10% najbogatszych konsumentów generuje rocznie od 1,7 do 5,7 biliona dolarów strat ekologicznych

Jak przeprowadzono badanie?

Naukowcy wykorzystali dane dotyczące śladu środowiskowego opartego na konsumpcji, obejmujące 168 krajów i do 201 grup konsumenckich . Następnie wycenili szkody w ramach czterech granic planetarnych: zmian klimatu, integralności biosfery (utraty bioróżnorodności), cykli biogeochemicznych (zanieczyszczenia składnikami odżywczymi) i zużycia wody słodkiej . Metody wyceny pochodziły z Podręcznika Cen Środowiskowych, co dało przedział od 1,7 do 5,7 biliona dolarów, uwzględniający niepewność .

Skąd biorą się szkody?

Według badania dominują dwie kategorie konsumpcji :

• Konsumpcja żywności, zwłaszcza diety bogate w mięso i nabiał (czerwone mięso jest głównym czynnikiem wylesiania)
• Zużycie energii, szczególnie w transporcie (lotnictwo, samochody prywatne) oraz ogrzewaniu i chłodzeniu domów, które wciąż w dużej mierze opierają się na paliwach kopalnych

Utrata bioróżnorodności stanowiła największą część ogólnych szkód (47–51%), przed zmianami klimatu (36–45%) i zanieczyszczeniem składnikami odżywczymi (8–16%) .

Koszty na osobę: jak wypadają Stany Zjednoczone?

Wśród globalnego górnego 10% średnie roczne szkody na osobę wynoszą od 2 300 do 7 500 dolarów . Jednak obciążenie nie jest równomiernie rozłożone. Konsumenci w USA – którzy stanowią największą część globalnego górnego decyla – ponoszą roczne szkody na osobę w wysokości od 19 000 do 63 000 dolarów, co stanowi równowartość 6–20% ich dochodu lub 0,8–3% ich majątku . Podkreśla to nie tylko nierówności konsumpcyjne między krajami, ale także ogromną przepaść między bogactwem a odpowiedzialnością środowiskową.

Dlaczego to ma znaczenie: perspektywa granic planetarnych

Badanie opiera się na wcześniejszych pracach, które wykazały, że górne 10% konsumentów na świecie odpowiada za 31–67% wszystkich naruszeń granic planetarnych . Gdy spojrzymy na górne 20%, odsetek ten wzrasta do 51–91% . Wniosek jest jasny: same działania po stronie produkcji są niewystarczające, jeśli najbogatsi konsumenci nie zmienią swoich wzorców konsumpcji.

Implikacje polityczne: co może zadziałać?

Autorzy twierdzą, że ukierunkowanie na wzorce konsumpcji górnych 10% jest zarówno wysoce skuteczne, jak i ekonomicznie racjonalne. Kluczowe kierunki polityki, które identyfikują, to :

• Progresywne opodatkowanie emisji dwutlenku węgla i zasobów, które sprawi, że koszty ekologiczne wysokiej konsumpcji zostaną odzwierciedlone w cenach
• Regulacja konsumpcji luksusowej (np. częste latanie, duże pojazdy, rezydencje) zamiast opodatkowania podstawowych potrzeb
• Zmiana dotacji i infrastruktury w kierunku niskoemisyjnych systemów żywnościowych i energetycznych, co mogłoby pomóc górnym 20% konsumentów zmniejszyć ich wpływ na środowisko o 25–53% bez konieczności absolutnej rezygnacji
• Bezpośrednie zwalczanie nierówności konsumpcyjnych, ponieważ polityki skupiające się wyłącznie na emisjach przemysłowych pomijają nieproporcjonalną rolę najbogatszych konsumentów

Badanie dostarcza monetarnej podstawy dla tezy, którą wielu badaczy zrównoważonego rozwoju głosi od dawna: koszt nadmiernej konsumpcji przez nielicznych to nie tylko kryzys ekologiczny, ale także ogromne zobowiązanie ekonomiczne – które przyćmiewa obecne globalne wysiłki na rzecz jego rozwiązania.

Uwaga na temat liczb

Liczby w tym badaniu pochodzą z opublikowanego artykułu naukowego i są podane w dolarach amerykańskich z 2017 roku . Niektóre doniesienia medialne i preprinty podają nieco inne przedziały (np. 1,2–3,9 biliona dolarów we wcześniejszym preprintie ), ale recenzowana wersja ustala przedział 1,7–5,7 biliona dolarów .