Cień nad Bankiem Japonii. Jak naciski USA pomogły podnieść stopy procentowe do najwyższego poziomu od 31 lat

Presja Bessenta działała dwoma głównymi kanałami:

• Sygnały publiczne: Bessent powiedział agencji Reuters, że jego zdaniem najskuteczniejszym sposobem na poradzenie sobie ze słabością jena jest szybsze podnoszenie stóp procentowych przez BoJ . Jego uwagi były konsekwentnie „odczytywane przez rynki jako pośrednie wsparcie dla normalizacji stóp procentowych w Japonii” .
• Dyplomacja zakulisowa: Podczas wizyty w Tokio w maju 2026 roku Bessent prawdopodobnie przedstawił swoje poglądy na temat BoJ premier Sanae Takaichi i ministrowi finansów Katayamie, jak twierdzi Mari Iwashita, strateg ds. stóp procentowych w Nomura Securities. Zauważyła ona, że „umacnia to szanse na podwyżkę stóp w czerwcu” .

Presja ta była szczególnie istotna, ponieważ premier Takaichi początkowo odnosiła się do zacieśniania polityki pieniężnej z ostrożnością, co odnotował Nikkei . Interwencja Bessenta pomogła usunąć polityczne przeszkody, przechylając szalę na korzyść podwyżki .

Decyzja BoJ z czerwca 2026 roku: Podwyżka bez prezesa

Rada Polityki BoJ stosunkiem głosów 7-1 podniosła krótkoterminową stopę procentową z 0,75% do 1,0% na zakończenie dwudniowego posiedzenia 16 czerwca . Prezes Kazuo Ueda był nieobecny, przebywając w szpitalu z powodu infekcji torbieli wątroby. Było to pierwsze regularne posiedzenie polityczne bez udziału prezesa . Posiedzeniu przewodniczył wiceprezes Shinichi Uchida .

Uzasadnienie: Inflacja energetyczna napędzana wojną

Urzędnicy banku centralnego wyraźnie wskazali wojnę w Iranie jako kluczowy czynnik stojący za decyzją. BoJ oświadczył, że podwyżka miała na celu „zapobieżenie przerodzeniu się szoku energetycznego wywołanego wojną w Iranie w szerszą inflację” . Rosnące ceny ropy naftowej napędzały presję inflacyjną, a bank centralny podkreślił „ryzyko wzrostu inflacji” wynikające z konfliktu na Bliskim Wschodzie .

• BoJ zapowiedział również, że będzie „kontynuować podwyżki stóp procentowych w zależności od sytuacji gospodarczej, cenowej i finansowej” .
• Była to piąta podwyżka stóp od marca 2024 roku, kiedy to BoJ rozpoczął normalizację polityki pieniężnej po raz pierwszy od 17 lat .

Członek rady Toichiro Asada zgłosił sprzeciw, opowiadając się za utrzymaniem stopy bez zmian .

Kontekst globalny: Zacieśnianie polityki przez wojnę

Decyzja BoJ nie była odosobniona. Banki centralne na całym świecie zmagały się z inflacją napędzaną wyższymi cenami ropy naftowej w wyniku konfliktu na Bliskim Wschodzie.

Rezerwa Federalna: Jastrzębie wstrzymanie się jako preludium do podwyżek

17 czerwca 2026 roku amerykańska Rezerwa Federalna (Fed) utrzymała referencyjną stopę funduszy federalnych na niezmienionym poziomie 3,50%-3,75% po raz czwarty z rzędu – pierwsze posiedzenie pod przewodnictwem nowego prezesa Kevina Warsha . Jednak ton komunikacji był wyraźnie jastrzębi:

• Dziewięciu z 19 członków Fed prognozowało co najmniej jedną podwyżkę stóp do końca 2026 roku, podczas gdy w marcu nikt tego nie zakładał .
• Zaktualizowana prognoza inflacji Fed na 2026 rok została podniesiona do 3,6%, znacznie powyżej celu 2% .
• W oświadczeniu Fed przyznał, że „inflacja utrzymuje się na wysokim poziomie w stosunku do 2% celu Komitetu, częściowo z powodu szoków podażowych, które doprowadziły do podwyżek cen w poszczególnych sektorach, takich jak energetyka” .

Ekonomiści ankietowani przez Reuters w przeważającej mierze spodziewali się, że Fed utrzyma stopy procentowe do końca 2026 roku, a prawie 70% prognozowało, że kluczowa stopa pozostanie w obecnym przedziale . Mimo to zmiana na wykresie kropek (dot plot) sygnalizowała, że bardziej prawdopodobnym ruchem są podwyżki, a nie obniżki stóp .

Bank Korei: Szykując się do lipcowej podwyżki

Bank centralny Korei Południowej również zwrócił się w stronę zacieśniania polityki. W maju 2026 roku Bank Korei (BOK) utrzymał główną stopę procentową na poziomie 2,50% po raz ósmy z rzędu, ale prezes Shin Hyun-song zasygnalizował, że podwyżki są nieuchronne .

• Inflacja cen konsumpcyjnych w Korei Południowej osiągnęła w maju dwuletnie maksimum, przekraczając 3% .
• Citigroup prognozowało, że BOK przeprowadzi dwie podwyżki po 25 punktów bazowych – jedną w lipcu, a drugą w październiku – podnosząc stopę referencyjną do blisko 3% .
• Prezes Shin oświadczył: „Kluczowe jest terminowe podnoszenie stóp procentowych z naciskiem na utrzymanie stabilności cen” .

Ekonomiści ING również spodziewali się łącznych podwyżek o 50 punktów bazowych w drugiej połowie 2026 roku, uznając podwyżkę w lipcu za „bardziej prawdopodobną” .

Szerszy obraz: Skoordynowany cykl zacieśniania

Czerwcowe decyzje BoJ, jastrzębi zwrot Fed i sygnały z Banku Korei mają wspólny motyw przewodni: inflację energetyczną napędzaną wojną. Konflikt w Iranie spowodował gwałtowny wzrost cen ropy naftowej, podsycając inflację kosztową w globalnej gospodarce. Podwyżka stóp BoJ do 1,0% jest najistotniejszym pojedynczym działaniem, ale najlepiej rozumieć ją jako część zsynchronizowanej zmiany, w ramach której banki centralne od Tokio po Seul i Waszyngton dostosowują się do środowiska inflacyjnego ukształtowanego przez geopolitykę.

Kluczowe wnioski

• Rola Scotta Bessenta była realna, a nie symboliczna. Liczne źródła informacji potwierdzają, że jego publiczne i prywatne działania były czynnikiem wpływającym na decyzję BoJ, pomagając przezwyciężyć wewnętrzny opór polityczny . Określenie „cieniowy prezes” pojawiło się w kręgach finansowych zarówno w Japonii, jak i USA .
• Podwyżka była podyktowana przede wszystkim inflacją, a nie polityką. Oficjalne uzasadnienie BoJ koncentrowało się na gwałtownym wzroście cen ropy naftowej w wyniku konfliktu w Iranie i rosnącym ryzyku wzrostu cen . Presja Bessenta zadziałała, ponieważ była zbieżna z istniejącymi obawami banku centralnego dotyczącymi inflacji.
• Kontekst globalny ma znaczenie. Czerwcowa podwyżka stóp BoJ w 2026 roku jest częścią szerszej fali zacieśniania polityki pieniężnej przez banki centralne w odpowiedzi na wojenną inflację energetyczną. Zarówno Fed, jak i Bank Korei również zmieniają swoje nastawienie na bardziej jastrzębie.