Atomowy zwrot Szwecji: Rolls-Royce SMR zbuduje pierwsze nowe reaktory od dekad

Szwecja wykonała właśnie najważniejszy od dekad krok w kierunku odrodzenia energetyki jądrowej. 15 czerwca 2026 roku spółka projektowa Videberg Kraft wybrała brytyjską firmę Rolls-Royce SMR do budowy trzech małych reaktorów modułowych na zachodnim wybrzeżu kraju. To finał wieloletniego konkursu, który zaczął się od analizy 75 potencjalnych technologii, a skończył na bezpośrednim starciu Brytyjczyków z amerykańskim gigantem GE Vernova .

Jest to pierwsze od ponad 40 lat zamówienie na nową elektrownię jądrową w Szwecji. Decyzja wpisuje się w szeroko zakrojoną strategię rządu, zakładającą budowę co najmniej 5000 MW nowych mocy i podwojenie krajowej produkcji energii elektrycznej do 2045 roku .

Projekt Videberg: co, gdzie i kto buduje

Przedsięwzięcie o nazwie Projekt Videberg zakłada postawienie trzech reaktorów Rolls-Royce SMR na półwyspie Värö, tuż obok istniejącej elektrowni atomowej Ringhals . Kluczowe liczby przedstawiają się następująco:

• Moc pojedynczego reaktora: 470 MW
• Łączna moc projektu: ok. 1410–1500 MW
• Lokalizacja: Półwysep Värö, zachodnie wybrzeże Szwecji
• Dostawca: Rolls-Royce SMR (Wielka Brytania)
• Inwestor: Videberg Kraft – spółka należąca do państwowego koncernu Vattenfall i konsorcjum przemysłowego Industrikraft. W kolejnych etapach to państwo szwedzkie ma zostać jej większościowym właścicielem

Szacuje się, że nowa elektrownia będzie dostarczać około 6% rocznego zużycia prądu w Szwecji przez co najmniej 60 lat eksploatacji . Vattenfall zakłada uruchomienie pierwszego reaktora w połowie lat 30. XXI wieku .

Wyścig technologii: droga od 75 ofert do jednego zwycięzcy

Vattenfall rozpoczął poszukiwania partnera technologicznego w 2022 roku. Wstępna selekcja z 75 potencjalnych projektów zawęziła stawkę do krótkiej listy pięciu firm, obejmującej także wielkoskalowe reaktory Westinghouse i Framatome. Ostatecznie Szwedzi postawili na technologię SMR i dwóch finalistów: Rolls-Royce SMR oraz BWRX-300 od GE Vernova .

Publiczne ogłoszenie krótkiej listy nastąpiło w sierpniu 2025 roku. Przez kolejne dziesięć miesięcy trwały szczegółowe oceny, które zakończyły się zwycięstwem brytyjskiej konstrukcji .

Sercem transakcji jest konsorcjum Videberg Kraft, które łączy:

• Vattenfall – państwowego giganta energetycznego i pierwotnego dewelopera projektu.
• Industrikraft – konsorcjum największych szwedzkich odbiorców przemysłowych, których zaangażowanie podkreśla, jak pilnie sektor prywatny potrzebuje stabilnej, bezemisyjnej energii.
• Państwo szwedzkie – które ma objąć większościowy pakiet udziałów w miarę rozwoju projektu .

Politycznego impetu całemu przedsięwzięciu nadaje centroprawicowy rząd premiera Ulfa Kristerssona (koalicja Chrześcijańskich Demokratów, Liberałów, Umiarkowanych i Szwedzkich Demokratów), który od początku kadencji forsuje program atomowego renesansu .

Wielki plan: 5000 MW nowej energii jądrowej

Projekt Videberg to dopiero początek. Szwedzki parlament przyjął przepisy wyznaczające znacznie ambitniejszy cel: co najmniej 5000 MW nowych mocy jądrowych, co odpowiada czterem dużym reaktorom lub większej flocie SMR-ów .

Rządowy harmonogram prezentuje się następująco:

• 2500 MW nowych mocy atomowych do 2035 roku
• Równowartość 10 nowych dużych reaktorów (w tym SMR) do 2045 roku

Ramowe przepisy w tej sprawie parlament przyjął w maju 2025 roku, a nowe prawo umożliwiające pomoc publiczną dla inwestycji jądrowych weszło w życie 1 sierpnia 2025 roku .

Państwowe wsparcie – nawet 440 miliardów koron

Aby przezwyciężyć gigantyczne koszty początkowe, które odstraszają prywatny kapitał, Szwecja stworzyła jeden z najbardziej kompleksowych pakietów wsparcia dla energetyki jądrowej w Europie .

Mechanizm wsparcia	Szczegóły
Rządowe gwarancje kredytowe	Do 400–440 mld SEK (ok. 160–180 mld zł)
Bezpośrednie pożyczki rządowe	300 mld SEK
Dwukierunkowe kontrakty różnicowe (CfD)	Gwarancja ceny przez 40 lat po uruchomieniu, z roczną alokacją 1–3 mld SEK
Ramy budżetowe na 2026 rok	Do 220 mld SEK na 12 lat na wsparcie budowy

Mechanizm kontraktów różnicowych (CfD) gwarantuje operatorom jądrówki minimalną cenę energii elektrycznej – ustaloną, według dokumentów Parlamentu Europejskiego, na poziomie 80 öre/kWh. Jeśli cena rynkowa będzie wyższa od ustalonego pułapu, operator zwróci nadwyżkę do państwa . Wsparcie jest ograniczone do ok. 5000 MW łącznej mocy zainstalowanej . Pakiet obejmuje również pomoc w zagospodarowaniu odpadów radioaktywnych .

Dlaczego Szwecja wraca do atomu

Na odwrót od trwającego dekadami wycofywania się z energetyki jądrowej złożyły się trzy kluczowe czynniki.

1. Podwojenie zapotrzebowania na prąd. Zarówno szwedzki rząd, jak i Agencja Energii Jądrowej OECD prognozują, że do 2045 roku zużycie energii elektrycznej w kraju wzrośnie mniej więcej dwukrotnie . Przyczyną jest elektryfikacja przemysłu – produkcja zielonej stali, fabryki baterii, wytwarzanie wodoru – oraz ogrzewania i transportu.

2. Prawnie wiążące cele klimatyczne. Szwecja musi osiągnąć zerową emisję gazów cieplarnianych netto do 2045 roku i generować energię elektryczną wyłącznie ze źródeł bezemisyjnych do 2040 roku. Te cele zapisano w Krajowym Planie na rzecz Energii i Klimatu . Same odnawialne źródła okazały się niewystarczające do zapewnienia niezawodnych, stabilnych dostaw prądu w podstawie systemu.

3. Bezpieczeństwo energetyczne i konkurencyjność. Po latach silnego uzależnienia od nieprzewidywalnej energii wiatrowej rząd i ciężki przemysł doszły do wniosku, że tylko atom może zapewnić przewidywalną, wielkoskalową produkcję energii elektrycznej po konkurencyjnych cenach, spełniając jednocześnie zobowiązania klimatyczne .

Efektem jest wspierany przez państwo zakład, że małe reaktory modułowe (SMR) mogą dokonać tego, z czym nie radziły sobie wielkie bloki – stworzyć powtarzalną, opłacalną ścieżkę do masowego wdrażania energetyki jądrowej .