Chiny kontra USA w wyścigu AI: Dlaczego Pekin mówi „stop” rywalizacji

Dwa światy, dwie wizje: Jak Chiny i USA podchodzą do rywalizacji w dziedzinie AI

W globalnej dyskusji o sztucznej inteligencji ścierają się dziś dwie fundamentalnie różne filozofie. Z jednej strony mamy stanowisko Stanów Zjednoczonych, które otwarcie mówi o konieczności wygrania technologicznego wyścigu z Chinami. Z drugiej — Pekin, który taki język stanowczo odrzuca i proponuje zupełnie inną drogę. Oto szczegóły.

1. Oficjalne stanowisko Chin: Koniec z retoryką wyścigu

Chińska dyplomacja nie pozostawia złudzeń co do swojej oceny obecnej narracji. 5 czerwca 2026 roku rzeczniczka Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Mao Ning, powiedziała wprost: „Sztuczna inteligencja nie powinna być własnością największych państw, a tym bardziej być zdominowana przez współzawodnictwo i rywalizację” .

Zamiast wyścigu zbrojeń w dziedzinie algorytmów, Chiny konsekwentnie promują jeden przekaz: otwartość, inkluzywność i wspólne zarządzanie. To nie tylko słowa – Pekin od kilku lat buduje wokół tej idei konkretną architekturę instytucjonalną.

Trzy filary chińskiej strategii współpracy

1. Globalny Plan Działania na rzecz Zarządzania AI (lipiec 2025)
   Podczas ósmej edycji Światowej Konferencji AI (WAIC) w Szanghaju, premier Li Qiang zaprezentował kompleksowy, 13-punktowy plan działania. Jego najważniejszym elementem była propozycja powołania do życia Światowej Organizacji Współpracy ds. Sztucznej Inteligencji (WAICO) – ciała na wzór instytucji systemu ONZ, które wyznaczałoby globalne standardy . Chiński rząd wzywa do „szybkiego ukształtowania globalnych ram i zasad, które zyskają szeroki konsensus” .

2. Polityka „AI Plus” (sierpień 2025)
   Rada Państwa ChRL wydała dyrektywę, która ma przyspieszyć wdrażanie sztucznej inteligencji we wszystkich sektorach chińskiej gospodarki. Dokument jest nie tylko krajowym programem modernizacji, ale też narzędziem polityki zagranicznej – Chiny oferują rozwiązania oparte na modelach open-source i przystępnych cenowo technologiach, skierowane głównie do krajów Globalnego Południa .

3. Światowa Konferencja AI – WAIC 2026 (22–24 lipca, Szanghaj)
   Dziewiąta edycja tego flagowego wydarzenia odbędzie się z nowym, akademickim torem – WAICA (World AI Conference – Academic). Na jego czele stanął wybitny informatyk Andrew Yao (Yao Qizhi). Konferencja ma charakter otwarty, a pula nagród w konkursie SAIL Award przekroczy 280 000 dolarów . Tematem przewodnim pozostaje globalna solidarność, a nie rywalizacja.

Chiny argumentują, że ich potencjał – największe na świecie portfolio patentów AI, ponad 6200 firm z branży oraz rdzenny sektor AI wart 1,2 biliona juanów – to nie element gry o sumie zerowej, lecz dowód zdolności do wnoszenia wkładu w globalny rozwój technologii .

2. Spojrzenie z Waszyngtonu: „Musimy wygrać ten wyścig”

Po drugiej stronie Pacyfiku dominuje język, który nie pozostawia miejsca na dwuznaczności. Była sekretarz stanu Condoleezza Rice stała się twarzą zwolenników twardej gry w technologicznym starciu z Chinami.

• W lutym 2025 roku, w przemówieniu w Departamencie Stanu, Rice stwierdziła bez ogródek: „Musimy wygrać ten wyścig”, ponieważ nowe technologie zdefiniują przyszłość polityki zagranicznej USA .
• Rywalizację postrzega jako „wyścig dwóch koni”, w którym zwyciężyć musi demokracja, a nie państwo autorytarne. W jej ocenie, zamknięte społeczeństwo, takie jak Chiny, będzie ukrywać ryzyka związane z AI, podobnie jak zrobiło to z pandemią COVID-19 .
• Rice opowiada się za minimalną regulacją, by nie zdusić amerykańskiej innowacyjności. Ostrzega, że cięcia na uniwersytetach i nadmierna biurokracja grożą utratą przewagi technologicznej .

To stanowisko nie jest odosobnione. Jest zbieżne z dwupartyjnym konsensusem w amerykańskim Kongresie. Podczas przesłuchań senackich pod koniec 2025 roku stwierdzono wprost, że „Ameryka musi pokonać Chiny w wyścigu AI” dla bezpieczeństwa ekonomicznego i narodowego . Administracja USA wydała również w grudniu 2025 roku rozporządzenie wykonawcze, którego celem jest eliminacja regulacji stanowych mogących spowolnić krajową innowacyjność .

3. Starcie wizji: Współpraca czy dominacja?

Różnice między obydwoma podejściami są fundamentalne i dotyczą niemal każdego aspektu.

Wymiar	Oficjalne stanowisko Chin	Stanowisko USA (Rice / administracja)
Język debaty	Odrzuca „współzawodnictwo i rywalizację”; wzywa do wspólnego zarządzania	„Musimy wygrać ten wyścig”; gra o sumie zerowej
Model zarządzania	Proponuje WAICO – wielostronne ciało na wzór ONZ	Model sojuszy z zaufanymi partnerami, kontrole eksportu
Ścieżka rozwoju	Open-source, polityka „AI Plus”, przystępne rozwiązania dla Globalnego Południa	Przewaga modeli zamkniętych, masowa infrastruktura sektora prywatnego
Filozofia regulacji	Państwowe ramy etyczne i obowiązkowe etykietowanie treści AI, globalne zasady	Minimalna regulacja na rynku wewnętrznym, agresywne kontrole eksportu wobec Chin

4. Szerszy kontekst: Kontrola eksportu i rozmowy na szczycie

Tłem dla tej różnicy zdań są realne działania. Przez cały okres 2025–2026 Stany Zjednoczone utrzymywały i zaostrzały kontrolę eksportu zaawansowanych chipów AI i sprzętu półprzewodnikowego do Chin. Pekin konsekwentnie sprzeciwia się tym działaniom, nazywając je „próbami zwiększania militaryzacji i blokowania rozwoju” .

Dyplomaci obu krajów sygnalizują jednak pewną gotowość do dialogu. Chiny potwierdziły, że kwestie sztucznej inteligencji były omawiane podczas ostatnich szczytów przywódców USA i Chin. Mimo to, do tej pory nie ogłoszono publicznie powstania żadnych formalnych, dwustronnych ram zarządzania AI .

---

Uwaga: Na podstawie dostępnych w tej rundzie źródeł nie udało się jednoznacznie potwierdzić konkretnych przypadków wspólnych amerykańsko-chińskich projektów badawczych nad dużymi modelami językowymi czy robotyką w latach 2025–2026.