Rosja uderza w ukraińskie porty. Eksport zbóż zagrożony – oto liczby

Nasilające się rosyjskie ataki rakietowe i dronowe na ukraińskie porty nad Morzem Czarnym oraz statki handlowe poważnie ograniczyły zdolności eksportowe ukraińskiego zboża, uszkodziły infrastrukturę przeładunkową i doprowadziły do gromadzenia się ogromnych zapasów. Przedstawiciele władz ostrzegają, że jeśli ataki będą kontynuowane, miesięczny eksport zbóż może spaść o ponad jedną trzecią .

Jak bardzo może spaść eksport?

Przedstawiciele branży i wysocy urzędnicy twierdzą, że nasilenie rosyjskich ataków na porty morskie i statki może zmniejszyć miesięczny eksport zbóż o ponad jedną trzecią (lub „nawet o jedną trzecią”) . Wiceminister gospodarki Taras Wysocki powiedział RBC-Ukraina, że ataki okresowo ograniczają miesięczny eksport rolny o 20–30% . Biorąc pod uwagę, że przepustowość portów w Odessie w spokojniejszych okresach sięgała 6 mln ton miesięcznie, redukcja o jedną trzecią oznacza usunięcie z globalnych rynków zbóż około 2 mln ton miesięcznie .

Załamanie w grudniu 2025 roku

Eksport pszenicy z Ukrainy spadł o około 25% w grudniu 2025 roku, a eksport kukurydzy o około 13%, po tym jak Rosja dramatycznie nasiliła ataki na porty, po ostrzeżeniu Władimira Putina, że „odetnie Ukrainę od morza” . Rosyjskie ataki uszkodziły w samym grudniu 13 cywilnych statków, głównie masowców używanych do transportu zboża . To prawie 10% wszystkich statków uszkodzonych od początku wojny cztery lata temu, według obliczeń Reutera . Całkowity eksport zbóż w grudniu spadł o 16% rok do roku, podaje ukraińska firma konsultingowa UkrAgroConsult .

Wolumeny w pierwszej połowie roku marketingowego (lipiec–grudzień 2025)

Według danych Państwowej Służby Celnej, cytowanych przez USDA FAS, Ukraina wyeksportowała w pierwszej połowie roku marketingowego 2025/26 (lipiec–grudzień 2025) 7,8 mln ton pszenicy i 1,3 mln ton jęczmienia – to tempo o 30% wolniejsze niż w tym samym okresie roku 2024/25 . Od października 2025 do lutego 2026 roku łączny eksport zbóż wyniósł 10,6 mln ton, co oznacza spadek o 10% rok do roku . Ogólnie rzecz biorąc, eksport zbóż w pierwszej połowie sezonu 2025/26 był niższy o 29%, a średni miesięczny wolumen wyniósł 2,5 mln ton w porównaniu z 3,6 mln ton w poprzednim roku .

Eskalacja ataków dronowych w 2026 roku

Ukraina poinformowała, że Rosja użyła ponad 800 dronów przeciwko infrastrukturze portowej w pierwszych czterech miesiącach 2026 roku – to ponad 10 razy więcej niż w tym samym okresie 2025 roku . W 2024 roku odnotowano 36 rosyjskich ataków na infrastrukturę portową; w 2025 roku było ich już 96, według Ukraińskiej Administracji Portów Morskich . Od początku pełnoskalowej wojny uszkodzonych zostało 651 obiektów infrastruktury portowej, z czego 325 tylko w 2025 roku .

Zniszczenia infrastruktury i straty terminali

Operatorzy terminali portowych w obwodzie odeskim ponoszą rosnące straty finansowe z powodu powtarzających się ataków. Prywatni operatorzy twierdzą, że nie są w stanie samodzielnie udźwignąć tych strat . Skumulowane straty terminali portowych od początku wojny wynoszą 1,5 miliarda dolarów, według związków branżowych . W 2023 roku ataki zniszczyły 60 000 ton zboża i wyłączyły z eksploatacji „znaczną część” infrastruktury eksportowej – powiedział ówczesny minister rolnictwa Mykoła Solski . Wzorzec ten nasilił się od końca 2025 roku . W jednym z ataków w sierpniu 2023 roku na port Izmail nad Dunajem wysoki rangą urzędnik poinformował, że zdolność eksportowa portu spadła o 15%, a utracono 13 000 ton zboża .

Zalegające zapasy rosną

Końcowe zapasy kukurydzy gwałtownie wzrosły do 4,3 mln ton w porównaniu z zaledwie 606 000 ton rok wcześniej, co odzwierciedla wąskie gardło eksportowe . UkrAgroConsult poinformował, że zalegające zapasy zbóż mogą się ponad podwoić przed sezonem 2026/27, nazywając wysoki poziom zapasów „największym negatywnym czynnikiem” dla nadchodzącego sezonu . Według UkrAgroConsult same zalegające zapasy pszenicy mogą osiągnąć 5 mln ton, a zapasy pszenicy na koniec lutego 2026 roku wyniosły 2,97 mln ton . UkrAgroConsult szacuje, że początkowe zapasy zbóż mogą wzrosnąć o ponad 143% do około 10,7 mln ton w porównaniu z sezonem 2025/26, co byłoby drugim najwyższym poziomem zapasów w ostatnich latach, ustępując jedynie sezonowi 2022/23, kiedy obowiązywała pełna blokada ukraińskich portów morskich .

Wpływ na globalne łańcuchy dostaw

Ukraina wykorzystuje porty czarnomorskie w Odessie do około 90% swojego eksportu rolnego . Spowolnienie eksportu już teraz obciąża globalne łańcuchy dostaw zbóż, szczególnie dla krajów importujących z Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej . Ponad 60% ukraińskiego eksportu pszenicy trafia obecnie na rynki regionu MENA, głównie do Egiptu i Algierii . Przed eskalacją, od momentu uruchomienia korytarza morskiego we wrześniu 2023 roku, przewieziono nim 100 mln ton zboża, w tym 38,1 mln ton tylko w 2025 roku .