5 miliardów dolarów BlackRock na SpaceX i koniec ery pasywnych gigantów

Zamówienie to zostało złożone obok podobnie gigantycznych zapytań od innych dużych zarządzających aktywami, państwowych funduszy majątkowych i biur rodzinnych. Bliskowschodnie fundusze inwestycyjne składały zamówienia na miliard dolarów lub więcej, a indywidualni inwestorzy instytucjonalni składali zamówienia kotwiczące po 10 miliardów dolarów każde . Księga popytu została zamknięta 10 czerwca, a banki prowadzące rozpoczęły przydział akcji przed debiutem na Nasdaq 12 czerwca .

Osobna informacja – że BlackRock zgromadził 882 miliony dolarów w akcjach SpaceX za pośrednictwem ETF-ów iShares po IPO – pojawia się w źródłach dotyczących kryptowalut i mediach społecznościowych o niższej wiarygodności, jednak żadne doniesienia Bloomberga, WSJ, CNBC, NYT czy NPR nie potwierdzają tej liczby . Kwota 882 milionów dolarów jest nieweryfikowalna przez autorytatywne dziennikarstwo finansowe i należy ją traktować ze sceptycyzmem. Wiadomo na pewno: zamówienie BlackRock było o rzędy wielkości większe.

ETF STAR: Specjalnie stworzony pojazd szybkiego dostępu

9 czerwca, trzy dni przed debiutem SpaceX, BlackRock uruchomił dla europejskich inwestorów fundusz iShares Space Technologies UCITS ETF (STAR) . Śledzi on indeks STOXX z kluczową cechą: mechanizmem szybkiego włączania IPO, który pozwala na dodawanie nowo notowanych spółek w ciągu 10 do 30 dni poprzez wewnątrzokresowe przeglądy rebalansowania, zamiast oczekiwania na następny zaplanowany kwartalny rebalancing .

Czas premiery był celowy. STAR posiada 56 spółek, z czego około 20% portfela stanowi Rocket Lab, a następnie Intuitive Machines z 3,4% i AST SpaceMobile z 2,6% . Wskaźnik kosztów na poziomie 0,5% pozycjonuje go jako bezpośrednią odpowiedź BlackRock na rynek nagle pozbawiony szybkiego dostępu do SpaceX poprzez tradycyjne pojazdy pasywne .

Szerszy pośpiech instytucjonalny: 250 miliardów dolarów popytu

Apetyt na akcje SpaceX był oszałamiający. Całkowity popyt przekroczył 250 miliardów dolarów, a niektóre raporty mówią o ponad 350 miliardach, biorąc pod uwagę zapisy instytucjonalne i detaliczne łącznie . Wobec dostępnych akcji o wartości 75 miliardów dolarów oznaczało to, że oferta była subskrybowana z co najmniej czterokrotną nadwyżką .

Sami inwestorzy detaliczni złożyli zapisy na ponad 70 miliardów dolarów . Banki prowadzące – Bank of America, Goldman Sachs, JPMorgan Chase i Morgan Stanley, zrekrutowane na początku 2026 roku – miały za zadanie podzielić ograniczoną liczbę akcji pomiędzy bezprecedensową pulę kupujących .

Historyczne IPO za 75 miliardów dolarów: Kluczowe liczby

11 czerwca 2026 roku SpaceX wycenił swoje IPO na 135 dolarów za akcję, sprzedając 555 555 555 akcji i pozyskując 75 miliardów dolarów – pobijając tym samym poprzedni rekord wynoszący 29,4 miliarda dolarów, ustanowiony przez Saudi Aramco w 2019 roku . Wycena dała SpaceX wartość około 1,77 biliona dolarów .

W pierwszym dniu notowań, 12 czerwca, pod tickerem SPCX na rynku Nasdaq Global Select Market i Nasdaq Texas, akcje otworzyły się na poziomie 150 dolarów – o 11% wyżej od ceny IPO . Zamknęły się na poziomie 161,11 dolara, zyskując 19%, co wywindowało kapitalizację rynkową SpaceX do ponad 2 bilionów dolarów i uczyniło ją jedną z sześciu najcenniejszych firm w USA . W trakcie dnia kurs osiągnął szczyt 176,52 dolara, co oznaczało wzrost o prawie 31% od ceny ofertowej .

38-procentowy pakiet własnościowy Elona Muska został wyceniony na około 800 miliardów dolarów na zamknięciu sesji, czyniąc go pierwszym na świecie bilionerem . Pierwszego dnia właściciela zmieniło ponad 510 milionów akcji, co stanowiło obroty o wartości ponad 84 miliardów dolarów – mimo że do publicznego obrotu trafiło tylko około 13% spółki .

Blokada S&P 500: Dlaczego największe fundusze indeksowe nie mogą kupować

4 czerwca 2026 roku S&P Dow Jones Indices opublikował długo oczekiwaną decyzję: nie skróci 12-miesięcznego okresu karencji dla nowo upublicznionych spółek i nie zrezygnuje z wymogów rentowności lub minimalnego rozproszenia akcji (public float) wyłącznie na podstawie kapitalizacji rynkowej . Decyzja ta bezpośrednio odrzuciła propozycję, którą dostawca indeksu konsultował od maja, a która umożliwiłaby megakapowym IPO, takim jak SpaceX, szybkie wejście do S&P 500 .

Tego samego dnia S&P faktycznie złagodził wymogi dotyczące wskaźnika free float dla swoich szerokich indeksów amerykańskich, ale utrzymał próg rentowności: spółki muszą wykazywać dodatni zysk netto według standardów GAAP (Generally Accepted Accounting Principles) w najbardziej aktualnym kwartale i łącznie za cztery ostatnie kwartały, aby się zakwalifikować . SpaceX, który historycznie odnotowywał znaczne straty, nie może spełnić tego testu – nawet jeśli jego przyszła rentowność się poprawi – przez co najmniej rok .

Konsekwencje dla inwestorów pasywnych

Dwa największe ETF-y na S&P 500 – VOO od Vanguard i IVV od BlackRock – zarządzają łącznie aktywami o wartości blisko 2 bilionów dolarów . Zgodnie z niezmienionymi zasadami, żaden z funduszy nie będzie mógł dodać SpaceX do swojego portfela najwcześniej do połowy 2027 roku . Opóźnia to szacowane napływy pasywnego kapitału o wartości 14 miliardów dolarów lub więcej, które byłyby wymuszone, gdyby S&P przyznał szybką ścieżkę kwalifikacji .

Podczas gdy Nasdaq i FTSE Russell podjęły kroki w celu przyspieszenia włączania megakapowych IPO do indeksów – Nasdaq zniósł wymóg minimalnego free float i umożliwił włączenie w ciągu 15 dni, co według niektórych analityków mogło wywołać wymuszone zakupy przez ETF-y na samym Nasdaq 100 o wartości 3,1 miliarda dolarów – decyzja S&P 500 stworzyła wyraźny strukturalny podział . SpaceX zostanie dodane do indeksów Nasdaq w ciągu dni lub tygodni, ale będzie nieobecne w najpowszechniej śledzonym benchmarku na świecie przez co najmniej 12 miesięcy.

Renesans aktywnych ETF-ów

Odmowa S&P 500 wobec szybkiej ścieżki dla SpaceX przekształca branżę ETF. Inwestorzy, którzy chcą ekspozycji na największe IPO roku, nie mogą jej uzyskać poprzez VOO, IVV ani SPY. Ten popyt przepływa zamiast tego do ETF-ów aktywnie zarządzanych i tematycznych, które mogą swobodnie kupować SPCX natychmiast.

ETF STAR od BlackRock jest najbardziej prominentnym przykładem, ale nie jedynym. Defiance ETFs potwierdził, że jego Daily 2X Space ETF (SPCL) zapewnił lewarowaną ekspozycję na SpaceX bezpośrednio po cenie IPO 135 dolarów, stając się pierwszym i jedynym amerykańskim ETF-em z 2-krotną dźwignią w dniu debiutu . Morningstar zauważył, że fundusze indeksowe szeroko dostosowują się, używając benchmarków innych niż S&P lub strategii aktywnych, aby uchwycić SpaceX przed wymuszonym rocznym opóźnieniem .

Sytuacja ta ożywiła również obawy dotyczące ryzyka koncentracji w ETF-ach. Raport Bloomberga z początku 2026 roku wykazał, że niszowy ERShares Private-Public Crossover ETF odnotował wzrost pozycji w SpaceX do 37% portfela – a w niektóre dni powyżej 40% – gdy SpaceX był jeszcze spółką prywatną, co rodzi pytania o to, jak ETF-y mogą bezpiecznie utrzymywać nienotowane lub świeżo notowane pojedyncze akcje przy ekstremalnych wagach .

Kluczowe implikacje rynkowe

Rekordowe IPO otwiera drogę. Pozyskanie 75 miliardów dolarów i 19-procentowy skok pierwszego dnia sygnalizują ogromny instytucjonalny apetyt na megakapowe IPO technologiczne i mogą przyspieszyć wejścia na giełdę innych dużych prywatnych firm, takich jak OpenAI i Anthropic . Niektórzy analitycy nazwali to początkiem „fali super-IPO wartej 35 bilionów dolarów” .

Wąskie gardło funduszy pasywnych jest strukturalne. Decyzja S&P 500 oznacza, że największe fundusze indeksowe będą systematycznie omijać pierwszy rok notowań każdego megakapowego IPO, które nie spełnia wymogów rentowności – nie tylko SpaceX. Tworzy to trwałą lukę, którą mają wypełnić aktywne i tematyczne ETF-y .

Innowacje w tematycznych ETF-ach przyspieszają. ETF STAR od BlackRock z 10-30-dniowym mechanizmem szybkiego włączania reprezentuje nową generację produktów indeksowych, stworzonych do przechwytywania ekspozycji na IPO w tempie, z którym tradycyjne benchmarki nie mogą się równać. Jak zauważył Morningstar, dostawcy indeksów są zmuszeni do adaptacji, a linia między strategiami pasywnymi i aktywnymi zaciera się .

Koncentracja instytucjonalna niesie ryzyko. Pojedyncze zamówienie BlackRock na ponad 5 miliardów dolarów przyćmiewa większość IPO w całości. W połączeniu z innymi zleceniami państwowych funduszy majątkowych i instytucji, garstka zarządzających aktywami dzierży nieproporcjonalnie duży wpływ na przydziały – a potencjalnie także na dynamikę rynku wtórnego – w największych debiutach giełdowych na świecie.

Inwestorzy detaliczni mierzą się z nierównym dostępem. Podczas gdy księga popytu była zdominowana przez zlecenia instytucjonalne, brokerzy detaliczni złożyli zapisy na ponad 70 miliardów dolarów . Wykluczenie z S&P 500 dodatkowo fragmentuje dostęp: inwestorzy w pasywnych funduszach S&P 500 są zablokowani, podczas gdy ci korzystający z aktywnych ETF-ów lub bezpośredniego zakupu akcji mogą uczestniczyć od razu.