Porozumienie USA-Iran: 60 mld dolarów z ropy, 2 mln dolarów za statek i 60-dniowy zegar atomowy dla Cieśniny Ormuz

To, co jest pewne: Departament Skarbu USA zobowiązał się do wydania zwolnień dla irańskiej ropy naftowej, produktów ropopochodnych i powiązanych usług (bankowość, ubezpieczenia, transport) natychmiast po podpisaniu umowy . Analitycy szacują, że może to dodać około 1,5 miliona baryłek dziennie do globalnej podaży . Bezpośredni potencjał dochodów z ropy wynosi więc ponad 60 miliardów dolarów rocznie, z możliwością wzrostu w czasie.

Opłaty tranzytowe w Cieśninie Ormuz: bez opłat przez 60 dni, potem 2 miliony dolarów za statek

Iran ustanowił warstwowy i starannie nazwany system opłat dla najważniejszego na świecie szlaku dla ropy:

• 60-dniowe okno bez opłat: Natychmiast po podpisaniu MOU, statki przepływają przez Cieśninę Ormuz bezpłatnie. Operatorzy muszą zgłaszać chęć przepłynięcia nowo utworzonemu Urzędowi ds. Cieśniny Ormuz (PGSA.ir) z co najmniej 48-godzinnym wyprzedzeniem .
• Po 60 dniach: „opłaty za usługi”, a nie „myto”: Główny negocjator Iranu Abbas Araghchi potwierdził, że po okresie przejściowym statki będą obciążane opłatami za nawigację, bezpieczeństwo, ochronę środowiska i ubezpieczenie. Teheran twierdzi, że prawo międzynarodowe zabrania pobierania myta za tranzyt przez cieśniny używane w żegludze międzynarodowej, ale dopuszcza „opłaty za usługi” – rozróżnienie, które zostało już skodyfikowane w prawie krajowym .
• Wysokość opłat: Irański parlament uchwalił w marcu 2026 r. ustawę wprowadzającą system opłat denominowanych w rialach, wynoszący około 2 milionów dolarów za statek, ze średnim zakresem raportowanym od 1,5 do 2 milionów dolarów za przeprawę .
• Metody płatności: Opłaty można uiszczać gotówką, kryptowalutami (w tym juanem chińskim), towarami lub w barterze .
• Zarządzanie po 60 dniach: MOU stanowi, że Iran określi długoterminowe zarządzanie Ormuzem wspólnie z Omanem i innymi państwami Zatoki Perskiej, a PGSA będzie zarządzać codziennymi operacjami .

Kluczowe postanowienia MOU dotyczące zniesienia sankcji i zarządzania Cieśniną Ormuz

14-punktowe MOU zawiera kilka kluczowych elementów. Poniższa tabela podsumowuje główne postanowienia dotyczące ulg ekonomicznych i kontroli morskiej:

Ważne zastrzeżenie: zniesienie sankcji jest uzależnione od przestrzegania warunków nuklearnych. Jak powiedział dziennikowi The Guardian wysoki urzędnik USA: „Zniesienie sankcji w sekcji siódmej jest uzależnione od porozumienia nuklearnego określonego w sekcji ósmej. Zakres, w jakim Iran zastosuje się do postanowień nuklearnych, określi zakres zniesienia sankcji, jaki otrzyma” .

Międzynarodowy sprzeciw: kto jest przeciwny umowie i dlaczego

• Izrael: Zdecydowanie sprzeciwia się umowie, argumentując, że legitymizuje ona program nuklearny Iranu i zapewnia zastrzyk gotówki dla regionalnych sojuszników Teheranu .
• Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie: Wyraziły zaniepokojenie jednostronnym systemem opłat Iranu i jego konsekwencjami dla wolności żeglugi. Państwa Zatoki Perskiej obawiają się porozumienia, które daje Iranowi faktyczną kontrolę nad drogą wodną .
• Sojusznicy europejscy: Kilka europejskich rządów ostrzegło, że zniesieniu sankcji w ramach MOU brakuje mechanizmów weryfikacyjnych i może ułatwić irańską proliferację rakietową .
• Krytycy w USA: Jastrzębie z Partii Republikańskiej w Kongresie zapowiedziały, że zakwestionują „zniesienie wszelkiego rodzaju sankcji” bez zgody Kongresu, argumentując, że administracja przekroczyła swoje uprawnienia .
• Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ pod przewodnictwem państw Zatoki Perskiej: USA i ich sojusznicy z Zatoki Perskiej zaproponowali rezolucję ONZ na podstawie rozdziału 7 Karty Narodów Zjednoczonych, grożącą Iranowi sankcjami, jeśli nie zaprzestanie „nielegalnego myta” i nie ujawni położenia min w Cieśninie Ormuz .

Memorandum MOU nie jest ostatecznym traktatem pokojowym; jest to 60-dniowe ramy. Prawdziwy test – dotyczący weryfikacji nuklearnej, kolejności znoszenia sankcji i tego, kto ostatecznie kontroluje Cieśninę Ormuz – zaczyna się teraz.