Chińska nadwyżka 105 mld dolarów: Jak boom AI zrównoważył załamanie dostaw ropy z Hormuzu w maju 2026

Bilans handlowy Chin nie powinien tak wyglądać. Wojna, która zamknęła najważniejszy na świecie przesmyk naftowy, powinna była zmniejszyć nadwyżkę największego światowego importera ropy. Tymczasem maj 2026 roku przyniósł nadwyżkę w wysokości 105,43 miliarda dolarów – o ponad 13 miliardów więcej, niż zakładał konsensus, i najwyższą od stycznia . Ten paradoks jest wynikiem dwóch skrajnych i przeciwstawnych sił: napędzanej sztuczną inteligencją maszyny eksportowej pracującej na pełnych obrotach oraz rachunku za import energii, który skurczył się do poziomów niewidzianych od ponad ośmiu lat .

W rezultacie otrzymujemy nagłówek, który wygląda na oznakę jednolitej siły gospodarczej, ale w rzeczywistości jest opowieścią o dwóch zupełnie różnych Chinach.

Główne liczby: każdy wskaźnik pobił oczekiwania

Dane za maj, opublikowane 9 czerwca przez Główny Urząd Celny, przebiły wszelkie prognozy ekonomistów.

• Eksport wzrósł o 19,4% rok do roku, osiągając rekordowe 376,78 mld USD, przyspieszając z 14,1% w kwietniu i znacznie przekraczając prognozę konsensusu na poziomie 15% .
• Import gwałtownie wzrósł o 27,4% do 271,35 mld USD, przewyższając oczekiwane 25% i dorównując kwietniowemu tempu 25,3%. Siła importu odzwierciedlała agresywne gromadzenie zapasów półprzewodników, a nie zakupy ropy .
• Nadwyżka handlowa wzrosła w konsekwencji do 105,43 mld USD z 84,82 mld USD w kwietniu .

Przyciągająca wzrok nadwyżka jest zwodniczo duża. Gdyby odjąć od niej załamany rachunek za import energii, wzrost importu poza ropą byłby jeszcze silniejszy – co podkreśla, że nie jest to nadwyżka wynikająca ze słabego popytu, ale z szoku podażowego.

Boom eksportowy napędzany AI: półprzewodniki dźwigają ciężar

Głównym czynnikiem stojącym za dobrym wynikiem eksportu jest nienasycony globalny popyt na sprzęt do sztucznej inteligencji. W koszyku handlowym dominowały dostawy półprzewodników, zwłaszcza układów scalonych i ko¶ci pamięci.

Eksport układów scalonych wzrósł o około 73% rok do roku w pierwszych miesiącach 2026 roku, napędzany zarówno rosnącym wolumenem, jak i skokiem cen eksportowych o 55,7%, gdyż koszty pamięci gwałtownie wzrosły . Dziennik "The Straits Times" poinformował, że popyt na sprzęt AI "zrównoważył zakłócenia spowodowane wojną w Iranie" i umożliwił najsilniejszy od trzech miesięcy wynik eksportu .

Dwie strukturalne kwestie również zawyżyły roczną stopę wzrostu. Korzystny efekt niskiej bazy z maja 2025 roku – słabego okresu naznaczonego niepewnością celną i globalnym spowolnieniem produkcji – sprawia, że obecne dane wyglądają na większe w ujęciu procentowym . Tymczasem zachowanie polegające na wcześniejszym gromadzeniu zapasów przez zagranicznych nabywców przyspieszyło wysyłki. Importerzy składali zamówienia z wyprzedzeniem, obawiając się, że konflikt w Iranie ostatecznie podniesie koszty komponentów i logistyki, przesuwając chiński eksport na maj .

Załamanie rynku ropy: import spada do poziomów z 2017 roku

Podczas gdy eksport kwitł, chiński import ropy naftowej gwałtownie spadł w sposób, który normalnie sygnalizowałby poważną recesję. Przyczyna jest jednak całkowicie geopolityczna.

Import ropy naftowej spadł do około 33 milionów ton w maju, co przekłada się na 7,8 miliona baryłek dziennie (b/d). To najniższy miesięczny wynik od października 2017 roku i mniej niż dwie trzecie średniej Chin z 2025 roku, wynoszącej 11,6 miliona b/d .

Dostawy drogą morską, śledzone przez firmę Kpler, spadły jeszcze bardziej dramatycznie – do szacunkowych 6,36 miliona b/d w maju, co jest niemal dziesięcioletnim minimum i zaledwie połową poziomu 11,39 miliona b/d odnotowanego w lutym, ostatnim pełnym miesiącu przed amerykańsko-izraelskimi atakami na Iran 28 lutego . W szczególności chiński import ropy z Bliskiego Wschodu spadł w kwietniu do 2,15 miliona b/d, co jest najniższym poziomem od niemal 14 lat .

Faktyczne zamknięcie Cieśniny Ormuz odcięło normalne szlaki dostaw Chin z państw Zatoki Perskiej, które historycznie odpowiadają za mniej więcej jedną czwartą importu ropy . Jednak zamiast gorączkowo wykupywać drogie baryłki zastępcze na rynku kasowym, Pekin dokonał świadomego wyboru politycznego: chińskie rafinerie ograniczyły przerób i sięgnęły po strategiczne rezerwy paliwowe (SPR), decydując się na oszczędzanie walut obcych i unikanie windowania światowych cen .

Energy Aspects, londyńska firma konsultingowa, prognozuje, że całkowity import ropy do Chin wyniesie w 2026 roku średnio zaledwie ~10,9 miliona b/d, czyli poziom niewidziany od czasu lockdownów pandemicznych, zauważając, że wojna "obnażyła skalę zniknięcia popytu" .

Geopolityczne efekty domina: rosyjska ropa, metale i ropa poniżej 100 dolarów

Zakłócenia w Ormuzie wywołały kaskadę wtórnych zmian w handlu.

• Ceny ropy nie zdołały przebić poziomu 100 dolarów za baryłkę, częściowo dlatego, że Chiny – największy na świecie importer ropy – wycofały się z rynku, zamiast kupować w panice. Załamanie popytu zrównoważyło znaczną część szoku podażowego .
• Dostawy gwałtownie przesunęły się w kierunku rosyjskiej ropy. Chiny zwiększyły swoją zależność od rosyjskiej ropy transportowanej rurociągami i arktycznymi szlakami morskimi, co jest trendem poprzedzającym wojnę, ale gwałtownie przyspieszonym. Dyrektor ds. badań w Kplerze zauważył, że zwrócenie się ku większej ilości rosyjskiej ropy było "najbardziej logicznym rozwiązaniem" dla Pekinu w miarę przeciągania się konfliktu .
• Przepływy w handlu surowcami rozeszły się. Wraz ze spadkiem importu ropy, Chiny zwiększyły zakupy miedzi, rudy żelaza i innych metali przemysłowych, aby zasilić swoją maszynę eksportu produkcyjnego, jak odnotował BOE Report . Rezultatem był wyraźny rozłam: załamujący się import energii przy jednoczesnym rosnącym imporcie metali, co odzwierciedla dwutorową strategię surowcową.

Reakcja handlowa UE: otwiera się nowy front

Skala i struktura chińskiej nadwyżki działają jak akcelerator na już i tak tlące się napięcia handlowe z Europą. UE postrzega nieprzerwany zalew chińskiego eksportu produkcyjnego – stali, chemikaliów, czystych technologii i pojazdów – jako egzystencjalne zagrożenie dla swojej bazy przemysłowej, a dane z maja dostarczyły nowej amunicji jastrzębiom.

• 29 maja Komisja Europejska odbyła debatę orientacyjną poświęconą konkretnie gwałtownie rosnącemu chińskiemu eksportowi i "systemowym strukturalnym nadwyżkom mocy produkcyjnych". Pięć państw członkowskich – Hiszpania, Włochy, Francja, Holandia i Litwa – podpisało wspólny dokument wzywający do bardziej agresywnych działań .
• UE dąży do uzyskania mandatu dla nowego "instrumentu nadmiernych mocy produkcyjnych", analogicznego do amerykańskiej procedury Section 301, który dałby Brukseli szerokie uprawnienia do ograniczania dostępu Chin do rynku w całych sektorach, zamiast postępować poprzez powolne, jednostkowe sprawy antydumpingowe. Komisja zobowiązała się do przedstawienia nowych narzędzi bezpieczeństwa gospodarczego do września 2026 roku .
• Konkretne środki już wchodzą w życie. Od lipca 2026 roku UE obniży bezcłowe kontyngenty na stal o 47% – z około 33 milionów ton do 18,3 miliona – i podwoi cła pozakontyngentowe z 25% do 50% .
• Pekin zagroził odwetowymi dochodzeniami handlowymi, w tym dochodzeniami antydyskryminacyjnymi i dotyczącymi bezpieczeństwa łańcucha dostaw, jeśli UE będzie naciskać na instrument nadmiernych mocy produkcyjnych .

Opowieść o dwóch Chinach

Rekordowa nadwyżka Chin nie jest jednolitym wskaźnikiem potęgi gospodarczej. To podzielony ekran: maszyna do eksportu półprzewodników AI pracująca na najwyższych obrotach, podczas gdy silnik importu energii gaśnie z powodu blokady wywołanej wojną. Załamanie na rynku ropy mechanicznie poszerza bilans handlowy, maskując rzeczywistą siłę importu poza ropą, która odzwierciedla popyt przemysłowy. Jednocześnie Pekin zarządza szokiem energetycznym poprzez strategiczne uwalnianie rezerw i celowe przesunięcie w kierunku rosyjskiej ropy – polityki, które dodatkowo obniżają rachunek importowy.

Szkody uboczne rozgrywają się w Europie, gdzie sama wielkość nadwyżki – na dodatek do rekordowej rocznej nierównowagi w wysokości 1,2 biliona dolarów w 2025 roku – przekonała decydentów, że status quo jest nie do utrzymania . Wyłaniający się arsenał handlowy UE stanowi strukturalną eskalację, a nie tymczasową sprzeczkę, i przygotowuje grunt pod znacznie bardziej kontestowane globalne środowisko handlowe w drugiej połowie 2026 roku.