Wojna w Iranie uderza w rynek: rekordowe ceny paliw i zwrot ku elektrykom w UE i UK

W przeciwieństwie do kryzysu wywołanego inwazją Rosji na Ukrainę w 2022 roku, fizyczne dostawy gazu do UE nie są tym razem bezpośrednio zagrożone (Iran nie jest głównym dostawcą gazu). Jednak szok cenowy jest dotkliwy i długotrwały . Eksperci przewidywali, że w zależności od długości konfliktu, cena baryłki ropy Brent może oscylować między 120 a 164 dolarów .

Ceny paliw w Wielkiej Brytanii: koszmar na dystrybutorze

Brytyjscy kierowcy przecierają oczy ze zdumienia, widząc wyświetlacze na stacjach. Ceny poszybowały do poziomów niewidzianych od miesięcy.

• Benzyna: średnia cena litra podskoczyła z około 1,32 funta przed konfliktem do 159,4-159,6 pensów pod koniec maja 2026 r. – najdrożej od grudnia 2022 r. .
• Olej napędowy: osiągnął rekordowe 184,9 pensów za litr (stan na 26 maja 2026), dobijając do poziomów, które jeszcze niedawno wydawały się abstrakcją .

Fundacja RAC wyliczyła, że tylko w pierwszym miesiącu wojny brytyjscy kierowcy wydali przy dystrybutorach dodatkowe 307 milionów funtów . Analitycy podkreślają, że właściciele aut spalinowych odczuwają ten kryzys pięciokrotnie dotkliwiej niż użytkownicy samochodów elektrycznych (EV) .

Elektryki nowym azylem: przewaga kosztowa, której nie da się zignorować

Gdy ceny paliw kopalnych szybują, ekonomiczna przewaga samochodów elektrycznych staje się bezdyskusyjna, co błyskawicznie widać w zachowaniach konsumentów.

• Większe zainteresowanie: w ciągu pierwszych 100 dni konfliktu wzrost cen ropy dodał aż 1,7 miliarda funtów do kosztów eksploatacji brytyjskich aut spalinowych. Przeciętny kierowca samochodu benzynowego wydał w tym czasie o 175 funtów więcej niż w porównywalnym modelu elektrycznym .
• Skok sprzedaży EV: w pierwszym kwartale 2026 r. sprzedaż w pełni elektrycznych aut na głównych rynkach Europy skoczywała o blisko jedną trzecią . Gwałtownie wzrosła także sprzedaż używanych elektryków .
• Rachunek ekonomiczny: liczba zapytań o samochody elektryczne w Wielkiej Brytanii wzrosła o 23% od początku konfliktu . Bank of America oszacował pięcioletnią przewagę kosztową elektrycznego VW ID.3 nad spalinowym Golfem na kwotę od 2 500 do 8 500 euro .

Europejska odpowiedź na kryzys: między interwencją a transformacją

Reakcja Starego Kontynentu jest dwutorowa: doraźna pomoc dla obywateli i firm oraz strategiczne przyspieszenie odchodzenia od paliw kopalnych.

Działania narodowe: każdy radzi po swojemu

Początkowo państwa członkowskie działały na własną rękę. Hiszpania przyjęła plan antykryzysowy o wartości 5 miliardów euro, obniżając m.in. podatek VAT na wszystkie nośniki energii (z 21% do 10%), co obniżyło cenę paliw o około 30 eurocentów na litrze . Z kolei Polska, głosem wiceministra energii Wojciecha Wrochny, apelowała o „elastyczność” i podkreślała, że to stolice powinny nadawać ton działaniom, a nie wyłącznie Bruksela .

Koordynacja na poziomie UE: pakiet „AccelerateEU”

22 kwietnia 2026 roku Komisja Europejska przedstawiła kompleksową strategię „AccelerateEU”, zawierającą 44 konkretne działania . Wśród nich znalazły się m.in.:

• Cięcia podatków na energię elektryczną, tak aby była ona opodatkowana niżej niż paliwa kopalne .
• Koordynacja napełniania magazynów gazu, z zaleceniem obniżenia celów do 80% pojemności, aby uniknąć jednoczesnego windowania cen przez wiele krajów .
• Optymalizacja dystrybucji paliwa lotniczego (Jet Fuel) .
• Przyspieszenie wdrażania czystej energii i elektryfikacji jako „obudzenia” i punktu zwrotnego dla europejskiej autonomii energetycznej .

Kluczowym przesłaniem Brukseli jest to, że skutki kryzysu będą odczuwalne „latami”, a jedyną długofalową receptą na suwerenność energetyczną jest odejście od uzależnienia od importowanych paliw kopalnych .

Czy ten kryzys faktycznie wywróci nasze przyzwyczajenia komunikacyjne do góry nogami? Pierwsze miesiące wskazują, że dla wielu Europejczyków rachunek ekonomiczny stał się silniejszym argumentem za elektromobilnością niż lata proklimatycznej polityki.