Satelitarna rewolucja Putina: czym jest Rassvet i czy Rosja dogoni Ukrainę w wojnie dronów?

Siecią satelitarną leżącą u podstaw tego przedsięwzięcia jest konstelacja Rassvet (ros. „Świt”), rozwijana przez prywatną rosyjską firmę z branży kosmicznej Bureau 1440, będącą częścią ICS Holding . Putin nie wymienił nazwy firmy w swoim wystąpieniu, ale zasugerował, że stoi za nią prywatne przedsiębiorstwo. Stwierdził przy tym, że rosyjska konstelacja satelitów niskoorbitowych „w niczym nie ustępuje Starlinkowi, a może nawet przewyższa go pod pewnymi względami” .

Konstelacja Rassvet: Stan i krytyczna strata

Program Rassvet przeszedł od fazy eksperymentów do rozmieszczenia operacyjnego 23 marca 2026 roku, kiedy to rakieta Sojuz-2.1b wyniosła pierwszą partię 16 produkcyjnych satelitów Rassvet-3 z kosmodromu Plesieck . Misję tę poprzedziły dwa eksperymentalne starty – Rassvet-1 i Rassvet-2 – które umieściły na orbicie łącznie sześć testowych satelitów w latach 2023 i 2024 .

Na początku czerwca raczkująca rosyjska sieć poniosła jednak dotkliwą stratę. Około 9 czerwca Bureau 1440 potwierdziło utratę jednego z 16 nowo wystrzelonych satelitów produkcyjnych, o czym poinformował rosyjski dziennik biznesowy „Kommiersant” oraz serwisy monitorujące ruch na orbicie .

Stan na połowę czerwca 2026 roku przedstawia się następująco:

• 15 z 16 produkcyjnych satelitów Rassvet-3 pozostaje sprawnych.
• Łącznie na orbicie znajduje się 21 satelitów, wliczając w to 15 działających jednostek produkcyjnych oraz 6 wcześniejszych, eksperymentalnych aparatów .

Przepaść liczbowa: Co jest potrzebne, a co istnieje

Rosyjska konstelacja satelitów jest na embrionalnym etapie, drastycznie odbiegając od tego, co jest wymagane do stabilnej, ciągłej komunikacji – warunku absolutnie niezbędnego do niezawodnego sterowania dronami w czasie rzeczywistym.

• Minimum dla akceptowalnego zasięgu krajowego: Analitycy szacują, że około 250 satelitów to absolutne minimum, aby zapewnić ciągłą komunikację o akceptowalnej jakości na terytorium Rosji lub na podobnych szerokościach geograficznych . Mając jedynie 15 sprawnych satelitów produkcyjnych, Rosja osiągnęła zaledwie 6% tego progu.
• Pełna zdolność operacyjna: Plan działania Bureau 1440 zakłada posiadanie 288 satelitów do 2027 roku, co ma zapewnić globalny zasięg . Długoterminowe plany, zatwierdzone przez rząd, przewidują 292 aktywne satelity i 91 zapasowych, co daje łącznie 383 satelity do 2030 roku . Niektóre prognozy zakładają nawet konstelację liczącą 900 satelitów do 2035 roku .
• Dla porównania: Sieć Starlink firmy SpaceX obsługuje już ponad 9000 satelitów , zapewniając gęste pokrycie i niskie opóźnienia, które Ukraina codziennie wykorzystuje do operacji dronowych.

Bezpośredni plan jest ambitny, ale napotyka wyzwania związane z produkcją i częstotliwością startów. Celem na 2026 rok było podobno około 150 satelitów, co wymaga dramatycznego przyspieszenia tempa w porównaniu z pojedynczym startem przeprowadzonym do tej pory .

Implikacje militarne dla wojny na Ukrainie

Sterowanie satelitarne stanowiłoby zmianę paradygmatu w rosyjskiej wojnie dronowej przeciwko Ukrainie. Obecnie siły rosyjskie polegają głównie na łączach radiowych w zasięgu wzroku i dronach na światłowodach, co poważnie ogranicza zasięg operacyjny i naraża operatorów na ogień kontrbateryjny. Funkcjonalna sieć satelitarna umożliwiłaby ciężkim dronom dalekiego zasięgu rażenie celów oddalonych o setki kilometrów za linią frontu, z użyciem obrazu w czasie rzeczywistym i precyzyjnego naprowadzania .

Rosja już teraz przeprowadza zmasowane naloty dronów; Siły Powietrzne Ukrainy poinformowały, że tylko w nocy z 5 na 6 czerwca Rosja wystrzeliła 272 drony typu Shahed, Gerbera i Italmas . Sterowanie satelitarne zwiększyłoby zasięg i czas trwania tych nalotów i byłoby szczególnie istotne dla szybszych, odrzutowych dronów uderzeniowych, takich jak S-70 Ochotnik i niektóre warianty Gerbery o napędzie odrzutowym, które poruszają się z większymi prędkościami na dłuższych dystansach, gdzie sterowanie w zasięgu wzroku jest niemożliwe .

Bezpośrednia rzeczywistość: Mając tylko 15 produkcyjnych satelitów na orbicie, Rosja nie jest w stanie zapewnić niczego zbliżonego do ciągłego zasięgu. Konstelacja Rassvet jest o lata świetlne od bycia użyteczną do sterowania dronami w czasie rzeczywistym. Dopóki sieć nie osiągnie krytycznej masy ~250 satelitów, co jest mało prawdopodobne przed 2027 rokiem, Ukraina będzie utrzymywać znaczącą przewagę taktyczną dzięki dostępowi do Starlinka.

Putin przyznaje się do bólu gospodarczego, obiecuje eskalację

Podczas tego samego spotkania 12 czerwca Putin rzadko publicznie przyznał, że intensyfikująca się ukraińska kampania uderzeń dalekiego zasięgu ma wymierny wpływ. Stwierdził, że ukraińskie ataki dronów na rafinerie, składy paliw i inne cele gospodarcze „uderzają w rosyjską gospodarkę i społeczeństwo” . Oskarżył Ukrainę o próbę „podzielenia społeczeństwa” poprzez presję psychologiczną i szkody gospodarcze .

W odpowiedzi Putin obiecał zintensyfikować własne ataki Moskwy na ukraińską infrastrukturę, w tym cele energetyczne, przedstawiając to jako bezpośredni odwet, który już trwa i będzie kontynuowany .

Napięcia gospodarcze są realne. Od początku roku około 21 z 38 głównych rosyjskich rafinerii zostało trafionych przez ukraińskie ataki, powodując regionalne niedobory paliwa i długie kolejki na stacjach benzynowych . Szersze wskaźniki ekonomiczne wskazują na pogłębiającą się presję: inwestycje w środki trwałe w Rosji spadły o 14,3% rok do roku w pierwszym kwartale 2026 r., a zyski ekonomiczne spadły o kolejne 26% w tym samym okresie .

Ogłoszenie Putina jest wyraźnym sygnałem trajektorii wojny – obie strony ścigają się, by zwiększyć swoje możliwości uderzeń dalekiego zasięgu, a sieci satelitarne stanowią ich krytyczny kręgosłup. Na razie Rosja pozostaje w tym wyścigu daleko w tyle.