Atomowy zwrot Szwecji: Rolls-Royce SMR zbuduje pierwsze nowe reaktory od dekad

• Moc pojedynczego reaktora: 470 MW
• Łączna moc projektu: ok. 1410–1500 MW
• Lokalizacja: Półwysep Värö, zachodnie wybrzeże Szwecji
• Dostawca: Rolls-Royce SMR (Wielka Brytania)
• Inwestor: Videberg Kraft – spółka należąca do państwowego koncernu Vattenfall i konsorcjum przemysłowego Industrikraft. W kolejnych etapach to państwo szwedzkie ma zostać jej większościowym właścicielem

Szacuje się, że nowa elektrownia będzie dostarczać około 6% rocznego zużycia prądu w Szwecji przez co najmniej 60 lat eksploatacji . Vattenfall zakłada uruchomienie pierwszego reaktora w połowie lat 30. XXI wieku .

Wyścig technologii: droga od 75 ofert do jednego zwycięzcy

Vattenfall rozpoczął poszukiwania partnera technologicznego w 2022 roku. Wstępna selekcja z 75 potencjalnych projektów zawęziła stawkę do krótkiej listy pięciu firm, obejmującej także wielkoskalowe reaktory Westinghouse i Framatome. Ostatecznie Szwedzi postawili na technologię SMR i dwóch finalistów: Rolls-Royce SMR oraz BWRX-300 od GE Vernova .

Publiczne ogłoszenie krótkiej listy nastąpiło w sierpniu 2025 roku. Przez kolejne dziesięć miesięcy trwały szczegółowe oceny, które zakończyły się zwycięstwem brytyjskiej konstrukcji .

Sercem transakcji jest konsorcjum Videberg Kraft, które łączy:

• Vattenfall – państwowego giganta energetycznego i pierwotnego dewelopera projektu.
• Industrikraft – konsorcjum największych szwedzkich odbiorców przemysłowych, których zaangażowanie podkreśla, jak pilnie sektor prywatny potrzebuje stabilnej, bezemisyjnej energii.
• Państwo szwedzkie – które ma objąć większościowy pakiet udziałów w miarę rozwoju projektu .

Politycznego impetu całemu przedsięwzięciu nadaje centroprawicowy rząd premiera Ulfa Kristerssona (koalicja Chrześcijańskich Demokratów, Liberałów, Umiarkowanych i Szwedzkich Demokratów), który od początku kadencji forsuje program atomowego renesansu .

Wielki plan: 5000 MW nowej energii jądrowej

Projekt Videberg to dopiero początek. Szwedzki parlament przyjął przepisy wyznaczające znacznie ambitniejszy cel: co najmniej 5000 MW nowych mocy jądrowych, co odpowiada czterem dużym reaktorom lub większej flocie SMR-ów .

Rządowy harmonogram prezentuje się następująco:

• 2500 MW nowych mocy atomowych do 2035 roku
• Równowartość 10 nowych dużych reaktorów (w tym SMR) do 2045 roku

Ramowe przepisy w tej sprawie parlament przyjął w maju 2025 roku, a nowe prawo umożliwiające pomoc publiczną dla inwestycji jądrowych weszło w życie 1 sierpnia 2025 roku .

Państwowe wsparcie – nawet 440 miliardów koron

Aby przezwyciężyć gigantyczne koszty początkowe, które odstraszają prywatny kapitał, Szwecja stworzyła jeden z najbardziej kompleksowych pakietów wsparcia dla energetyki jądrowej w Europie .

Mechanizm kontraktów różnicowych (CfD) gwarantuje operatorom jądrówki minimalną cenę energii elektrycznej – ustaloną, według dokumentów Parlamentu Europejskiego, na poziomie 80 öre/kWh. Jeśli cena rynkowa będzie wyższa od ustalonego pułapu, operator zwróci nadwyżkę do państwa . Wsparcie jest ograniczone do ok. 5000 MW łącznej mocy zainstalowanej . Pakiet obejmuje również pomoc w zagospodarowaniu odpadów radioaktywnych .

Dlaczego Szwecja wraca do atomu

Na odwrót od trwającego dekadami wycofywania się z energetyki jądrowej złożyły się trzy kluczowe czynniki.

1. Podwojenie zapotrzebowania na prąd. Zarówno szwedzki rząd, jak i Agencja Energii Jądrowej OECD prognozują, że do 2045 roku zużycie energii elektrycznej w kraju wzrośnie mniej więcej dwukrotnie . Przyczyną jest elektryfikacja przemysłu – produkcja zielonej stali, fabryki baterii, wytwarzanie wodoru – oraz ogrzewania i transportu.

2. Prawnie wiążące cele klimatyczne. Szwecja musi osiągnąć zerową emisję gazów cieplarnianych netto do 2045 roku i generować energię elektryczną wyłącznie ze źródeł bezemisyjnych do 2040 roku. Te cele zapisano w Krajowym Planie na rzecz Energii i Klimatu . Same odnawialne źródła okazały się niewystarczające do zapewnienia niezawodnych, stabilnych dostaw prądu w podstawie systemu.

3. Bezpieczeństwo energetyczne i konkurencyjność. Po latach silnego uzależnienia od nieprzewidywalnej energii wiatrowej rząd i ciężki przemysł doszły do wniosku, że tylko atom może zapewnić przewidywalną, wielkoskalową produkcję energii elektrycznej po konkurencyjnych cenach, spełniając jednocześnie zobowiązania klimatyczne .

Efektem jest wspierany przez państwo zakład, że małe reaktory modułowe (SMR) mogą dokonać tego, z czym nie radziły sobie wielkie bloki – stworzyć powtarzalną, opłacalną ścieżkę do masowego wdrażania energetyki jądrowej .