Na całym świecie próg ten przekroczyła zaledwie garstka firm. Avalanche twierdzi, że do osiągnięcia tego celu potrzebował mniej niż 50 milionów dolarów inwestycji venture capital – jest to wyjątkowo niski wymóg kapitałowy w sektorze zdominowanym przez projekty tokamaków za miliardy dolarów .

Ten kamień milowy opiera się na serii wcześniejszych rekordów wysokiego napięcia. W 2025 roku Avalanche utrzymywał 300 000 woltów na przestrzeni 6,35 cm – co daje średni gradient pola elektrycznego ponad 4,7 megawolta na metr . Do czerwca 2026 roku firma osiągnęła również rekordowy wynik 200 kV w zakresie fuzji elektrostatycznej i zamknęła rundę finansowania Serii A o wartości 40 milionów dolarów prowadzoną przez Lowercarbon Capital, z udziałem Founders Fund i Toyota Ventures .

Podejście Avalanche opiera się na schemacie uwięzienia magnetoelektrostatycznego zwanym Orbitron, który firma szczegółowo opisała w trzech recenzowanych artykułach naukowych . Technologia ta jest ukierunkowana na kompaktowe reaktory produkujące od 5 kilowatów do kilkuset kilowatów – co stanowi fundamentalnie inną skalę niż maszyny wielkości stadionu, nad którymi pracuje większość konkurentów . Nowy ośrodek badawczo-rozwojowy, wsparty dotacją stanu Waszyngton w wysokości 10 milionów dolarów, ma rozpocząć działalność w 2027 roku .

Commonwealth Fusion Systems: SPARC gotowy w 75%, celuje w energię netto w 2027

Commonwealth Fusion Systems (CFS) buduje SPARC – tokamak w Devens w stanie Massachusetts, który ma być pierwszym komercyjnie istotnym reaktorem fuzyjnym na świecie zdolnym do wyprodukowania dodatniego bilansu energetycznego (Q>1). Według stanu na kwiecień 2026 roku, CFS poinformowało, że SPARC jest ukończony w około 75%, a hala tokamaka przypomina obecnie gęste mrowisko prac montażowych .

Kluczowe etapy budowy w ciągu ostatniego roku obejmują:

• Dostawę i instalację pierwszej, ważącej 48 ton, połowy komory próżniowej, stalowej konstrukcji, w której plazma będzie utrzymywana w temperaturze 100 milionów °C .
• Instalację pierwszego z 18 nadprzewodzących magnesów toroidalnych (TF), zaprezentowanych na targach CES 2026. Każdy 24-tonowy magnes w kształcie litery D jest teoretycznie wystarczająco silny, by unieść lotniskowiec .
• Walidację przez amerykański Departament Energii (DOE) testu wydajności pełnowymiarowego magnesu TF we wrześniu 2025 roku, przeprowadzoną przez niezależną komisję ekspertów technicznych z amerykańskich laboratoriów krajowych. Po pozytywnej walidacji CFS otrzymało 8 milionów dolarów z programu DOE Milestone-Based Fusion Development Program .
• Budowę cyfrowego bliźniaka SPARC we współpracy z NVIDIA i Siemensem, wykorzystującego oprogramowanie przemysłowe oparte na sztucznej inteligencji do przyspieszenia iteracji projektowych i planowania operacyjnego .

Współzałożyciel i główny dyrektor naukowy CFS, Brandon Sorbom, powiedział, że firma „dąży do uzyskania pierwszej plazmy w 2027 roku, a następnie do osiągnięcia Q większego niż jeden tak szybko, jak to tylko możliwe” . Projekt wcześniej zakładał uzyskanie pierwszej plazmy w 2025, a następnie w 2026 roku; obecny harmonogram odzwierciedla złożoność integracji zupełnie nowej klasy nadprzewodzących magnesów wysokotemperaturowych z działającym tokamakiem .

CFS pozyskało 863 miliony dolarów w ostatniej rundzie finansowania (Seria B2), którą firma określiła jako ostatnią przed próbą demonstracji dodatniego bilansu energetycznego przez SPARC . Recenzowane artykuły opublikowane w Journal of Plasma Physics przewidują, że SPARC osiągnie Q>1 ze znacznym marginesem . Jeśli SPARC odniesie sukces, CFS planuje budowę ARC – elektrowni termojądrowej zaprojektowanej do dostarczania energii elektrycznej do sieci.

Tokamak Energy: Modernizacja ST40 za 52 mln USD i droga ST80-HTS do elektrowni pilotażowej

Brytyjska firma Tokamak Energy w maju 2026 roku zabezpieczyła wspólne finansowanie w wysokości 52 milionów dolarów z amerykańskim Departamentem Energii (DOE) oraz brytyjskim Departamentem Bezpieczeństwa Energetycznego i Zero Emisji Netto (DESNZ) na modernizację swojego eksperymentalnego tokamaka sferycznego ST40 .

Modernizacja, prowadzona w latach 2026–2028, ma na celu stworzenie warunków fuzyjnych odpowiednich do długotrwałej pracy w przyszłej elektrowni pilotażowej. Krytyczne zmiany obejmują wymianę centralnej kolumny dla uzyskania wyższej wydajności, zastąpienie grafitowych płytek osłony plazmy komponentami pokrytymi molibdenem oraz nałożenie powłoki litowej na wewnętrzne ściany komory ST40 . Tokamak Energy nazywa ten program LEAPS (Lithium Evaporations to Advance PFCs in ST40).

Przed modernizacją, ST40 zakończył 2025 rok serią rekordowych wyników: najwyższym prądem plazmy, najwyższą zgromadzoną energią i najwyższym iloczynem potrójnym syntezy – złożonym wskaźnikiem mierzącym temperaturę, gęstość i czas utrzymania .

Patrząc dalej w przyszłość, Tokamak Energy rozwija plany budowy ST80-HTS – wysokopolowego tokamaka sferycznego wykorzystującego nadprzewodzące magnesy wysokotemperaturowe – który ma powstać w kampusie Culham należącym do brytyjskiego Urzędu Energii Atomowej. Firma wcześniej planowała ukończenie go w 2026 roku, ale nowsze plany wskazują na dłuższy harmonogram prac; maszyna ma dostarczyć informacji do projektu pilotażowej elektrowni fuzyjnej o nazwie ST-E1, która mogłaby dostarczać do 200 MWe do sieci na początku lat 30. XXI wieku .

Szerszy obraz globalny

Największy działający tokamak na świecie, JT-60SA w Naka w Japonii, wznowił zintegrowane uruchamianie w maju 2026 roku po gruntownej modernizacji. Zespoły europejskie i japońskie zainstalowały nowe cewki pierścieniowe o średnicy około 8 metrów, nawinięte wewnątrz samej komory, aby kontrolować położenie plazmy z dużą prędkością . Maszyna przygotowuje się teraz do nowej rundy eksperymentów, celując w gorętsze, dłuższe i bardziej wymagające warunki plazmowe.

Chiński Eksperymentalny Zaawansowany Nadprzewodzący Tokamak (EAST) utrzymał stabilność plazmy przy ekstremalnych gęstościach, wcześniej uważanych za niemożliwe do osiągnięcia, a naukowcy wykazali, że głębokie uczenie ze wzmocnieniem może pomóc w stabilizacji plazmy w tokamakach – zdolność ta jest obecnie rozszerzana na inne maszyny .

Rynek: 13 miliardów euro i wciąż rośnie, ale brak potwierdzenia kwoty 73 mld USD z FT

Wyszukiwanie nie odnalazło konkretnego artykułu Financial Times zawierającego wycenę rynku na 73 miliardy dolarów. FT rzeczywiście informowało o ustaleniach Stowarzyszenia Przemysłu Fuzyjnego (FIA), zgodnie z którymi firmy fuzyjne pozyskały 2,6 miliarda dolarów w ciągu 12 miesięcy do lipca 2025 roku , ale żaden dedykowany raport o rynku wartym 73 miliardy dolarów nie został zlokalizowany w dostępnych źródłach.

Dobrze udokumentowany jest natomiast gwałtowny wzrost prywatnego kapitału:

• Obserwatorium Fusion for Energy (F4E) podaje, że globalne prywatne inwestycje w fuzję jądrową osiągnęły 13 miliardów euro według stanu na wrzesień 2025 roku, co oznacza wzrost o 30% w ciągu zaledwie trzech miesięcy i ponad ośmiokrotny wzrost od 2020 roku. Stany Zjednoczone i Chiny odpowiadają za ponad 85% tej sumy .
• Stowarzyszenie Przemysłu Fuzyjnego (FIA) odnotowało 2,64 miliarda dolarów nowego finansowania w ciągu 12 miesięcy do lipca 2025 roku, co jest drugą najwyższą roczną sumą w historii i wzrostem o 178% w porównaniu z rokiem poprzednim .
• Wycena rynku różni się diametralnie w zależności od tego, co analitycy uwzględniają w swoich analizach. Research and Markets wycenia rynek energii termojądrowej na 311 miliardów dolarów w 2026 roku, z perspektywą wzrostu do 420 miliardów dolarów do 2030 roku . Market Research Future prognozuje węższy rynek o wartości 50,76 miliarda dolarów do 2035 roku, w porównaniu z 8,63 miliarda dolarów w 2025 roku . Szeroki rozrzut – od 20 miliardów do 348 miliardów dolarów tylko w 2025 roku – odzwierciedla fundamentalnie różne decyzje dotyczące zakresu: niektóre raporty uwzględniają cały łańcuch dostaw fuzji jądrowej i branże pokrewne, podczas gdy inne ograniczają swoją analizę do sprzętu reaktorowego.

Czego nie potwierdzono

Nie odnaleziono dedykowanego Planu Działania DOE dla Nauki i Technologii Fuzyjnych (DOE Fusion Science and Technology Roadmap). DOE jest wyraźnie aktywne w ekosystemie fuzyjnym – niezależna walidacja magnesu TF firmy CFS i współfinansowanie modernizacji ST40 w Tokamak Energy są tego konkretnymi przykładami – ale w wynikach wyszukiwania nie pojawił się żaden samodzielny, publicznie opublikowany dokument planu działania.

Rok 2026 w szerszej perspektywie

Sektor fuzji jądrowej w 2026 roku charakteryzuje się trzema kluczowymi cechami: dywersyfikacją (projekty w skali biurkowej, sferyczne i wysokopolowe tokamaki rozwijają się równolegle), zmniejszaniem ryzyka (zwalidowane przez DOE magnesy i wielorządowe programy modernizacyjne sygnalizują rosnące zaufanie instytucjonalne) oraz przyspieszeniem (13 miliardów euro prywatnego kapitału i prawdziwy sprzęt wypełniający hale tokamaków). Pozostaje pytanie nie o to, czy fuzja jądrowa może osiągnąć dodatni bilans energetyczny, ale która konstrukcja, w jakiej skali i w czyim harmonogramie zrobi to jako pierwsza.

Na całym świecie próg ten przekroczyła zaledwie garstka firm. Avalanche twierdzi, że do osiągnięcia tego celu potrzebował mniej niż 50 milionów dolarów inwestycji venture capital – jest to wyjątkowo niski wymóg kapitałowy w sektorze zdominowanym przez projekty tokamaków za miliardy dolarów .

Ten kamień milowy opiera się na serii wcześniejszych rekordów wysokiego napięcia. W 2025 roku Avalanche utrzymywał 300 000 woltów na przestrzeni 6,35 cm – co daje średni gradient pola elektrycznego ponad 4,7 megawolta na metr . Do czerwca 2026 roku firma osiągnęła również rekordowy wynik 200 kV w zakresie fuzji elektrostatycznej i zamknęła rundę finansowania Serii A o wartości 40 milionów dolarów prowadzoną przez Lowercarbon Capital, z udziałem Founders Fund i Toyota Ventures .

Podejście Avalanche opiera się na schemacie uwięzienia magnetoelektrostatycznego zwanym Orbitron, który firma szczegółowo opisała w trzech recenzowanych artykułach naukowych . Technologia ta jest ukierunkowana na kompaktowe reaktory produkujące od 5 kilowatów do kilkuset kilowatów – co stanowi fundamentalnie inną skalę niż maszyny wielkości stadionu, nad którymi pracuje większość konkurentów . Nowy ośrodek badawczo-rozwojowy, wsparty dotacją stanu Waszyngton w wysokości 10 milionów dolarów, ma rozpocząć działalność w 2027 roku .

Commonwealth Fusion Systems: SPARC gotowy w 75%, celuje w energię netto w 2027

Commonwealth Fusion Systems (CFS) buduje SPARC – tokamak w Devens w stanie Massachusetts, który ma być pierwszym komercyjnie istotnym reaktorem fuzyjnym na świecie zdolnym do wyprodukowania dodatniego bilansu energetycznego (Q>1). Według stanu na kwiecień 2026 roku, CFS poinformowało, że SPARC jest ukończony w około 75%, a hala tokamaka przypomina obecnie gęste mrowisko prac montażowych .

Kluczowe etapy budowy w ciągu ostatniego roku obejmują:

• Dostawę i instalację pierwszej, ważącej 48 ton, połowy komory próżniowej, stalowej konstrukcji, w której plazma będzie utrzymywana w temperaturze 100 milionów °C .
• Instalację pierwszego z 18 nadprzewodzących magnesów toroidalnych (TF), zaprezentowanych na targach CES 2026. Każdy 24-tonowy magnes w kształcie litery D jest teoretycznie wystarczająco silny, by unieść lotniskowiec .
• Walidację przez amerykański Departament Energii (DOE) testu wydajności pełnowymiarowego magnesu TF we wrześniu 2025 roku, przeprowadzoną przez niezależną komisję ekspertów technicznych z amerykańskich laboratoriów krajowych. Po pozytywnej walidacji CFS otrzymało 8 milionów dolarów z programu DOE Milestone-Based Fusion Development Program .
• Budowę cyfrowego bliźniaka SPARC we współpracy z NVIDIA i Siemensem, wykorzystującego oprogramowanie przemysłowe oparte na sztucznej inteligencji do przyspieszenia iteracji projektowych i planowania operacyjnego .

Współzałożyciel i główny dyrektor naukowy CFS, Brandon Sorbom, powiedział, że firma „dąży do uzyskania pierwszej plazmy w 2027 roku, a następnie do osiągnięcia Q większego niż jeden tak szybko, jak to tylko możliwe” . Projekt wcześniej zakładał uzyskanie pierwszej plazmy w 2025, a następnie w 2026 roku; obecny harmonogram odzwierciedla złożoność integracji zupełnie nowej klasy nadprzewodzących magnesów wysokotemperaturowych z działającym tokamakiem .

CFS pozyskało 863 miliony dolarów w ostatniej rundzie finansowania (Seria B2), którą firma określiła jako ostatnią przed próbą demonstracji dodatniego bilansu energetycznego przez SPARC . Recenzowane artykuły opublikowane w Journal of Plasma Physics przewidują, że SPARC osiągnie Q>1 ze znacznym marginesem . Jeśli SPARC odniesie sukces, CFS planuje budowę ARC – elektrowni termojądrowej zaprojektowanej do dostarczania energii elektrycznej do sieci.

Tokamak Energy: Modernizacja ST40 za 52 mln USD i droga ST80-HTS do elektrowni pilotażowej

Brytyjska firma Tokamak Energy w maju 2026 roku zabezpieczyła wspólne finansowanie w wysokości 52 milionów dolarów z amerykańskim Departamentem Energii (DOE) oraz brytyjskim Departamentem Bezpieczeństwa Energetycznego i Zero Emisji Netto (DESNZ) na modernizację swojego eksperymentalnego tokamaka sferycznego ST40 .

Modernizacja, prowadzona w latach 2026–2028, ma na celu stworzenie warunków fuzyjnych odpowiednich do długotrwałej pracy w przyszłej elektrowni pilotażowej. Krytyczne zmiany obejmują wymianę centralnej kolumny dla uzyskania wyższej wydajności, zastąpienie grafitowych płytek osłony plazmy komponentami pokrytymi molibdenem oraz nałożenie powłoki litowej na wewnętrzne ściany komory ST40 . Tokamak Energy nazywa ten program LEAPS (Lithium Evaporations to Advance PFCs in ST40).

Przed modernizacją, ST40 zakończył 2025 rok serią rekordowych wyników: najwyższym prądem plazmy, najwyższą zgromadzoną energią i najwyższym iloczynem potrójnym syntezy – złożonym wskaźnikiem mierzącym temperaturę, gęstość i czas utrzymania .

Patrząc dalej w przyszłość, Tokamak Energy rozwija plany budowy ST80-HTS – wysokopolowego tokamaka sferycznego wykorzystującego nadprzewodzące magnesy wysokotemperaturowe – który ma powstać w kampusie Culham należącym do brytyjskiego Urzędu Energii Atomowej. Firma wcześniej planowała ukończenie go w 2026 roku, ale nowsze plany wskazują na dłuższy harmonogram prac; maszyna ma dostarczyć informacji do projektu pilotażowej elektrowni fuzyjnej o nazwie ST-E1, która mogłaby dostarczać do 200 MWe do sieci na początku lat 30. XXI wieku .

Szerszy obraz globalny

Największy działający tokamak na świecie, JT-60SA w Naka w Japonii, wznowił zintegrowane uruchamianie w maju 2026 roku po gruntownej modernizacji. Zespoły europejskie i japońskie zainstalowały nowe cewki pierścieniowe o średnicy około 8 metrów, nawinięte wewnątrz samej komory, aby kontrolować położenie plazmy z dużą prędkością . Maszyna przygotowuje się teraz do nowej rundy eksperymentów, celując w gorętsze, dłuższe i bardziej wymagające warunki plazmowe.

Chiński Eksperymentalny Zaawansowany Nadprzewodzący Tokamak (EAST) utrzymał stabilność plazmy przy ekstremalnych gęstościach, wcześniej uważanych za niemożliwe do osiągnięcia, a naukowcy wykazali, że głębokie uczenie ze wzmocnieniem może pomóc w stabilizacji plazmy w tokamakach – zdolność ta jest obecnie rozszerzana na inne maszyny .

Rynek: 13 miliardów euro i wciąż rośnie, ale brak potwierdzenia kwoty 73 mld USD z FT

Wyszukiwanie nie odnalazło konkretnego artykułu Financial Times zawierającego wycenę rynku na 73 miliardy dolarów. FT rzeczywiście informowało o ustaleniach Stowarzyszenia Przemysłu Fuzyjnego (FIA), zgodnie z którymi firmy fuzyjne pozyskały 2,6 miliarda dolarów w ciągu 12 miesięcy do lipca 2025 roku , ale żaden dedykowany raport o rynku wartym 73 miliardy dolarów nie został zlokalizowany w dostępnych źródłach.

Dobrze udokumentowany jest natomiast gwałtowny wzrost prywatnego kapitału:

• Obserwatorium Fusion for Energy (F4E) podaje, że globalne prywatne inwestycje w fuzję jądrową osiągnęły 13 miliardów euro według stanu na wrzesień 2025 roku, co oznacza wzrost o 30% w ciągu zaledwie trzech miesięcy i ponad ośmiokrotny wzrost od 2020 roku. Stany Zjednoczone i Chiny odpowiadają za ponad 85% tej sumy .
• Stowarzyszenie Przemysłu Fuzyjnego (FIA) odnotowało 2,64 miliarda dolarów nowego finansowania w ciągu 12 miesięcy do lipca 2025 roku, co jest drugą najwyższą roczną sumą w historii i wzrostem o 178% w porównaniu z rokiem poprzednim .
• Wycena rynku różni się diametralnie w zależności od tego, co analitycy uwzględniają w swoich analizach. Research and Markets wycenia rynek energii termojądrowej na 311 miliardów dolarów w 2026 roku, z perspektywą wzrostu do 420 miliardów dolarów do 2030 roku . Market Research Future prognozuje węższy rynek o wartości 50,76 miliarda dolarów do 2035 roku, w porównaniu z 8,63 miliarda dolarów w 2025 roku . Szeroki rozrzut – od 20 miliardów do 348 miliardów dolarów tylko w 2025 roku – odzwierciedla fundamentalnie różne decyzje dotyczące zakresu: niektóre raporty uwzględniają cały łańcuch dostaw fuzji jądrowej i branże pokrewne, podczas gdy inne ograniczają swoją analizę do sprzętu reaktorowego.

Czego nie potwierdzono

Nie odnaleziono dedykowanego Planu Działania DOE dla Nauki i Technologii Fuzyjnych (DOE Fusion Science and Technology Roadmap). DOE jest wyraźnie aktywne w ekosystemie fuzyjnym – niezależna walidacja magnesu TF firmy CFS i współfinansowanie modernizacji ST40 w Tokamak Energy są tego konkretnymi przykładami – ale w wynikach wyszukiwania nie pojawił się żaden samodzielny, publicznie opublikowany dokument planu działania.

Rok 2026 w szerszej perspektywie

Sektor fuzji jądrowej w 2026 roku charakteryzuje się trzema kluczowymi cechami: dywersyfikacją (projekty w skali biurkowej, sferyczne i wysokopolowe tokamaki rozwijają się równolegle), zmniejszaniem ryzyka (zwalidowane przez DOE magnesy i wielorządowe programy modernizacyjne sygnalizują rosnące zaufanie instytucjonalne) oraz przyspieszeniem (13 miliardów euro prywatnego kapitału i prawdziwy sprzęt wypełniający hale tokamaków). Pozostaje pytanie nie o to, czy fuzja jądrowa może osiągnąć dodatni bilans energetyczny, ale która konstrukcja, w jakiej skali i w czyim harmonogramie zrobi to jako pierwsza.