Maj 2026 był drugim najgorętszym w historii. Śmiertelna kopuła ciepła pobiła rekordy w Europie

Historyczna, wiosenna kopuła ciepła nad Europą

Począwszy od 24 maja, uporczywy układ wysokiego ciśnienia, nazywany "kopułą ciepła", zaciągnął masę gorącego powietrza znad Afryki Północnej nad Europę Zachodnią, windowując temperatury do oszałamiających 10–15°C powyżej normy dla tej pory roku . Rezultatem była rekordowa fala upałów, która pobiła wszelkie dotychczasowe rekordy dla maja i całej wiosny meteorologicznej w kilku krajach.

Oś czasu pobitych rekordów

• Wielka Brytania: W poniedziałek 25 maja temperatura w londyńskim Kew Gardens osiągnęła 34,8°C, ustanawiając wstępny nowy rekord. Został on pobity zaledwie 24 godziny później, we wtorek 26 maja, kiedy to temperatura wzrosła do 35,1°C . To pobiło poprzedni brytyjski rekord maja wynoszący 32,8°C, który utrzymywał się od ponad wieku, aż o pełne 2°C .
• Francja: Kraj odnotował swój najgorętszy majowy dzień w historii, ze średnią temperaturą krajową wynoszącą 24,4°C, pobijając rekord z 1944 roku . Lokalnie temperatura na południowym zachodzie sięgnęła 37,8°C i po raz pierwszy od swojego powstania w 2004 roku, krajowy system ostrzegania przed upałami został aktywowany w maju .
• Irlandia i Portugalia: Oba kraje również ustanowiły nowe krajowe rekordy temperatury w maju. W Irlandii na dwóch stacjach zanotowano 28,8°C, podczas gdy w centralnej Portugalii, w miejscowości Mora, temperatura osiągnęła upalne 40,3°C, przekraczając poprzedni rekord 40°C z 2001 roku .

Śmiertelne żniwo wczesnej fali upałów

Ekstremalne, wiosenne upały miały natychmiastowe i tragiczne konsekwencje, głównie w postaci utonięć, gdy ludzie szukali ochłody w zimnej wodzie. Francuskie władze potwierdziły co najmniej siedem zgonów bezpośrednio lub pośrednio związanych z upałami, w tym pięć utonięć i dwie potencjalnie związane z upałem śmierci podczas amatorskich wydarzeń sportowych . W Wielkiej Brytanii 13-letni chłopiec utonął w zbiorniku wodnym w Halifax w północnej Anglii . Doniesienia o innych utonięciach były szeroko rozpowszechnione, a brytyjska Royal Life Saving Society wydała pilne ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa nad wodą po tym, jak dziewięć osób zginęło na otwartych wodach podczas fali upałów .

Nadciągająca potęga El Niño

Rekordowe majowe upały rozgrywały się na tle szybko zmieniających się warunków na Oceanie Spokojnym. Copernicus odnotował, że temperatury powierzchni morza utrzymywały się na "wyjątkowo wysokim poziomie" na szerokim obszarze tropikalnego Pacyfiku . Modele klimatyczne są wyjątkowo zgodne co do tego, że zjawisko El Niño jest nieuchronne, a Międzynarodowy Instytut Badawczy ds. Klimatu i Społeczeństwa (IRI) określił prawdopodobieństwo jego uformowania się do okresu maj-lipiec 2026 na 98% . Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) potwierdziła to, odnotowując "szybki trend ociepleniowy" i "niemal jednomyślną trajektorię w kierunku El Niño" .

Prognozy sugerują, że zjawisko to może być silne. Ponad 50% modeli w wielosystemowym zestawie C3S przewiduje amplitudę przekraczającą 2,5°C w indeksie Niño 3.4 do początku listopada 2026 roku . Tak silne El Niño dodatkowo wzmocni globalne temperatury i oczekuje się, że zwiększy ryzyko fal upałów na lądzie i morzu, susz, pożarów i ekstremalnych opadów deszczu na całej planecie .

Globalne katastrofy: Powodzie w Chinach i Turcji

Podczas gdy Europa Zachodnia zmagała się z upałami, inne regiony zostały zalane przez śmiercionośne powodzie, co jest przykładem równoczesnych ekstremów ocieplającego się świata.

• Chiny: W połowie maja najpotężniejsza wczesnosezonowa burza od lat przyniosła ulewne deszcze i gwałtowne powodzie w co najmniej siedmiu prowincjach południowych i centralnych Chin. Liczba ofiar śmiertelnych wzrosła do co najmniej 22 osób, a kolejnych 20 uznano za zaginione . Dziesiątki tysięcy mieszkańców zostało ewakuowanych, ponieważ powodzie zalały miasta, zamknęły szkoły i firmy oraz zakłóciły główne połączenia transportowe .
• Turcja: W prowincji Hatay ulewne nocne deszcze wywołały poważne powodzie 21 maja, powodując zawalenia dróg i uszkodzenia konstrukcji. Co najmniej dwie osoby zginęły w dystrykcie Antakya, gdy dom zbudowany na zboczu wzgórza zawalił się na drogę .

Wyraźne ostrzeżenie przed 'nową normalnością'

W odpowiedzi na rekordowe wiosenne upały, unijny monitor Copernicus wydał jednoznaczne ostrzeżenie, że te ekstrema reprezentują "nową normalność" . Carlo Buontempo, dyrektor C3S, oraz inni naukowcy podkreślili, że zmiany klimatu sprawiają, iż tak intensywne i wczesne fale upałów stają się znacznie częstsze i silniejsze . ONZ opisała europejską falę upałów jako "brutalne przypomnienie" o realiach zmian klimatu, wzywając rządy do przyspieszenia zarówno redukcji emisji, jak i adaptacji do świata, w którym historyczne rekordy są regularnie pobijane .

Podstawowym motorem napędowym, jak powtórzyli naukowcy, pozostaje ciągłe spalanie paliw kopalnych. To nieubłagane ocieplenie sprawiło, że rok 2024 był najgorętszym rokiem w historii planety, rok 2025 trzecim, a rok 2026 jest na dobrej drodze, by stać się jednym z najcieplejszych lat w historii pomiarów, z dodatkowym motorem w postaci potężnego El Niño, który w nadchodzących miesiącach zintensyfikuje globalne temperatury .