Szczyt G7 w Évian: Jak 'Wyłącznik' USA Zjednoczył Europę Przeciwko Dominacji w AI

52. szczyt G7 we francuskim alpejskim miasteczku Évian-les-Bains od początku miał być poświęcony sztucznej inteligencji. Gospodarz, prezydent Emmanuel Macron, umieścił AI na szczycie agendy, zapewniając pierwszy w historii wspólny udział Sama Altmana z OpenAI, Dario Amodei z Anthropic i Demisa Hassabisa z Google DeepMind na szczycie przywódców G7 . Jednak sensacyjna decyzja USA na kilka dni przed szczytem zmieniła to spotkanie z dyskusji politycznej wysokiego szczebla w napięte negocjacje geopolityczne. 13 czerwca 2026 roku administracja Trumpa, powołując się na bezpieczeństwo narodowe, nakazała firmie Anthropic wyłączenie jej najbardziej zaawansowanych modeli, Fable 5 i Mythos 5, dla wszystkich cudzoziemców . Ten ruch potwierdził najgorszy koszmar Europy: że Ameryka może w każdej chwili nacisnąć "wyłącznik bezpieczeństwa" (ang. kill switch) dla modeli AI, na których polegają jej sojusznicy .

Blokada Anthropic: Jak "Wyłącznik" Zdominował Szczyt

Moment był wyjątkowo dramatyczny. Dyrektywa rządu USA nakazująca Anthropic zawieszenie zagranicznego dostępu do modeli Fable 5 i Mythos 5 pojawiła się zaledwie dwa dni przed rozpoczęciem szczytu . Kontrola eksportu stanowiła jak dotąd najpoważniejszy krok w celu ograniczenia dostępu do najbardziej zaawansowanych modeli AI . Europejscy liderzy przybyli do Évian z tym, co Euronews określiło mianem "niesmaku" i z nowym, pilnym pytaniem: jeśli USA mogą z dnia na dzień jednostronnie odciąć dostęp do kluczowej infrastruktury AI, co to oznacza dla gospodarek, bezpieczeństwa i suwerenności ich najbliższych sojuszników?

Premier Kanady Mark Carney jeszcze przed szczytem ostrzegł, że ograniczenia obnażają niebezpieczeństwo nadmiernego uzależnienia od garstki amerykańskich dostawców AI . Podczas roboczego lunchu na temat innowacji i AI kwestia ta zdominowała rozmowy. Macron miał ostrzec zgromadzonych liderów i dyrektorów generalnych – w tym prezydenta USA Donalda Trumpa – że jeśli USA "mogą z dnia na dzień wyłączyć włącznik", zaszkodzi to nie tylko europejskim klientom, ale także samym amerykańskim firmom AI .

Propozycja "Zaufanych Partnerów": Dyplomatyczne Wyjście z Sytuacji

W odpowiedzi na kryzys liderzy G7 rozpoczęli dyskusję nad programem "zaufanych partnerów" (trusted partners), który przewidywałby wyjątki dla państw sojuszniczych – w tym Francji, Wielkiej Brytanii, Niemiec i Japonii – umożliwiające im dalszy dostęp do zaawansowanych amerykańskich modeli AI nawet w warunkach ograniczeń eksportowych . Wniosek, omawiany przez liderów G7 na podstawie doniesień z trzech źródeł dyplomatycznych, był próbą pogodzenia amerykańskiej argumentacji o bezpieczeństwie narodowym z gospodarczymi i strategicznymi potrzebami sojuszników .

Ostatniego dnia szczytu Macron publicznie oświadczył, że spodziewa się "postępów w nadchodzących tygodniach w zakresie rozszerzenia dostępu" do modeli Anthropic . We wspólnym oświadczeniu liderzy G7 zobowiązali się do ściślejszej koordynacji w kwestii ryzyka i szans związanych z zaawansowaną (ang. frontier) AI, powierzając urzędnikom finansowym, regulatorom i ekspertom ds. cyberbezpieczeństwa ocenę wpływu zaawansowanych modeli AI na stabilność finansową, produktywność i rynki pracy .

Dążenie Europy do Suwerenności Technologicznej Nabiera Tempa

Blokada eksportowa Anthropic dała potężny argument europejskim urzędnikom, którzy już wcześniej naciskali na większą niezależność cyfrową. Komisja Europejska zaprezentowała swój Pakiet na rzecz Europejskiej Suwerenności Technologicznej 3 czerwca 2026 roku – jest to szeroki zestaw środków mających na celu zmniejszenie "niemal całkowitej zależności" bloku od amerykańskich i azjatyckich firm w zakresie infrastruktury chmurowej, półprzewodników i AI . Cztery filary pakietu obejmują:

• Cloud and AI Development Act (CADA), wprowadzający po raz pierwszy formalne oceny ryzyka dla suwerenności w zamówieniach publicznych .
• Chips Act 2.0, mający na celu wzmocnienie europejskiego ekosystemu półprzewodników z szacowanymi dodatkowymi inwestycjami w wysokości 120 miliardów euro .
• Strategię Open Source UE, aby wzmocnić autonomię Europy w całym stosie technologicznym .
• Strategiczny Plan Działań na rzecz Cyfryzacji i AI w Energetyce .

Ogólny obraz inwestycji jest imponujący: w komunikacie Komisji Europejskiej szacuje się, że do 2036 roku na rozbudowę centrów danych potrzeba około 200 miliardów euro, 100 miliardów euro na inicjatywy związane z przywództwem w chmurze i AI, w tym gigafabryki AI, oraz 2 miliardy euro w ciągu siedmiu lat na strategię open source . Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, przemawiając przed szczytem, podkreśliła, że gigafabryki AI pozwolą europejskim startupom testować, trenować i ulepszać swoje modele AI wewnątrz UE, zamiast być zmuszanymi do przenoszenia się gdzie indziej .

Termin sprawił, że pakiet suwerenności stał się niewypowiedzianym podtekstem szczytu. Jak ujęła to jedna z analiz, oficjalnym tematem dyskusji o AI było "Zapewnienie bezpiecznego, szybkiego i skutecznego wdrażania sztucznej inteligencji", ale prawdziwa debata dotyczyła tego, czy reszta świata może zaakceptować, że amerykańskie firmy AI działają na warunkach definiowanych wyłącznie przez władzę wykonawczą USA .

Historyczny Pierwszy Raz: Wspólne Podejście G7 do Bezpieczeństwa Dzieci Online

Poza geopolityką szczyt przyniósł konkretne osiągnięcie w dziedzinie ochrony dzieci. Ministrowie ds. Cyfryzacji G7, spotykając się w Paryżu 29 maja 2026 roku, po raz pierwszy uzgodnili wspólny zestaw zasad ochrony dzieci i młodzieży przed zagrożeniami online, w tym zobowiązania dotyczące weryfikacji wieku, ochrony nieletnich już na etapie projektowania usług cyfrowych oraz zwalczania nielegalnych treści .

Na szczycie liderów w Évian odbył się specjalny lunch roboczy poświęcony bezpieczeństwu dzieci, któremu przewodniczył dyrektor generalny Mistral AI, Arthur Mensch. Obecni byli również czołowi dyrektorzy generalni amerykańskich firm AI oraz przedstawiciele mniejszych laboratoriów AI z każdego kraju G7 . Liderzy G7 wydali wspólny apel do firm technologicznych o opracowanie narzędzi zapewniających bezpieczeństwo nieletnim w sieci . Sesja ta była pierwszym przypadkiem, kiedy szefowie OpenAI, Anthropic i Google DeepMind zasiedli przy stole szczytu przywódców, aby zająć się konkretną szkodą społeczną związaną z ich technologiami .

Co Szczyt w Évian Sygnalizuje na Przyszłość

Szczyt w Évian-les-Bains zostanie zapamiętany jako moment, w którym zarządzanie AI zdecydowanie przeniosło się z grup roboczych ds. regulacji na główną scenę dyplomacji na szczytach. Jednoczesna obecność Altmana, Amodei i Hassabisa obok głów państw nie była tylko symboliką – odzwierciedlała strukturalną zmianę w tym, kto rządzi sztuczną inteligencją . Szczyt rozszerzył Proces Hiroshimski ds. AI zapoczątkowany w 2023 roku, ale atmosfera kryzysu stworzona przez kontrolę eksportu Anthropic sprawiła, że przyszłe dyskusje G7 na temat AI będą nierozerwalnie związane z kwestiami suwerenności, zaufania i koncentracji władzy w kilku amerykańskich laboratoriach .

Dla Europy szczyt potwierdził słuszność już realizowanego kierunku polityki. Jak zauważono w jednej z analiz, epizod z "wyłącznikiem" "dał kolejny impuls" agendzie suwerenności technologicznej . Dla USA i ich przemysłu AI przesłanie od sojuszników było jasne: chcą amerykańskiej AI, ale nie mogą zaakceptować przyszłości, w której dostęp zależy wyłącznie od uznania Waszyngtonu .