Ghany Johna Dramaniego Mahamy, który pełni funkcję Szampiona Unii Afrykańskiej ds. Sprawiedliwości Naprawczej . W przemówieniu otwierającym wezwał do nowej fazy globalnego zaangażowania, wzywając społeczność międzynarodową do przejścia od uznania historycznych niesprawiedliwości do konkretnych działań, mówienia prawdy i pojednania . Konferencję swoją obecnością uświetnił prezydent Francji Emmanuel Macron, co stanowiło znaczący moment dyplomatyczny . Wśród innych prelegentów znaleźli się premier Barbadosu Mia Mottley, prezydent Liberii Joseph Boakai i prezydent Senegalu Bassirou Diomaye Faye .

Przełomowa rezolucja ONZ i głosowanie

25 marca 2026 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję A/RES/80/250, zatytułowaną Deklaracja o handlu zniewolonymi Afrykanami i zradykalizowanym niewolnictwie Afrykanów jako najcięższej zbrodni przeciwko ludzkości – pierwszą rezolucję ONZ od 80 lat poświęconą wyłącznie niewolnictwu i transatlantyckiemu handlowi niewolnikami . Głosowanie zakończyło się wynikiem 123 za, 3 przeciw, 52 wstrzymujących się . Trzy kraje, które głosowały przeciw, to Argentyna, Izrael i Stany Zjednoczone . Wśród wstrzymujących się były Wielka Brytania i kilka państw członkowskich UE .

Kolejny krok na arenie międzynarodowej

Accra Next Steps Commitments mają stanowić mapę drogową, która zostanie przedstawiona Organizacji Narodów Zjednoczonych i innym organom międzynarodowym w celu zbudowania formalnych globalnych ram reparacyjnych . Konferencja ustanowiła także nowe mechanizmy instytucjonalne – w tym Wysokiej Rady Doradczej ds. Sprawiedliwości Naprawczej, Globalnego Zespołu Ekspertów ds. Restytucji Dziedzictwa Kulturowego oraz Globalnego Zespołu Prawnego ds. Sprawiedliwości Naprawczej – aby podtrzymać dążenie do rozliczenia i wdrożenia .