El Niño 2026: Nadciąga podwójny cios dla światowego rolnictwa

Co dokładnie mówią prognozy

Oficjalna prognoza ENSO zmieniła się zdecydowanie. Raport NOAA z czerwca 2026 odnotowuje temperatury powierzchni oceanu znacznie powyżej średniej w centralnej i wschodniej części Pacyfiku, z anomaliami cyrkulacji atmosferycznej typowymi dla trwającego El Niño . Zjawisko ma się utrzymać przez całą północną zimę, z 96-procentowym prawdopodobieństwem kontynuacji w okresie grudzień 2026 – luty 2027 .

Jeśli chodzi o siłę, NOAA wskazuje na 37% szans na kategorię „bardzo silne” w połowie czerwca, co oznacza, że nadal możliwe są scenariusze od słabego do bardzo silnego . Inne modele są bardziej stanowcze: zespół IRI/CCSR szacuje prawdopodobieństwo El Niño na 98% w okresie maj–lipiec 2026, a CPC zaznacza, że „bardzo silne” zjawisko jest obecnie najbardziej prawdopodobne .

Unijne JRC ostrzega, że produkcja rolna jest zagrożona przez połączenie El Niño i wysokich kosztów środków produkcji, a w niektórych częściach Afryki Wschodniej już obserwuje się gorsze perspektywy zbiorów .

Które uprawy i regiony są najbardziej zagrożone

Wpływ El Niño na rolnictwo jest bardzo zróżnicowany w zależności od regionu. JRC zwraca uwagę na to, że zjawisko prowadzi do skrajnie odmiennych wzorców pogodowych: poważna susza zagraża kukurydzy i ryżowi w Ameryce Środkowej, na Karaibach i w Kolumbii, podczas gdy w Boliwii, Ekwadorze i Peru prognozowane są nadmierne opady .

W oparciu o historyczne wzorce i aktualne projekcje USDA, najbardziej narażone są:

Ryż – najbardziej newralgiczna uprawa. Słabsze monsuny w Indiach i Azji Południowo-Wschodniej mogą szybko zmniejszyć produkcję tego podstawowego produktu spożywczego na rynkach wschodzących . USDA prognozuje, że globalne zapasy ryżu spadną o około 2% w sezonie 2026/27, pozostawiając cieńszą poduszkę bezpieczeństwa .

Kukurydza – czeka ją jeszcze wyraźniejszy spadek zapasów. USDA prognozuje, że globalne zapasy końcowe kukurydzy w sezonie 2026/27 zmniejszą się o około 7%, co czyni ją jednym z bardziej narażonych zbóż . Globalne dostawy zbóż gruboziarnistych szacuje się na 2,156 mln ton, czyli o 15 mln ton mniej niż w sezonie 2025/26, podczas gdy zużycie ma wzrosnąć .

Pszenica – nieco mniej narażona, z prognozowanym spadkiem globalnych zapasów o 2% .

Kukurydza i soja w Ameryce Południowej – narażone na ryzyko związane z terminem. Obecne zbiory są opisywane jako w dużej mierze udane, ale nadchodzące El Niño może stworzyć przeciwne wzorce pogodowe dla następnego cyklu sadzenia .

Olej palmowy – produkcja w Azji Południowo-Wschodniej jest podatna na suszę, co może obniżyć plony w Indonezji i Malezji .

Kakao – ma silny historyczny związek z El Niño. Każde silne El Niño w ciągu ostatnich 55 lat redukowało produkcję kakao .

Kawa – szczególnie robusta – jest również historycznie wrażliwa, ponieważ El Niño zwykle przynosi suchą pogodę w kluczowych regionach upraw .

Uprawy w Afryce Wschodniej – już wykazują oznaki stresu. W Tanzanii perspektywy zbiorów są poniżej średniej po deficytach opadów .

Poduszka z zapasów: duża, ale się kurczy

Głównym powodem, dla którego El Niño 2026 nie musi od razu wywołać kryzysu cen żywności, jest fakt, że globalne zapasy zbóż weszły w sezon na prawie rekordowych poziomach. FAO prognozuje, że światowe zapasy zbóż pod koniec 2026 roku wyniosą 954,6 mln ton, co oznacza wzrost o 9,6% powyżej poziomu otwarcia i rekordowe zapasy pszenicy i ryżu . Wskaźnik zapasów do konsumpcji ma wynieść 31,8%, najwięcej od 2001 roku .

Jednak ta poduszka bezpieczeństwa ma się kurczyć w trakcie sezonu 2026/27. USDA raportuje, że duże zapasy początkowe pomagają uzupełniać dostawy na początku roku, ale silny popyt spowoduje spadek globalnych zapasów pszenicy (-2%), ryżu (-2%) i kukurydzy (-7%) . Zapasy zbóż gruboziarnistych prognozowane są na 309 mln ton, czyli o 20 mln ton mniej niż w poprzednim roku .

Oznacza to, że poduszka jest znacząca, ale nie nieograniczona. Jeśli El Niño przyniesie straty w plonach, rynek będzie absorbował je z już kurczących się zapasów.

Ryzyko nawozowe – dziki karta

Konflikt w Iranie stworzył osobne, potęgujące presję podażową ryzyko. Od początku działań wojennych pod koniec lutego 2026 roku, prawie całkowite zamknięcie Cieśniny Ormuz zakłóciło dostawy nawozów, które stanowią 25% do 35% światowego handlu amoniakiem i mocznikiem .

Ceny mocznika wzrosły o około 40%, do ponad 700 dolarów za tonę metryczną w tygodniach po ataku, z poziomu około 487 dolarów przed konfliktem . Szef Yary, jednego z największych producentów nawozów na świecie, ostrzegł, że globalne dostawy żywności mogą zostać poważnie zakłócone, jeśli konflikt się przedłuży .

JRC UE określa kluczowe ryzyko jako efekt połączenia: El Niño i wysokie ceny nakładów działają jednocześnie . Wyższe koszty produkcji ograniczają zdolność rolników do reagowania na szoki pogodowe poprzez nawożenie, nawadnianie czy inne zabiegi chroniące plony. Gdy oba czynniki nakładają się na siebie, ten sam szok pogodowy może mieć większy wpływ na rynek.

Raport Citi Research dotyczący perspektyw surowcowych stwierdza, że „ryzyko dla cen produktów rolnych jest wyraźnie przechylone w górę w ciągu najbliższych 6-12 miesięcy”, wskazując na podwójne zagrożenie: przedłużające się zamknięcie Cieśniny Ormuz i niekorzystną pogodę związaną z El Niño . Analiza JPMorgan podobnie ostrzega, że podaż nawozów jest napięta, gdy El Niño grozi dodatkowym stresem klimatycznym, zwiększając ryzyko niższych plonów i dodatkowej inflacji żywności .

Łączny obraz cen żywności

Bilans ryzyka jest wyraźnie przechylony w stronę wyższych cen, ale skala i termin są niepewne.

Instytucje od Światowego Forum Ekonomicznego po JRC UE ostrzegają, że kombinacja tych czynników może doprowadzić do szerszego szoku cenowego w sezonie 2026/27 . Zespół analityczny Interactive Brokers zauważa, że najgorszy wpływ na podaż jeszcze nie ujawnił się w danych: niedobory nawozów potrzebują całego sezonu wegetacyjnego, aby odbić się na plonach, a szkody w produkcji spowodowane przez El Niño zwykle osiągają szczyt 6–12 miesięcy po wystąpieniu samego zjawiska .

Podsumowując: Blisko rekordowe zapasy zbóż na świecie stanowią znaczący, krótkoterminowy bufor, ale ten bufor będzie się kurczył w miarę spadku zapasów pszenicy, ryżu i kukurydzy. Jeśli El Niño przekształci się w umiarkowane lub silne, a koszty nakładów pozostaną wysokie, połączenie tych czynników może wywołać szerszy szok cenowy w latach 2026/27 – szczególnie w przypadku upraw i regionów już narażonych na deficyt opadów.