Algorytmy i autorytaryści: Kulisy przesłuchania w Kongresie USA o wyścigu zbrojeń AI w 2026 roku

W sali przesłuchań w Waszyngtonie w czerwcu 2026 roku panowała rzadko spotykana zgodność. Podczas posiedzenia Specjalnej Komisji Izby Reprezentantów ds. Strategicznej Rywalizacji między Stanami Zjednoczonymi a Komunistyczną Partią Chin, urzędnicy obu partii nie tylko stwierdzili, że Ameryka powinna przewodzić w dziedzinie sztucznej inteligencji – argumentowali, że przegrana w tym wyścigu stanowi egzystencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa i przyszłości gospodarczej kraju. Przesłuchanie zatytułowane „Algorytmy i autorytaryści: Dlaczego amerykańska AI musi przewodzić” (oryg. Algorithms and Authoritarians: Why U.S. AI Must Lead) skrystalizowało pogląd, który traktuje AI nie jako sektor komercyjny, ale jako teatr nowego konfliktu mocarstw .

AI jako centralny front „nowej zimnej wojny”

Przewodniczący komisji John Moolenaar nadał ton debacie, nazywając rywalizację „nową zimną wojną” i umieszczając AI w jej centrum. Stwierdził, że technologia ta „ukształtuje naszą gospodarkę, wojsko, dyplomację i bezpieczeństwo narodowe na nadchodzące dekady”, nazywając ją „najważniejszym zasobem strategicznym XXI wieku” . Takie ramy wykraczają poza typową dyskusję o polityce technologicznej, sytuując przywództwo w AI jako fundamentalny filar potęgi narodowej.

Panowała zgoda, że przewaga USA istnieje, ale jest krucha. Przewodniczący Moolenaar zauważył, że USA obecnie prowadzą „w dziedzinie talentów AI, badań i infrastruktury”, ale natychmiast ostrzegł, że ta przewaga znajduje się pod „nieustanną presją” ze strony systematycznych wysiłków Chin, aby zmniejszyć dystans .

Imperatyw bezpieczeństwa narodowego i militarnego

Być może najbardziej stanowcze zeznanie złożył były zastępca doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego USA, Matt Pottinger, który szczegółowo opisał bezpośrednią linię od zaawansowanych układów obliczeniowych AI do zdolności bojowych. Zeznał, że sprzedaż zaawansowanych chipów AI do Chin pomogłaby Pekinowi „doładować modernizację swojej armii”, szczególnie zwiększając jej możliwości w zakresie broni jądrowej, cyberwojny, autonomicznych dronów, walki elektronicznej i wojny kosmicznej, między innymi .

Tej perspektywie wtórował przewodniczący Brian Mast z Komisji Spraw Zagranicznych Izby Reprezentantów podczas powiązanego przesłuchania, stwierdzając wprost: „Faktem jest, że wyścig zbrojeń AI bezpośrednio wpływa na naszą konkurencyjność militarną z Chinami. To nie podlega dyskusji” . Zeznania jasno pokazały, że chipy napędzające duże modele językowe są również silnikami sieci dowodzenia i kontroli nowej generacji oraz systemów autonomicznych, które odmienią sposób prowadzenia wojen .

Wysoka stawka dominacji ekonomicznej

Przesłuchanie nieustannie łączyło bezpieczeństwo militarne z dobrobytem gospodarczym. Senator Jim Banks uchwycił ten podwójny imperatyw, mówiąc komisji, że „naród, który przoduje w AI, będzie dyktować warunki światowej gospodarki i zdobędzie wyżyny potęgi militarnej” . Świadkowie ostrzegali, że pozwolenie chińskim, subsydiowanym przez państwo firmom na wysunięcie się na prowadzenie będzie kosztować USA utratę udziału w rynku, który może stać się „najcenniejszym rynkiem w historii ludzkości” . Nadrzędnym przesłaniem było to, że oddanie przywództwa w AI oznaczałoby utratę kontroli nad globalnymi regułami i standardami gospodarczymi w XXI wieku.

Linie frontu: chipy kontra wdrożenie

Podczas gdy USA utrzymują wyraźną przewagę w modelach i chipach, które trafiają na pierwsze strony gazet, zeznania z innych przesłuchań z tego samego okresu uwypukliły bardziej złożoną rzeczywistość. Analiza przedstawiona Komisji Bezpieczeństwa Krajowego wskazała na niebezpieczną asymetrię: „Stany Zjednoczone wygrywają wyścig AI w wymiarach, które widzimy – w modelach i chipach. Przegrywamy go w wymiarach, które ostatecznie zadecydują o wyniku: w danych i wdrożeniach” .

W ocenie tej ostrzegano, że strategia Chin koncentruje się na zwycięstwie poprzez wdrażanie technologii na masową skalę i rozpowszechnianie jej na całym świecie – podejście, które na dłuższą metę mogłoby zniwelować obecną przewagę techniczną Ameryki . Ten dwutorowy wyścig – jeden o czystą innowację, a drugi o praktyczną dominację – był powracającym tematem, który dodawał pilności wezwaniom ustawodawców do działania.

Recepty polityczne: centralna rola kontroli eksportu

Zalecana przez świadków odpowiedź polityczna była jednolita i bezkompromisowa. Główną rekomendacją był całkowity zakaz sprzedaży zaawansowanych chipów AI i sprzętu do produkcji półprzewodników do Chin. Świadkowie argumentowali, że przewaga USA w zakresie zaawansowanych obliczeń jest podstawowym „wąskim gardłem” uniemożliwiającym Chinom przejęcie prowadzenia, co czyni kontrolę eksportu najskuteczniejszą dźwignią strategicznej rywalizacji . Oren M. Cass, główny ekonomista American Compass, zeznał wprost, że aby „utrzymać i zwiększyć naszą przewagę w AI, co jest niezbędne zarówno dla naszej konkurencyjności gospodarczej, jak i bezpieczeństwa narodowego, Stany Zjednoczone muszą zakazać wszelkiej sprzedaży zaawansowanych chipów AI i sprzętu do produkcji półprzewodników do Chin” .

To strategiczne skupienie na mocy obliczeniowej dotyczyło nie tylko teraźniejszości, ale także uniemożliwienia Chinom zniwelowania krytycznej luki. Inny świadek ostrzegł, że „nie powinno się udzielać żadnych licencji na zaawansowane chipy AI do Chin i kropka” . Wtórując temu, kongresmen Michael McCaul omówił znaczenie swojej ustawy ENFORCE Act, która ma na celu właśnie to – uniemożliwienie sprzedaży technologii AI klasy wojskowej do Chin .

Przewodniczący Moolenaar przedstawił kolejne narzędzie legislacyjne – ustawę Chip Security Act, która wymagałaby weryfikacji lokalizacji zaawansowanych chipów AI, aby zapobiec ich przekierowywaniu do Chin przez kraje trzecie lub sieci przemytnicze . Była to odpowiedź na szczegółowe ustalenia komisji dotyczące wielotorowej kampanii Chin mającej na celu pozyskiwanie amerykańskiej technologii poprzez kradzież własności intelektualnej, nielegalny przemyt chipów i agresywne dotacje państwowe .

Przesłuchanie z czerwca 2026 roku pokazało, że dla amerykańskich decydentów rywalizacja w dziedzinie AI z Chinami nie jest kwestią polityki przemysłowej, ale fundamentalnym wyzwaniem dla bezpieczeństwa narodowego. Zeznania stworzyły jasną narrację: pozwolenie strategicznemu rywalowi na przejęcie przywództwa w AI to decyzja z bezpośrednimi i natychmiastowymi konsekwencjami dla obrony narodowej, zdrowia gospodarczego i pozycji kraju na świecie.