Liderzy UE dają zielone światło dla nowej tarczy handlowej przed chińskim importem. Oto co postanowiono na szczycie w Brukseli

Na dwudniowym szczycie w Brukseli (18–19 czerwca 2026) przywódcy państw Unii Europejskiej podjęli jak dotąd najważniejsze kroki w celu stawienia czoła temu, co określili mianem „szoku” dla europejskiej gospodarki wywołanego przez chiński eksport . Dyskusje te ujawniły głębokie wewnętrzne podziały, zaowocowały jasnym mandatem do stworzenia nowych narzędzi obrony handlowej oraz przyniosły istotne decyzje w sprawie sankcji na Rosję i wsparcia dla Ukrainy.

Nowe narzędzia handlowe – zielone światło

Już pierwszego dnia szczytu 27 przywódców formalnie upoważniło przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen do opracowania dwóch nowych instrumentów handlowych :

1. Mechanizm „preferencji europejskiej” – nowe narzędzie, które ma ukierunkować zamówienia publiczne i inwestycje w stronę europejskich dostawców. To realizacja postulatu wzajemności (ang. reciprocity), który von der Leyen od dawna podkreśla w kontekście zamówień publicznych .

2. Wzmocniony zestaw instrumentów obrony handlowej – chodzi o bardziej agresywne korzystanie z istniejących już narzędzi antysubsydyjnych i antydumpingowych, a także o zaproponowanie zupełnie nowych rozwiązań, które pozwolą przeciwdziałać napływowi subsydiowanych chińskich towarów . Komisja Europejska sygnalizowała jeszcze przed szczytem, że przedstawi nowe propozycje, w tym zaostrzenie kontroli subsydiów zagranicznych dla firm działających w UE oraz „nowe narzędzie” do dywersyfikacji kluczowych łańcuchów dostaw z dala od Chin .

Co stoi za tą pilnością?

Liderzy UE opisali sytuację jako „szok” dla europejskiej gospodarki . Na tak pilne działania złożyło się kilka nakładających się na siebie czynników:

• Lawina taniego, mocno subsydiowanego chińskiego eksportu zalewająca takie sektory jak samochody elektryczne, stal, panele słoneczne i towary podstawowe, co podcina rentowność i konkurencyjność europejskich producentów .
• Gwałtownie pogłębiający się deficyt handlowy UE z Chinami – wartość towarów, które Chiny sprzedają na rynek UE, gwałtownie wzrosła w ciągu ostatniej dekady i tempo to przyspiesza .
• Ogromna nadprodukcja (ang. overcapacity) w chińskich fabrykach w strategicznych sektorach – Bruksela uważa, że jest to celowa strategia państwowa Pekinu, mająca na celu eksportowanie deflacji i przejmowanie globalnych udziałów w rynku .
• Krucha baza przemysłowa w Europie – wiele sektorów zostało już osłabionych wysokimi kosztami energii i spowolnieniem po pandemii, co czyni je szczególnie podatnymi na wojnę cenową .

Jastrzębie kontra gołębie: wewnętrzny podział w UE

Szczyt ujawnił głębokie podziały. Państwa członkowskie podzieliły się na dwa zasadnicze obozy :

Stronnicy agresywnych działań („jastrzębie”):

• Francja (przewodzi naciskom), Włochy, Hiszpania i Polska – współsygnatariusze dokumentu (non-paper) wzywającego do znacznie ostrzejszych działań, w tym szybszego wszczynania dochodzeń antysubsydyjnych i nakładania nowych ceł . Francja wcześniej proponowała nawet jednolite 30% cło na import z Chin lub 20–30% deprecjację euro wobec juana . Europejska Partia Ludowa (EPL) ostrzegła, że UE musi działać, zanim „Chiny sparaliżują europejski przemysł” .

Zwolennicy umiaru („gołębie”):

• Niemcy wraz z kilkoma państwami Europy Północnej przestrzegały przed wywołaniem pełnoskalowej wojny handlowej, obawiając się chińskich odwetu na eksporcie niemieckich samochodów oraz zakłóceń w silnie zintegrowanych łańcuchach dostaw .
• Węgry i Słowacja również wyraziły sprzeciw, argumentując, że agresywne cła uderzą w ich gospodarki, a dialog z Pekinem jest lepszym rozwiązaniem .

Efektem jest kompromis: von der Leyen otrzymała mandat do opracowania nowych narzędzi, ale konkretne środki i harmonogram ich wdrażania pozostają do uzgodnienia. Spodziewane są zażarte spory co do konkretnych stawek celnych i zakresu sektorowego .

Inne kluczowe decyzje: sankcje na Rosję i wsparcie dla Ukrainy

Szczyt przyniósł również kilka ważnych ustaleń dotyczących Rosji i Ukrainy :

• Jednomyślne przedłużenie sankcji gospodarczych wobec Rosji o rok: Liderzy zgodzili się odejść od poprzedniego, półrocznego cyklu przedłużania (który stwarzał regularne okazje do weta), przechodząc na jeden roczny okres. To zapewni większą stabilność reżimu sankcyjnego .
• Przyjęcie wspólnych konkluzji w sprawie Ukrainy po raz pierwszy od początku wojny, potwierdzających zaangażowanie UE we wspieranie Ukrainy „tak długo, jak będzie to konieczne” .
• Zaproszenie prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego do udziału w debacie na temat akcesji Ukrainy do UE i potencjalnych negocjacji pokojowych, choć nie ogłoszono formalnej decyzji co do harmonogramu negocjacji akcesyjnych .