Waszyngton wyłącza AI: Dlaczego Anthropic musiało uśmiercić Fable 5 i Mythos 5

Rząd Stanów Zjednoczonych po raz pierwszy w historii skutecznie odłączył od prądu najpotężniejsze modele wiodącej amerykańskiej firmy AI. W piątek, 13 czerwca 2026 roku, Anthropic potwierdziło, że otrzymało bezpośrednią dyrektywę o kontroli eksportu od Departamentu Handlu, zmuszającą firmę do zawieszenia wszelkiego dostępu do jej najnowocześniejszych modeli językowych – Fable 5 i Mythos 5 .

To posunięcie oznacza dramatyczną eskalację w gotowości rządu do wykorzystywania uprawnień związanych z bezpieczeństwem narodowym do regulowania przełomowych technologii AI. Decyzja uderzyła nie tylko w zagraniczne rządy i firmy, ale także w amerykańskich klientów, a nawet w samych pracowników Anthropic.

Czego zażądał rząd?

Nakaz, dostarczony prezesowi Anthropic, Dario Amodei, przez Sekretarza Handlu Howarda Lutnicka, miał wyjątkowo szeroki zakres . Zabraniał on dostępu do modeli "każdemu obcokrajowcowi" – definicja ta obejmuje zagraniczne rządy, firmy i osoby prywatne na całym świecie. Co kluczowe, zakaz dotyczył również cudzoziemców fizycznie przebywających na terenie Stanów Zjednoczonych, w tym zagranicznych pracowników bezpośrednio zatrudnionych przez Anthropic .

To postawiło firmę przed niemożliwą do spełnienia barierą techniczną. Anthropic nie było w stanie natychmiast i niezawodnie zweryfikować obywatelstwa każdego użytkownika korzystającego z jego API czy platform. W rezultacie, aby mieć absolutną pewność, że nie obsłuży przypadkiem osoby objętej zakazem, firma musiała gwałtownie wyłączyć modele Fable 5 i Mythos 5 dla wszystkich, w tym dla obywateli USA .

Anthropic otrzymało dyrektywę o godzinie 17:21 czasu wschodniego w piątek, 12 czerwca i natychmiast ogłosiło, że się do niej stosuje .

Czym są Fable 5 i Mythos 5?

Dwa objęte zakazem modele stanowiły szczytowe osiągnięcie badawcze Anthropic i istniały na rynku zaledwie kilka dni. Oba zostały zaprezentowane 9 czerwca 2026 roku. Claude Fable 5 został zaprojektowany jako model pionierski z rozbudowanymi zabezpieczeniami . Claude Mythos 5 to ten sam model bazowy, tyle że z poluzowanymi niektórymi zabezpieczeniami cybernetycznymi. Został wdrożony wyłącznie w ramach współpracy z rządem USA o nazwie Project Glasswing dla niewielkiej grupy obrońców cyberprzestrzeni i dostawców infrastruktury krytycznej .

Decyzja o wyłączeniu jest szczególnie niezręczna, ponieważ Mythos 5 powstał w partnerstwie właśnie z tym rządem, który teraz nakazał jego likwidację .

Uzasadnienie rządu: wąski "jailbreak"

Oficjalne uzasadnienie administracji koncentruje się na potencjalnej luce w zabezpieczeniach, tzw. jailbreaku. Zgodnie z publicznie dostępnymi oświadczeniami firmy, rząd dostarczył Anthropic ustne dowody na istnienie pojedynczej, wąskiej i nieuniwersalnej techniki omijającej zabezpieczenia. Metoda ta polegała podobno na poproszeniu modelu o przeczytanie konkretnej bazy kodu i naprawienie błędów w oprogramowaniu .

Anthropic stanowczo odrzuciło to uzasadnienie. Firma przeanalizowała dowody rządowe i doszła do wniosku, że możliwości, które ujawniły się w wyniku jailbreaku, są już powszechnie dostępne w innych publicznych modelach, w tym w GPT-5.5 od OpenAI. Co więcej, argumentuje, że z tego typu funkcjonalności na co dzień korzystają specjaliści ds. cyberbezpieczeństwa, aby dbać o bezpieczeństwo systemów .

Anthropic określiło dyrektywę mianem "nieporozumienia" i oświadczyło, że pracuje nad jak najszybszym przywróceniem dostępu do modeli .

Co się zmieniło?

Natychmiastowy skutek był zero-jedynkowy: Fable 5 i Mythos 5 zostały wyłączone.

• Globalna blokada: Oba modele zostały unieruchomione dla wszystkich klientów, nie tylko tych z zagranicy .
• Pozostałe modele bezpieczne: Dostęp do wszystkich innych modeli Anthropic, w tym do szeroko używanego chatbota Claude, pozostał bez zmian .

Incydent stworzył surrealistyczny paradoks regulacyjny. Podczas gdy Departament Handlu uznał modele za zbyt niebezpieczne, by mógł mieć do nich dostęp ktokolwiek z zagranicy, Pentagon osobną decyzją umieścił wcześniej Anthropic na czarnej liście, uznając je za zbyt ryzykowne do użytku rządowego .

Nowa era kontroli eksportu AI

Incydent z Fable 5 to nie tylko techniczna wpadka; to moment przełomowy w sposobie, w jaki USA traktują sztuczną inteligencję jako aktywo bezpieczeństwa narodowego. Po raz pierwszy duży model językowy został skutecznie sklasyfikowany jako towar podlegający natychmiastowej kontroli eksportu, podobnie jak zaawansowane systemy uzbrojenia .

Cała sytuacja obnaża kruchą rzeczywistość firm AI: model może powstać w partnerstwie z rządem, zostać udostępniony publicznie, a następnie być przymusowo wycofany – a wszystko to w ciągu jednego tygodnia, na podstawie rzekomej luki, którą sam twórca uważa za nieistotną i standardową w branży.