Wojna w Ukrainie trwa już dłużej niż I wojna światowa

11 czerwca 2026 roku pełnoskalowa wojna w Ukrainie osiągnęła ponury, historyczny kamień milowy. Konflikt wszedł w 1569. dzień, oficjalnie przekraczając długość I wojny światowej, którą historycy datują na 1568 dni – od 28 lipca 1914 roku do 11 listopada 1918 roku . Wojna ta już wcześniej, na początku 2026 roku, stała się dłuższa niż II wojna światowa .

Ten ponury jubileusz to nie tylko ciekawostka kalendarzowa. Podkreśla on fakt, że konflikt, który według początkowych planów Kremla miał zakończyć się zdobyciem Kijowa w kilka dni, przekształcił się w długotrwałą, wyniszczającą wojnę na wyczerpanie. Plan ten, nazywany przez wielu „operacją specjalną”, legł w gruzach natychmiast i dziś, po ponad czterech latach, jest już tylko odległym wspomnieniem porażki .

Echa Wielkiej Wojny i granice porównań

Kamień milowy trwania siłą rzeczy przywołuje porównania do I wojny światowej. Oba konflikty charakteryzują się brutalną, statyczną linią frontu, gdzie postępy mierzy się w metrach, a nie kilometrach. Gęsto zaminowane i ufortyfikowane pozycje, nieustanne pojedynki artyleryjskie i wojna okopów na wschodzie Ukrainy są uderzającym echem frontu zachodniego z lat 1914-1918 . Fiasko rosyjskiego planu błyskawicznego uderzenia przypomina upadek niemieckiego planu Schlieffena, który również obiecywał szybkie zwycięstwo, a przyniósł lata impasu . Podobnie jak wtedy, mamy do czynienia z wojną na skalę przemysłową – konfliktem, w którym potencjał produkcyjny i rezerwy ludzkie znaczą często więcej niż manewry na polu bitwy .

Historycy apelują jednak o ostrożność. I wojna światowa była konfliktem globalnym, angażującym dziesiątki państw na wielu teatrach działań. Wojna w Ukrainie, mimo ogromnych kosztów, pozostaje konfliktem regionalnym, skupionym na terytorium jednego kraju . Co więcej, krajobraz technologiczny XXI wieku – z dronami, precyzyjnymi pociskami, zaawansowaną cyberwojną i danymi z satelitów w czasie rzeczywistym – tworzy zupełnie inne pole walki niż masowe szarże piechoty i raczkujące lotnictwo początku XX wieku .

Dyplomatyczny impas i zwrot ku Europie

Data ta zbiega się również z istotnym momentem dyplomatycznym. Na początku lutego 2026 roku Stany Zjednoczone wyznaczyły Ukrainie i Rosji twardy, czerwcowy termin na zawarcie porozumienia pokojowego, ostrzegając, że po jego upływie wywrą presję na obie strony . Głośne, trójstronne rozmowy w Genewie, prowadzone pod egidą USA, zakończyły się fiaskiem, a czerwcowa granica minęła bez przełomu .

Po upływie tego terminu Stany Zjednoczone skutecznie wycofały się z roli głównego mediatora . W odpowiedzi Kijów natychmiast zwrócił się ku mediacjom prowadzonym przez Europę. 7 czerwca 2026 roku prezydent Wołodymyr Zełenski spotkał się w Londynie z przywódcami Wielkiej Brytanii, Niemiec i Francji, by omówić bardziej aktywną rolę Europy w negocjacjach pokojowych . Europejskie potęgi rozważają przejęcie inicjatywy po ponad roku obserwowania, co same uznają za nieskuteczną mediację USA, która nie była w stanie przełamać impasu napędzanego przede wszystkim sztywnymi żądaniami terytorialnymi Moskwy .

Ukraińskie społeczeństwo: paradoks zmęczenia i determinacji

Poza statystykami z pola walki i dyplomatycznymi manewrami, nastroje ukraińskiego społeczeństwa odzwierciedlają złożoną dwoistość. Dane sondażowe pokazują społeczeństwo, które w przeważającej mierze chce zakończenia wojny na drodze negocjacji, ale jednocześnie pozostaje głęboko odporne i niechętne do kapitulacji na niekorzystnych warunkach.

• Zwrot ku negocjacjom: Zmiana w nastrojach społecznych jest dramatyczna. Sondaż Instytutu Gallupa z lipca 2025 roku wykazał, że 69% Ukraińców chce zakończenia wojny jak najszybciej na drodze negocjacji, a tylko 24% opowiada się za kontynuowaniem walki aż do zwycięstwa . To niemal całkowite odwrócenie sytuacji z początku 2022 roku, kiedy to 73% ankietowanych popierało walkę do końca . Z kolei badanie Lord Ashcroft Polls z maja 2026 roku wskazuje, że tylko około jedna trzecia spodziewa się końca wojny przed końcem 2026 roku .

• Twarda granica ustępstw: Chęć zakończenia walk nie oznacza jednak gotowości na przyjęcie każdego porozumienia. Grudniowy sondaż Kijowskiego Międzynarodowego Instytutu Socjologii (KIIS) wykazał, że choć 72% Ukraińców zaakceptowałoby umowę zakładającą utrzymanie obecnej linii frontu i pewne kompromisy, to uderzające 52% kategorycznie odrzuca oddanie całego Donbasu pod rosyjską kontrolę, nawet w zamian za gwarancje bezpieczeństwa .

• Wola przetrwania: Tu właśnie rodzi się centralny paradoks nastrojów na Ukrainie. Pomimo wyraźnego pragnienia pokoju, aż 65% respondentów jest zdeterminowanych, by znosić trudy wojny tak długo, jak będzie trzeba, aby zapewnić sobie lepszą pozycję negocjacyjną . Co istotne, ten odsetek wzrósł z 54% w marcu 2025 roku, co pokazuje, że zmęczenie wojną nie złamało zbiorowej woli oporu przed złym pokojem .

• Odległa nadzieja na zwycięstwo: Wiara w ostateczne zwycięstwo pozostaje niezwykle wysoka. Sondaż z początku 2026 roku wykazał, że 83,9% Ukraińców wciąż wierzy w triumf swojego kraju, choć większość postrzega go teraz jako wynik osiągnięty raczej na drodze negocjacji niż całkowitego podboju militarnego . Horyzont czasowy tego zwycięstwa pozostaje jednak odległy – lutowe badanie KIIS pokazało, że 43% nie wierzy, by wojna skończyła się w 2026 roku .

Otrzymujemy zatem obraz nie złamanego społeczeństwa, ale głęboko zmęczonej wspólnoty, która odmierzyła swoją wytrzymałość długością światowego konfliktu z przeszłości i jest gotowa trwać dalej, jeśli sprawiedliwe rozstrzygnięcie pozostaje poza zasięgiem.