Teleskop Hubble'a odkrywa rój galaktyk: co kryje gromada MACS0329-0211?

Hubble ujawnia kosmiczny "rój pszczół" i zaginane światło

Opublikowane 12 czerwca 2026 roku zdjęcie z Kosmicznego Teleskopu Hubble'a odsłania masywną gromadę galaktyk MACS0329-0211 w całej okazałości. To gęste, chaotyczne zbiorowisko galaktyk, którego potężna grawitacja działa jak naturalna soczewka, wyginając i powiększając światło znacznie odleglejszych obiektów ukrytych za nią .

Co widzimy na zdjęciu?

NASA opisuje ten widok jako "przypominający nieco rój pszczół wracających do ula" . Kadr wypełniają setki galaktyk wszelkich typów: duże, gładkie, owalne galaktyki eliptyczne; cienkie, oglądane z krawędzi spirale i soczewkowce; a także widoczne en face galaktyki spiralne z wdzięcznie zakrzywionymi ramionami .

Wśród nich dostrzec można także kilka gwiazd pierwszego planu, należących do naszej Drogi Mlecznej – zdradzają je charakterystyczne promieniste kolce dyfrakcyjne .

Kosmiczna soczewka grawitacyjna

To, co czyni to zdjęcie wyjątkowym, kryje się w prawym górnym kwadrancie kadru. Pojawiają się tam delikatne, świetliste łuki – to odległe galaktyki tła, których światło zostało soczewkowane grawitacyjnie przez masę gromady. Największy z tych łuków wisi tuż nad jasną, gigantyczną galaktyką eliptyczną .

W pobliżu centrum obrazu kilka przecinających się, jasnobiałych krzywych tworzy zniekształconą figurę ósemki – prawdopodobnie jest to kolejna galaktyka tła, której światło zostało rozciągnięte i zwielokrotnione przez zakrzywienie czasoprzestrzeni .

Jak powstało zdjęcie?

Hubble obserwował gromadę MACS0329-0211 w ramach programu badań gromad galaktyk jasnych w promieniowaniu rentgenowskim. Naukowcy sięgnęli po obie główne kamery teleskopu – Advanced Camera for Surveys (ACS) oraz Wide Field Camera 3 (WFC3) – aby zebrać dane w zakresie światła widzialnego i podczerwonego . Taka szeroka paleta spektralna jest kluczem do zrozumienia natury i składu gromady .

Dlaczego to ważne?

Gromady galaktyk, takie jak MACS0329-0211, są "ważnymi drogowskazami" w historii ewolucji wielkoskalowej struktury wszechświata . Ich niewyobrażalna masa zakrzywia czasoprzestrzeń, tworząc zjawisko soczewkowania grawitacyjnego, które pozwala astronomom badać galaktyki z najwcześniejszych epok kosmosu – obiekty normalnie zbyt słabe, by je dostrzec .

Mapując deformacje tych soczewkowanych łuków, naukowcy mogą wnioskować o rozmieszczeniu ciemnej materii wewnątrz gromady oraz zgłębiać tajemnice ewolucji pierwszych galaktyk .

Hubble wciąż w formie mimo jednego żyroskopu

Najnowsze zdjęcie to również symboliczny dowód na nieustającą produktywność starzejącego się obserwatorium. W czerwcu 2024 roku Hubble przeszedł w tryb pracy z jednym żyroskopem po tym, jak awaria jednego z trzech ostatnich sprawnych urządzeń zmusiła teleskop do przejścia w tryb bezpieczny. 14 czerwca 2024 roku wznowił jednak normalne obserwacje . Ceną za tę zmianę jest ograniczenie czasu obserwacji o około 12% i spadek ogólnej wydajności naukowej nawet o 25% , ale instrumenty teleskopu pozostają stabilne i w pełni funkcjonalne.

Zdolność Hubble'a do tworzenia tak spektakularnych obrazów widać też w innych niedawnych publikacjach. Zaledwie kilka tygodni wcześniej (29 maja 2026 roku) teleskop pokazał szczegółowy widok galaktyki spiralnej Messier 88 (M88) zmierzającej w kierunku centrum Gromady w Pannie, łącząc obserwacje w świetle widzialnym i podczerwonym z kamery WFC3 . Z kolei w lipcu 2025 roku Hubble sfotografował gromadę galaktyk Abell 209 – kolejną masywną strukturę zakrzywiającą czasoprzestrzeń, odległą o 2,8 miliarda lat świetlnych, ukazując ponad sto galaktyk i silne cechy soczewkowania .

Razem te odkrycia pokazują, że nawet w trybie jednego żyroskopu Kosmiczny Teleskop Hubble'a nadal dostarcza wysokiej jakości wielozakresowych obserwacji gromad galaktyk, spiralnych wysp gwiazd i soczewek grawitacyjnych rozsianych po całym wszechświecie.