Główny ekonomista EBC ostrzega: Inflacja wciąż jest "w rurociągu" pomimo umowy USA–Iran

Kiedy w połowie czerwca 2026 roku USA i Iran ogłosiły tymczasowe porozumienie mające zakończyć konflikt i ponownie otworzyć Cieśninę Ormuz, ceny ropy poszybowały w dół, a giełdy odetchnęły z ulgą. Przez chwilę wydawało się, że najgorsze kryzysu energetycznego mamy za sobą. Jednak zaledwie kilka dni później, podczas konferencji Reuters NEXT Europe, główny ekonomista Europejskiego Banku Centralnego, Philip Lane, wygłosił trzeźwiące ostrzeżenie: inflacja rozpędzona przez działania wojenne wciąż przedostaje się przez kolejne sektory gospodarki i nie dała jeszcze o sobie w pełni znać .

Przekaz Lane'a był jasny. Ponowne otwarcie cieśniny to niezbędny krok w kierunku normalizacji światowych rynków energii, ale sam w sobie nie wystarczy, by zlikwidować presję inflacyjną, która została już uruchomiona . Ceny ropy spadły od wojennych szczytów o około 20%, jednak pozostają podwyższone w porównaniu z poziomem sprzed kryzysu, a fala presji cenowej przetaczająca się przez łańcuchy dostaw sprawia, że banki centralne nie mogą jeszcze ogłosić zwycięstwa .

EBC już wcześniej zareagował na te obawy. 11 czerwca Rada Prezesów podniosła wszystkie trzy kluczowe stopy procentowe o 25 punktów bazowych – była to pierwsza podwyżka od września 2023 roku – i wprost powiązała tę decyzję z szokiem energetycznym wynikającym z konfliktu na Bliskim Wschodzie . Nowe stopy weszły w życie 17 czerwca: stopa depozytowa wzrosła do 2,25%, stopa głównych operacji refinansujących do 2,40%, a kredytu lombardowego do 2,65% .

EBC opublikował również zaktualizowane projekcje makroekonomiczne ekspertów Eurosystemu, które pokazały istotną korektę w górę perspektyw inflacji. Według nowych prognoz inflacja HICP ma wynieść średnio 3,0% w 2026 roku (wobec wcześniejszych szacunków na poziomie 2,6%) i 2,3% w 2027 roku (poprzednio 2,0%). Jeszcze wyraźniej podniesiono prognozy inflacji bazowej, która nie uwzględnia zmiennych cen energii i żywności – do 2,5% zarówno na 2026, jak i 2027 rok, w porównaniu z wcześniejszymi szacunkami odpowiednio 2,3% i 2,2% .

To właśnie sedno argumentacji Lane'a o "rurociągu inflacyjnym". Bezpośredni szok związany z zamknięciem Cieśniny Ormuz spowodował szybki i ogromny spadek globalnej podaży ropy, ale pełny wpływ inflacyjny ujawnia się z opóźnieniem. Wyższe koszty energii przenoszą się na produkcję żywności, transport, towary przemysłowe, a w końcu na usługi. Jak ujął to Lane we wcześniejszym przemówieniu w Tokio: "nawet jeśli początkowy szok energetyczny zacznie słabnąć, jego wtórne skutki utrzymają się przez pewien czas" .

Opublikowany w drugim kwartale 2026 roku „Survey of Professional Forecasters” EBC potwierdza tę tezę. Oczekiwania dotyczące inflacji HICP zostały „wyraźnie skorygowane w górę” na rok 2026 i, w mniejszym stopniu, na rok 2027, podczas gdy prognozy długoterminowe pozostały zakotwiczone . Sugeruje to, że zdaniem prognostów skok cen energii jest na tyle trwały, by podbić inflację w krótkim terminie, ale nie na tyle, by trwale rozchwiać oczekiwania. Również oczekiwania dotyczące inflacji bazowej zrewidowano w górę w krótkim horyzoncie, co potwierdza tezę, że efekty przenikania szoku energetycznego do szerszej gospodarki są już w toku .

Co zatem czeka politykę EBC? Zarówno Lane, jak i prezes EBC Christine Lagarde podkreślali, że Rada Prezesów nie będzie podążać z góry ustaloną ścieżką, lecz podejmie decyzje na każdym posiedzeniu w oparciu o napływające dane . Jednak w komunikacie po czerwcowej decyzji zaznaczono, że według prognoz inflacja bazowa ma utrzymywać się powyżej 2% w całym horyzoncie 2026–2028 – a to wynik, którego zdaniem EBC nie da się pogodzić z jednorazową podwyżką o ćwierć punktu procentowego .

Sondaże wśród ekonomistów wskazują na silny konsensus co do dalszego zacieśniania polityki. W ankiecie Reutera przeprowadzonej wśród 80 ekonomistów ponad 90% przewidywało podwyżkę w czerwcu, a kolejny ruch we wrześniu jest powszechnie uważany za scenariusz bazowy . Analitycy Barclays i J.P. Morgan wcześniej zakładali nawet trzy podwyżki stóp procentowych po 25 punktów bazowych każda w 2026 roku . Ekonomiści Desjardins, zwracając uwagę na wyraźną korektę w górę prognoz inflacji bazowej, również spodziewają się co najmniej jeszcze jednej podwyżki w tym roku .

Podczas gdy EBC przewodzi działaniom, inne banki centralne nawigują w tym samym krajobrazie inflacji napędzanej energią. Komitet Polityki Pieniężnej Banku Anglii (MPC) spotyka się 18 czerwca i jest niemal pewne, że utrzyma główną stopę procentową na poziomie 3,75%, czyli tam, gdzie znajduje się ona od grudnia 2025 roku . Na kwietniowym posiedzeniu dziewięcioosobowa Rada zagłosowała w stosunku 8 do 1 za utrzymaniem stóp, przy czym jeden członek już wtedy opowiadał się za podwyżką do 4% . Choć w kwietniu inflacja CPI w Wielkiej Brytanii spadła do 2,8%, Bank spodziewa się jej wzrostu powyżej 3,5% w dalszej części roku, głównie za sprawą rosnących cen energii . Rynki obecnie wyceniają około 50 punktów bazowych dalszego zacieśniania polityki w ciągu najbliższych 12 miesięcy, zamiast oczekiwanych przed wybuchem konfliktu na Bliskim Wschodzie obniżek stóp .

Dostępne źródła nie zawierają wystarczających informacji, aby jednoznacznie ocenić decyzję Szwajcarskiego Banku Narodowego z czerwca 2026 roku. Biorąc pod uwagę szerszy obraz sytuacji, SNB prawdopodobnie odczuwa presję na wzrost stóp płynącą z importowanej inflacji, jednak do jednoznacznej oceny potrzebne byłyby nowsze dane.

Kluczowy wniosek płynący z wystąpienia Lane’a na konferencji Reutera jest taki, że przepaść między politycznym rozwiązaniem konfliktu a normalizacją gospodarczą jest ogromna. Analitycy ostrzegają, że pełne wznowienie żeglugi przez Cieśninę Ormuz może zająć tygodnie, a nawet miesiące. Ropa, która była w tranzycie jeszcze przed wybuchem wojny, dotrze na rynki docelowe ze znacznie większym opóźnieniem . To opóźnienie oznacza, że nadchodzące dane o inflacji będą nadal odzwierciedlać szok, który już wystąpił, nawet jeśli główne wskaźniki cen ropy będą dalej spadać. Dla gospodarstw domowych i firm w całej Europie oznacza to dłuższy okres podwyższonych cen. Dla EBC – że walka z inflacją jest daleka od zakończenia, a kolejne podwyżki stóp procentowych pozostają realną opcją.