Berlin stawia sprawę jasno: Rosyjski gaz nie może trafić do Europy przez Turcję

Sedno sprawy: Niemiecka minister gospodarki Katherina Reiche podczas wizyty w Ankarze w czerwcu 2026 r. postawiła sprawę jasno: UE odrzuci każdy gaz pochodzenia rosyjskiego w przyszłych kontraktach energetycznych. Turcja, która wciąż importuje z Rosji ok. 37% swojego gazu, stoi przed wyzwaniem pogodzenia wygasających umów rurociągowych z przyspieszającym unijnym zakazem – a wszystko to w trakcie realizacji planu zostania regionalnym hubem gazowym.

Przekaz Reiche w Ankarze

Podczas dwudniowej wizyty w Ankarze (19–20 czerwca 2026 r.) niemiecka minister gospodarki i energii Katherina Reiche przekazała tureckim urzędnikom, że UE będzie wymagać, by gaz dostarczany w ramach nowych kontraktów z blokiem nie pochodził z Rosji. Minister stwierdziła, że Turcja „rozumie” to stanowisko UE – Bruksela nie zaakceptuje gazu rosyjskiego pochodzenia w przyszłych umowach energetycznych .

Reiche wezwała również niemieckich nabywców do dywersyfikacji i zabezpieczenia długoterminowych kontraktów spoza Rosji, w związku z przekształcaniem się rynku na 2027 r. i kolejne lata . Wizyta obejmowała spotkania z tureckim ministrem handlu Ömerem Bolatem i ministrem energii Alparslanem Bayraktarem, a także 7. Turecko-Niemieckie Forum Energetyczne .

Import gazu z Rosji do Turcji i stan kontraktów

• Wielkość importu: W 2025 r. Rosja dostarczyła Turcji rurociągami ok. 21,2 mld m³ (bcm) gazu, co czyni ją największym pojedynczym dostawcą . Udział Rosji w tureckim imporcie gazu spadł z ponad 60% kilkadziesiąt lat temu do ok. 37% w 2025 r. .
• Stan kontraktów: Długoterminowe umowy Turcji z Gazpromem – obejmujące do 21,75 mld m³/rok przez rurociągi Blue Stream i TurkStream – zbliżały się do wygaśnięcia . W grudniu 2025 r. Turcja zgodziła się na jednoroczne przedłużenie tych umów, jednocześnie zabiegając o amerykańskie inwestycje LNG . Według stanu na czerwiec 2026 r., BOTAŞ i Gazprom prowadzą aktywne negocjacje w sprawie odnowienia umów po 2026 r., z potencjalnymi wolumenami ok. 22 mld m³/rok .

Unijny harmonogram wycofywania rosyjskiego gazu

Ramowy plan REPowerEU, sfinalizowany w grudniu 2025 r., ustanawia stopniowe, prawnie wiążące wycofanie:

• Nowe kontrakty gazowe (zarówno LNG, jak i rurociągowe) podpisane lub zmienione po 17 czerwca 2025 r. są już zakazane .
• Istniejące kontrakty LNG muszą zostać rozwiązane do 1 stycznia 2027 r. .
• Istniejący import gazu rurociągowego na podstawie długoterminowych umów musi zakończyć się do 30 września 2027 r. (przyspieszony termin w stosunku do pierwotnej propozycji 1 stycznia 2028 r.) .
• Roczny import rosyjskiego gazu do UE spadł już z 152 mld m³ (45% udziału) w 2021 r. do ok. 35 mld m³ (12% udziału) w 2025 r. .

Ambicje Turcji jako hubu tranzytowego

Ambicje Turcji, by stać się regionalnym hubem gazowym, stoją w sprzeczności z unijnym wycofywaniem rosyjskiego gazu. Ankara od dawna dąży do pozycji kluczowej tranzytowej trasy dla rosyjskiego gazu do Europy Południowo-Wschodniej, a prezydent Erdoğan i Putin omawiali formalny hub gazowy w Turcji . Jednak unijny zakaz importu rosyjskiego gazu do końca 2027 r. oznacza, że wkrótce nie będzie legalnego rynku w UE dla rosyjskiego gazu – co bezpośrednio podważa biznesowy sens hubu w Turcji, który miałby przesyłać rosyjski gaz do Europy.

Turcja jednocześnie realizuje strategię dywersyfikacji – inwestuje w terminale FSRU, rozbudowuje magazyn Silivri i podpisuje umowy LNG z USA – by stać się hubem wieloźródłowym, który mógłby gromadzić gaz z Azerbejdżanu, od dostawców LNG i z własnej produkcji, zamiast polegać na rosyjskich wolumenach . Przekaz minister Reiche wzmocnił, że wszelkie ambicje hubu związane z rynkami UE będą musiały być odporne na rosyjski gaz – warunek, który zmusza Turcję do przyspieszenia partnerstw w zakresie dostaw spoza Rosji, jeśli chce obsługiwać europejskich klientów .