Przełomowe decyzje NATO: Od planowania nuklearnego po „NATO 3.0”

Uwaga dotycząca chronologii: Opisane poniżej wydarzenia miały miejsce podczas dwóch różnych spotkań ministrów obrony NATO – w czerwcu 2025 r. i w czerwcu 2026 r. Kluczowe decyzje, takie jak modernizacja nuklearna, wezwanie do „NATO 3.0” czy kwota 90 mld dolarów, zostały ogłoszone 18 czerwca 2026 r., a nie rok wcześniej. Spotkanie w 2025 r. było węższym krokiem w zakresie planowania. Poniżej szczegółowy podział.

Czerwiec 2025: Wzmocnienie planowania nuklearnego

Podczas czerwcowego spotkania Grupy Planowania Nuklearnego (NPG) w 2025 r. ministrowie obrony NATO zatwierdzili sposoby dalszego wzmocnienia zdolności planowania nuklearnego Sojuszu, aby zapewnić gotowość oraz zwiększyć spójność i elastyczność odstraszania nuklearnego. Decyzję tę odnotowano w Raporcie Rocznego NATO za 2025 rok . Był to znaczący, ale ewolucyjny krok – nie była to szeroka decyzja modernizacyjna, która zapadła rok później.

Czerwiec 2026: Pierwsza od 19 lat umowa o modernizacji nuklearnej

18 czerwca 2026 r. ministrowie obrony państw NATO w ramach NPG zgodzili się na modernizację zdolności nuklearnych Sojuszu i wzmocnienie potencjału planowania nuklearnego – to pierwsze od 19 lat wspólne zobowiązanie do unowocześnienia odstraszania nuklearnego NATO . W oświadczeniu NPG podkreślono, że „strategiczne siły nuklearne Sojuszu pozostają najwyższą gwarancją bezpieczeństwa państw członkowskich”, a ministrowie zgodzili się „kontynuować wzmacnianie misji odstraszania nuklearnego NATO poprzez modernizację zdolności nuklearnych” . Decyzja zapadła w momencie, gdy Stany Zjednoczone zaczęły ograniczać swoją konwencjonalną obecność wojskową w Europie, co podniosło znaczenie odstraszania nuklearnego .

„NATO 3.0” Hegsetha i przegląd sił USA

Podczas tego samego posiedzenia 18 czerwca 2026 r. sekretarz obrony USA Pete Hegseth wezwał do przebudowy NATO – tzw. „NATO 3.0” – czyli powrotu do „prawdziwego, twardego sojuszu militarnego” wzorowanego na NATO 1.0, które wygrało zimną wojnę, w którym europejscy sojusznicy przejmują wiodącą rolę w obronie konwencjonalnej . Hegseth ogłosił również sześciomiesięczny przegląd sił amerykańskich w Europie, którego wynik będzie zależał od tempa, w jakim europejskie kraje przejmą odpowiedzialność za własną obronę . Ostrzegł, że niektórzy sojusznicy „obijają się” i że amerykańskie składki finansowe na NATO mogą być uzależnione od realizacji celów wydatkowych . USA dały też do zrozumienia, że nie będą już automatycznie dostarczać pewnych konwencjonalnych zasobów w sytuacji kryzysowej, co ma wymusić na Europie samodzielność .

Amerykańskie zobowiązanie nuklearne i budżet obronny w wysokości 1,5 biliona dolarów

USA zobowiązały się do utrzymania broni jądrowej w Europie w ramach struktury rozszerzonego odstraszania NATO, nawet w trakcie przeglądu konwencjonalnego potencjału . Równocześnie administracja Trumpa zaproponowała budżet obronny na rok fiskalny 2027 w wysokości 1,5 biliona dolarów – to wzrost o 50% w porównaniu z budżetem na 2026 rok (1 bilion dolarów). Hegseth określił tę propozycję jako „przekaz dla świata” o odbudowie potęgi militarnej USA .

Gwałtowny wzrost wydatków europejskich (ponad 90 mld dolarów)

Sekretarz generalny NATO Mark Rutte ogłosił 17–18 czerwca 2026 r., że europejscy sojusznicy i Kanada zwiększyli podstawowe wydatki obronne o ponad 90 miliardów dolarów w 2025 r. w porównaniu z 2024 r., co stanowi wzrost o prawie 20% . To już drugi z rzędu rok z takim tempem wzrostu, co oznacza, że łączne wydatki europejskich państw NATO i Kanady są o 574 miliardy dolarów wyższe niż w 2024 r. . Rutte określił to jako budowanie „silniejszej Europy w silniejszym NATO” i wezwał do „skoku kwantowego” w kierunku nowego celu wydatków na obronę wynoszącego 5% PKB .

Tabela podsumowująca

Wydarzenie	Data	Kluczowy szczegół
Usprawnienia planowania nuklearnego NPG	Czerwiec 2025	Zatwierdzenie sposobów wzmocnienia potencjału planowania
Porozumienie o modernizacji nuklearnej NPG	18 czerwca 2026	Pierwsze zobowiązanie modernizacyjne od 19 lat
Wezwanie do „NATO 3.0”	18 czerwca 2026	Hegseth: Europa musi przewodzić w obronie konwencjonalnej
Przegląd sił USA w Europie	18 czerwca 2026	Sześciomiesięczna ocena; wyniki zależą od wkładu sojuszników
Zobowiązanie nuklearne USA	18 czerwca 2026	USA utrzymują broń jądrową w Europie
Budżet obronny USA (1,5 bln USD, rok 2027)	Proponowany w 2026 r.	Wzrost o 50% w stosunku do roku 2026
Wzrost wydatków Europy i Kanady (+90 mld USD w 2025 r.)	Ogłoszony w czerwcu 2026 r.	Wzrost o prawie 20% w porównaniu z 2024 r.