Kulisy umowy USA-Iran: Netanjahu na marginesie i upokorzony

14 czerwca 2026 roku Stany Zjednoczone i Iran ogłosiły wstępne memorandum porozumiewawcze (MoU), kończące ponad trzy miesiące otwartego konfliktu, który rozpoczął się 28 lutego . Wynegocjowane przy mediacji Pakistanu i zaplanowane do formalnego podpisania w Genewie 19 czerwca, porozumienie z dnia na dzień zmieniło krajobraz Bliskiego Wschodu — ale wcale nie w sposób, jakiego oczekiwało izraelskie kierownictwo. Priorytetem umowy jest deeskalacja i wznowienie globalnych przepływów energii, podczas gdy Izrael, który rozpoczął wojnę u boku USA, został wykluczony z negocjacji i patrzy, jak jego główne cele wojenne pozostają niespełnione.

Co naprawdę zawiera umowa USA-Iran

Memorandum, opisywane jako dwustronicowy dokument z 14 odrębnymi klauzulami, koncentruje się na czterech natychmiastowych działaniach :

• Przedłużenie zawieszenia broni o 60 dni: Umowa bazuje na kwietniowym rozejmie, przedłużając go o 60 dni, aby umożliwić negocjacje w sprawie trwałego pokoju .
• Ponowne otwarcie Cieśniny Ormuz: Iran zobowiązuje się do przywrócenia ruchu statków handlowych przez strategiczny szlak wodny, który był skutecznie zamknięty od początku wojny, odcinając około jedną piątą światowego handlu ropą i skroplonym gazem ziemnym .
• Zniesienie amerykańskiej blokady morskiej: Blokada irańskich portów kończy się natychmiast. Wiceminister spraw zagranicznych Iranu Kazem Gharibabadi potwierdził zaprzestanie działań wojennych na wszystkich frontach, w tym w Libanie .
• Nowe rozmowy nuklearne: Porozumienie uruchamia nowe negocjacje w sprawie irańskiego programu atomowego, choć szczegółowe warunki nie zostały ujawnione .

Dodatkowe klauzule podobno obejmują wycofanie sił IDF z południowego Libanu i uwolnienie około 24 miliardów dolarów z sankcjonowanych funduszy .

Trump ukrywa tekst przed Izraelem

Izrael formalnie zwrócił się o dostęp do projektu memorandum i spotkał się z odmową . Izraelski portal N12 jako pierwszy poinformował o odmowie, a wiele innych mediów potwierdziło, że administracja Trumpa zablokowała Izraelowi możliwość zapoznania się z dokumentem przed ceremonią podpisania . Źródło CNN przekazało, że administracja obawiała się, iż premier Benjamin Netanjahu przedwcześnie ujawniłby treść . Amerykańscy urzędnicy poinformowali Izrael o niektórych elementach, ale sam Netanjahu przyznał, że nie znał pełnych szczegółów, dopóki umowa nie została już cyfrowo podpisana .

Reakcja Izraela: „Katastrofa” i „Porażka”

Reakcja w Izraelu była wściekła i powszechna, obejmując całe spektrum polityczne. Izraelscy analitycy i politycy opozycji nazwali porozumienie „katastrofą” i skupili swój gniew bezpośrednio na Netanjahu :

• Na pierwszej stronie dziennika Haaretz pojawił się nagłówek: „Iraniasco to największa porażka Izraela od 7 października” .
• Analitycy określili Netanjahu jako „porażkę” i „kłamcę” oraz stwierdzili, że został „upokorzony” przez Trumpa .
• Publicyści scharakteryzowali wykluczenie premiera z rozmów jako „kolosalną porażkę strategiczną”, która podważa jego długo budowany wizerunek „Pana Bezpieczeństwa” .

Krytyka koncentruje się na tym, czego w umowie brakuje: pozostawia ona Islamską Republikę nietkniętą, nie robi nic, by ograniczyć irański program rakiet balistycznych ani finansowanie regionalnych pełnomocników, takich jak Hezbollah, i zapewnia Iranowi ulgę sankcyjną, która może wzmocnić tych pełnomocników . Krótko mówiąc, wojna nie przyniosła rezultatów, które obiecywał Netanjahu.

Butne riposta Netanjahu

Po ponad 24 godzinach milczenia, Netanjahu zwrócił się wieczorem do opinii publicznej 14 czerwca ze śmiałym twierdzeniem: „Uratowaliśmy Państwo Izrael i jego obywateli przed nuklearną zagładą” . Argumentował, że kampania wojskowa zapobiegła zniszczeniu Izraela przez Iran, ale przyznał, że wynik „nie jest tym, na co Izrael liczył” . Opozycja polityczna natychmiast oskarżyła go o „historyczną porażkę” .

Dlaczego wojna nie osiągnęła swoich celów

Analitycy z różnych mediów byli bezlitośni w swoich ocenach . Wojna rozpoczęła się od dwóch określonych izraelskich celów, a zawieszenie broni nie spełnia żadnego z nich:

• Irański reżim pozostaje u władzy. Umowa nie dotyka struktury politycznej Islamskiej Republiki .
• Zagrożenie nuklearne trwa. Memorandum nie odnosi się do infrastruktury wzbogacania Iranu ani zdolności rakiet balistycznych, odkładając te kwestie do przyszłych negocjacji .

Dla Netanjahu krajowe koszty polityczne są ogromne. Postawił w jesiennych wyborach na swoją relację z Trumpem, ale teraz staje wobec porozumienia, które w Izraelu jest powszechnie postrzegane jako strategiczna klęska . Zarówno byli sojusznicy, jak i centrowi rywale wykorzystują umowę, by przedstawić go jako zmarginalizowanego, niedoinformowanego i politycznie skończonego.