Ebola w DR Kongo i Ugandzie: katastrofalne zderzenie epidemii, głodu i konfliktu

Szacowana śmiertelność wirusa wynosi od 25% do 50% . 17 maja 2026 roku WHO ogłosiła epidemię stanem zagrożenia zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym .

Dlaczego ponad 150 pacjentów uciekło z ośrodków leczenia

Pacjenci zakażeni wirusem Ebola w znaczącej liczbie opuszczają placówki medyczne w poszukiwaniu jedzenia . W jednym z incydentów 11 podejrzanych pacjentów uciekło ze szpitala w Bambu, około 40 km od epicentrum epidemii . Głównym powodem jest skrajny głód – pacjenci twierdzą, że nie mogą pozostać na leczeniu, jeśli nie mają zapewnionego odpowiedniego pożywienia dla siebie i swoich rodzin . Pracownicy humanitarni donoszą, że głód stał się jedną z największych przeszkód w opanowaniu wirusa .

Rola głodu i braku bezpieczeństwa żywnościowego

Epidemia nakłada się na istniejącą wcześniej katastrofę głodu.

• Prawie 10 milionów ludzi w dotkniętych Ebolą wschodnich prowincjach doświadczało ostrego głodu jeszcze przed wybuchem epidemii .
• W całym DRK przewiduje się, że do początku 2026 roku 26,5 miliona ludzi będzie borykać się z kryzysowym lub gorszym poziomem braku bezpieczeństwa żywnościowego .
• ONZ określiła tę sytuację jako „katastrofalne zderzenie choroby i konfliktu”, gdzie przemoc zbrojna, masowe przesiedlenia i ostry głód przerastają możliwości działań zaradczych .
• Międzynarodowy Komitet Ratunkowy (IRC) umieścił DRK na swojej liście dziesięciu krajów najwyższego ryzyka na 2026 rok, ostrzegając, że upadek służby zdrowia, rekordowy głód i drastyczne cięcia pomocy spychają miliony ludzi na skraj przepaści .
• Organizacja Welthungerhilfe ostrzegła przed katastrofą humanitarną, podkreślając, że głód sprawia, iż ludzie niechętnie szukają pomocy lub pozostają w izolacji, co przyspiesza rozprzestrzenianie się wirusa .

Brak zatwierdzonej szczepionki lub leczenia dla szczepu Bundibugyo

Wirus Bundibugyo (BDBV) to rzadka forma Ebola, która obecnie nie ma zatwierdzonej szczepionki ani leczenia przeciwwirusowego . Trzy szczepionki kandydackie są w fazie opracowywania, ale jeszcze nie są dostępne . Brak szczepionki oznacza, że pracownicy służby zdrowia i osoby kontaktowe nie mogą być chronione profilaktycznie, a pacjenci nie mogą otrzymać sprawdzonej terapii – to kluczowa różnica w porównaniu z epidemiami szczepu Zaire, gdzie istnieją szczepionka Ervebo i leki oparte na przeciwciałach .

Podpalenia i opór społeczności

Nieufność społeczności i przemoc stanowią poważne wyzwania operacyjne.

• 21 maja miejscowa młodzież w DRK zaatakowała i podpaliła ośrodek leczenia Ebola, co odzwierciedla głęboki opór społeczności podsycany dezinformacją i strachem .
• CDC wymienia „znaczące wyzwania w dostępie do społeczności” jako jeden z kluczowych powodów, dla których epidemia jest tak poważna, obok trwającego konfliktu w regionie .
• IRC zauważa, że dziesięciolecia konfliktów zbrojnych, przymusowych przesiedleń i wyzysku osłabiły zaufanie do władz i służb medycznych, przez co zaangażowanie społeczności jest niezwykle trudne .

Potrzeby finansowe Światowego Programu Żywnościowego (WFP) i działania pomocowe

WFP jest wiodącą agencją odpowiedzialną za pomoc żywnościową w ramach reakcji na Ebolę.

• WFP określiło zapotrzebowanie finansowe w wysokości 214 milionów dolarów, aby kontynuować swoje operacje w DRK do października 2026 roku .
• WFP współpracuje z rządami i WHO w celu zapewnienia wsparcia żywnościowego i żywieniowego dotkniętym społecznościom, uznając, że brak bezpieczeństwa żywnościowego musi być rozwiązany, aby utrzymać pacjentów w leczeniu i zmniejszyć transmisję wirusa .
• Szersze międzynarodowe finansowanie obejmuje: 60 milionów dolarów z Centralnego Funduszu Reagowania Kryzysowego ONZ (10 milionów natychmiast przekazano dla DRK, plus 4 miliony dla Ugandy) ; 15 milionów euro od Komisji Europejskiej ; oraz ponad 200 milionów dolarów z Departamentu Stanu USA (plus 350 milionów dolarów na szersze potrzeby humanitarne) .
• Należy jednak zauważyć, że ogólne finansowanie humanitarne dla DRK gwałtownie spadło w 2025 roku, nawet gdy potrzeby osiągnęły rekordowy poziom, zmuszając WFP do priorytetowego traktowania jedynie pomocy ratującej życie .

Ostrzeżenie Afrykańskiego CDC: epidemia może trwać do roku i zarazić wiele więcej osób

Szef Afrykańskiego CDC wydał surowe ostrzeżenia dotyczące trajektorii epidemii.

• Afrykańskie CDC ostrzegło, że jeśli wskaźniki zakażeń szybko się nie spłaszczą, epidemia może utrzymać się przez okres do roku i może być najgorszą epidemią Ebola w historii .
• Dyrektor Afrykańskiego CDC powiedział: „Jeśli nie powstrzymamy epidemii bardzo szybko, będzie gorsza niż to, co mieliśmy w Afryce Zachodniej i we wschodnim DRK”, zauważając, że tysiące kontaktów przypadków nie zostało prześledzonych .
• Międzynarodowa Federacja Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca (IFRC) również oceniła, że epidemia nie osiągnęła jeszcze szczytu i może trwać rok .
• W ocenie ryzyka Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) podkreślono, że ryzyko dalszego rozprzestrzeniania się w regionie i do krajów sąsiednich jest bardzo wysokie ze względu na szeroki zasięg geograficzny w 31 strefach zdrowia, przepływ ludności przez granice i ograniczenia bezpieczeństwa .