„Nie atakujcie jedynego potężnego sojusznika”. JD Vance upomina Izrael ws. porozumienia z Iranem

18 czerwca 2026 r. wiceprezydent USA JD Vance wystosował ostrzeżenie pod adresem izraelskich urzędników krytykujących 14-punktowe memorandum (MOU) administracji Trumpa z Iranem. Nakazał im zaprzestać ataków na porozumienie, ostrzegając, że dalszy sprzeciw może zagrozić relacjom z ich „jedynym potężnym sojusznikiem” na świecie . Ta bezprecedensowa publiczna reprymenda oznacza jeden z najgłębszych rozłamów w stosunkach amerykańsko-izraelskich od czasu rozpoczęcia wspólnej wojny z Iranem w lutym 2026 roku.

Ostrzeżenie Vance'a dla izraelskich krytyków

Vance przekazał swoje stanowisko izraelskim ministrom podczas konferencji prasowej w Białym Domu, broniąc tymczasowego porozumienia pokojowego prezydenta Donalda Trumpa i wprost odpowiadając izraelskim przywódcom, którzy potępili układ. Ostrzeżenie zawierało trzy kluczowe elementy:

„Nie atakujcie jedynego potężnego sojusznika, jaki wam pozostał.” Vance stwierdził, że prezydent Trump jest „jedyną głową państwa na całym świecie, która w tej chwili jest przychylna narodowi izraelskiemu” i przestrzegł izraelskich ministrów, że większość izraelskiej broni defensywnej pochodzi z amerykańskiego finansowania . Dodał, że gdyby był w izraelskim rządzie, „nie atakowałby jedynego potężnego sojusznika, jaki mu pozostał na całym świecie” .

„Nie można rozwiązywać problemów bezpieczeństwa, zabijając.” Vance wprost odrzucił izraelski argument o konieczności kontynuowania operacji wojskowych w południowym Libanie dla zapewnienia bezpieczeństwa. Powiedział izraelskim przywódcom, aby „obudzili się i poczuli rzeczywistość”, i rzucił im wyzwanie: „Jaka jest wasza dokładna propozycja? Jesteście krajem dziewięciu milionów ludzi. Nie możecie po prostu zabijać, żeby rozwiązać każdy problem bezpieczeństwa narodowego, jaki macie” .

Ukryte zagrożenie dla pomocy wojskowej. Wielokrotnie przywołując amerykańskie finansowanie izraelskich zdolności obronnych, Vance zasugerował, że dalsza krytyka może zagrozić temu wsparciu. Raporty określały te uwagi jako zawoalowaną groźbę, że amerykański eksport broni do Izraela może być zagrożony .

Kluczowe postanowienia amerykańsko-irańskiego memorandum

Wynegocjowane przy mediacji Pakistanu , 14-punktowe memorandum podpisane przez Trumpa 17 czerwca 2026 r. ustanowiło ramy zakończenia ponad 100 dni konfliktu :

• Zawieszenie broni na wszystkich frontach, w tym w Libanie. Artykuł 1 MOU deklaruje „natychmiastowe i trwałe zaprzestanie działań wojskowych na wszystkich frontach, w tym w Libanie” i zobowiązuje obie strony do ochrony „integralności terytorialnej i suwerenności Libanu” . Tekst nie wspomina o Izraelu .
• Zniesienie amerykańskiej blokady morskiej Iranu. Wojsko USA potwierdziło 18 czerwca, że zakończyło blokadę irańskich portów, umożliwiając ponowne otwarcie Cieśniny Ormuz dla żeglugi morskiej .
• 60-dniowa faza dyplomatyczna. MOU ustanawia dwumiesięczne okno na wynegocjowanie ostatecznego porozumienia w sprawie irańskiego programu nuklearnego, w tym powrót międzynarodowych inspektorów nuklearnych .
• Brak amerykańskich pieniędzy dla Iranu. Vance nalegał, że porozumienie nie przewiduje żadnego amerykańskiego finansowania dla Iranu, mówiąc: „Nie dajemy im amerykańskich pieniędzy – ani jeden dolar amerykańskich pieniędzy nie trafi do Iranu” .

Wykluczenie Izraela z negocjacji

Izrael został całkowicie wykluczony z negocjacji USA–Iran i nie brał udziału w procesie . MOU było negocjowane bezpośrednio między Waszyngtonem a Teheranem, przy mediacji Pakistanu, bez żadnego wkładu Izraela . Raporty wskazują, że premier Benjamin Netanjahu nie widział nawet projektu porozumienia . Vance określił Izrael mianem „amerykańskiego podwykonawcy”, a nie równorzędnego partnera .

Rozszerzone operacje wojskowe Izraela w południowym Libanie

W tygodniach poprzedzających porozumienie Izrael znacznie zintensyfikował operacje wojskowe w południowym Libanie, okupując prawie jedną piątą terytorium Libanu . To skłoniło Iran do zawieszenia rozmów z USA 1 czerwca 2026 r., domagając się zaprzestania izraelskich ataków . Po ogłoszeniu MOU Izrael oświadczył, że nie wycofa się ze swojej „strefy buforowej” w południowym Libanie, nalegając, że jego siły pozostaną . Hezbollah odrzucił jakikolwiek plan zawieszenia broni, który nie uwzględniał izraelskiej obecności wojskowej, a obie strony wznowiły ataki kilka godzin po upadku poprzedniego rozejmu . Irański minister spraw zagranicznych stwierdził następnie, że zakończenie wojny zależy od wycofania się Izraela z Libanu .

Sprzeciw izraelskich ministrów i Hezbollahu

Izraelscy ministrowie zarówno z frakcji centrowych, jak i skrajnie prawicowych ostro zaatakowali porozumienie, niektórzy personalnie celując w prezydenta Trumpa . Skrajnie prawicowi ministrowie Becalel Smotricz i Itamar Ben-Gwir należeli do tych, którzy wzywali USA do kontynuowania działań wojskowych przeciwko Iranowi . Lider opozycji i faworyt wyborczy Beni Ganc potępił „marny rezultat nieudanego rządu” . Hezbollah, który nie był sygnatariuszem MOU, odrzucił warunki i kontynuował działania wojenne .

Odpowiedź Vance'a na izraelskie stanowisko bezpieczeństwa

Vance wprost i wielokrotnie odrzucił izraelskie stanowisko, że kontynuowanie operacji w Libanie jest konieczne dla bezpieczeństwa. Opisując izraelską reakcję jako „dziwną panikę” i „histerię” , powiedział, że Trump zauważył „brak zbieżności” między celami izraelskich urzędników a amerykańskiej opinii publicznej . „Problem Izraela nie polega na Donaldzie J. Trumpie” – powiedział Vance, dodając, że Izraelczycy, którzy uważają, że ich największym problemem jest prezydent USA, „muszą się obudzić i poczuć rzeczywistość” .

Krajowa reakcja na Netanjahu

Nieudany zakład Netanjahu. Izraelski premier postawił swoją spuściznę na wspólnej amerykańsko-izraelskiej kampanii mającej obalić irańskich duchownych przywódców, ale MOU kończy wojnę bez osiągnięcia zmiany reżimu, pozostawiając izraelskich wyborcom liczenie „sposobów, w jakie strategia Netanjahu wobec Iranu zawiodła” .

Kurs kolizyjny z Trumpem. Zamiast umocnić historyczne amerykańsko-izraelskie zwycięstwo, Netanjahu znajduje się teraz na kursie kolizyjnym z Trumpem, mierząc się z wściekłością zarówno prawicy (która chciała kontynuować walkę do upadku reżimu w Iranie), jak i centrystów (którzy postrzegają porozumienie jako strategiczną porażkę) .

Konsekwencje polityczne. Porozumienie jest powszechnie postrzegane w Izraelu jako „druzgocąca porażka” Netanjahu, który obiecał, że wspólna wojna przekształci Bliski Wschód, ale zamiast tego USA zawarły odrębny pokój z Teheranem . W obliczu wyborów zaplanowanych na październik 2026 r. szanse Netanjahu na pozostanie u władzy są postrzegane jako poważnie ograniczone .