Przełom w leczeniu raka prostaty: Immunoterapia wirusowa CAN-2409 zmniejsza ryzyko nawrotu o 30%, złożenie wniosku o rejestrację planowane na IV kwartał 2026 r.

Nowa wirusowa immunoterapia ma szansę stać się pierwszą od ponad dwóch dekad nową opcją leczenia dla mężczyzn z miejscowo zaawansowanym rakiem prostaty o pośrednim i wysokim ryzyku. W przełomowym badaniu fazy 3 dodanie aglatimagenu besadenowecu (CAN-2409) do standardowej radioterapii znacząco opóźniło nawrót choroby, a profil bezpieczeństwa nie wykazał nasilenia poważnych działań toksycznych w porównaniu z dotychczas stosowanymi metodami. Wyniki, opublikowane w czasopiśmie The Lancet Oncology, stanowią milowy krok na drodze do rejestracji leku .

Jak zaprojektowano badanie fazy 3?

Kluczowe badanie fazy 3 (NCT01436968) było wieloośrodkowym, randomizowanym, podwójnie ślepym badaniem kontrolowanym placebo. Wzięło w nim udział 745 pacjentów z nowo zdiagnozowanym, miejscowo zaawansowanym rakiem prostaty o pośrednim i wysokim ryzyku . Uczestników przydzielono losowo w stosunku 2:1 do grupy otrzymującej aglatimagen besadenowec z walacyklowirem lub do grupy placebo z walacyklowirem. Obie grupy były jednocześnie poddawane standardowej radioterapii, z ewentualnym krótkim kursem terapii deprywacji androgenowej lub bez niej .

Kluczowe wyniki dotyczące skuteczności: poprawa w miarę upływu czasu

Badanie osiągnęło swój pierwszorzędowy punkt końcowy, wykazując statystycznie istotną poprawę czasu wolnego od nawrotu choroby (ang. disease-free survival, DFS).

Wstępna analiza (mediana okresu obserwacji 50,3 miesiąca):

• Mediana DFS w grupie otrzymującej aglatimagen nie została osiągnięta, co oznacza, że u większości pacjentów nie doszło jeszcze do nawrotu choroby, podczas gdy w grupie placebo wyniosła 86,1 miesiąca .
• Przekłada się to na współczynnik ryzyka (HR) wynoszący 0,70 (95% CI 0,52–0,94; p=0,016), co oznacza redukcję ryzyka nawrotu lub zgonu z jakiejkolwiek przyczyny o 30% .

Wydłużony okres obserwacji (mediana 58 miesięcy, dane przedstawione na AUA 2026):
Wydaje się, że korzyści kliniczne narastały z czasem. W analizie uzupełniającej, zaprezentowanej 20 miesięcy po pierwszych kluczowych wynikach, wpływ na wyniki specyficzne dla raka prostaty był jeszcze bardziej wyraźny .

• Poprawa w zakresie przeżycia wolnego od choroby specyficznego dla raka prostaty osiągnęła 39% (współczynnik ryzyka 0,61; 95% CI 0,44–0,85; p=0,0031) .

Drugorzędowe punkty końcowe dostarczają dalszych dowodów:
Szczególnie ważny drugorzędowy punkt końcowy dotyczył eradykacji guza po roku. Odsetek negatywnych wyników biopsji po 2 latach wyniósł 80% w grupie otrzymującej aglatimagen w porównaniu do 63% w grupie placebo (p=0,0018) . Korzyść ta była spójna niezależnie od tego, czy pacjenci otrzymywali radioterapię konwencjonalną, czy umiarkowanie hipofrakcjonowaną .

Należy zauważyć, że chociaż wyniki dla całej populacji badanej są zdecydowanie pozytywne, badanie nie miało mocy statystycznej, aby ostatecznie udowodnić korzyści w którejkolwiek konkretnej podgrupie pacjentów .

Akceptowalny profil bezpieczeństwa

Dodanie aglatimagenu do radioterapii nie spowodowało istotnego wzrostu ciężkiej toksyczności . Profil bezpieczeństwa był ogólnie korzystny i możliwy do kontrolowania .

Większość działań niepożądanych miała charakter łagodny i przemijający. Do najczęstszych działań niepożądanych związanych z leczeniem należały objawy grypopodobne i reakcje miejscowe :

• Dreszcze (33,4% vs. 8,6% w grupie placebo)
• Objawy grypopodobne (30,5% vs. 13,8%)
• Gorączka (25,1% vs. 3,9%)
• Zmęczenie (18,2%)
• Częstomocz (12,1%)

Odsetki poważnych działań niepożądanych związanych z leczeniem były niskie i zbliżone w obu grupach . Nie zidentyfikowano żadnych nowych sygnałów dotyczących bezpieczeństwa w zbiorczej analizie bezpieczeństwa stosowania produktu .

Jak działa CAN-2409: przekształcanie guza w szczepionkę

Aglatimagen besadenowec (CAN-2409) to eksperymentalna, gotowa do użycia terapia łącząca terapię genową i immunoterapię w trójetapowym mechanizmie działania .

1. Dostarczenie genu: Terapia opiera się na niezdolnym do replikacji adenowirusie zmodyfikowanym tak, aby przenosił gen kinazy tymidynowej wirusa opryszczki (HSV-tk). Jest on wstrzykiwany bezpośrednio do guza, gdzie zakaża komórki nowotworowe, dostarczając gen przy minimalnym wpływie ogólnoustrojowym .
2. Aktywacja proleku: Następnie pacjenci przyjmują doustny prolek – walacyklowir, powszechnie dostępny lek przeciwwirusowy. Wewnątrz komórek nowotworowych, które otrzymały gen, enzym HSV-tk przekształca ten nieaktywny prolek w toksyczny metabolit, który selektywnie hamuje replikację DNA, powodując śmierć zmodyfikowanych komórek rakowych .
3. Aktywacja układu odpornościowego: Ta ukierunkowana śmierć komórki ma charakter „immunogenny”, co oznacza, że uwalnia ona dużą ilość antygenów swoistych dla guza. Ten „gruz” komórkowy działa jak sygnał niebezpieczeństwa, pobudzając i aktywując własny układ odpornościowy pacjenta do wyszukiwania i niszczenia pozostałych komórek nowotworowych w całym organizmie. Proces ten, który przekształca guz pacjenta w spersonalizowaną szczepionkę przeciwnowotworową in situ, jest dodatkowo wzmacniany przez uszkodzenia DNA spowodowane jednoczesną radioterapią .

Ten wielokierunkowy atak zadaje bezpośredni cios wstrzykniętemu guzowi, jednocześnie mobilizując mechanizmy obronne organizmu do ogólnoustrojowej i potencjalnie długotrwałej odpowiedzi przeciwnowotworowej.

Droga do potencjalnego zatwierdzenia w IV kwartale 2026 r.

Pozytywne dane wytyczyły jasną ścieżkę regulacyjną dla firmy Candel Therapeutics, która konsekwentnie deklarowała zamiar uzyskania zatwierdzenia leku w Stanach Zjednoczonych.

• Złożenie wniosku rejestracyjnego BLA: Firma planuje złożenie wniosku o licencję na produkt biologiczny (ang. Biologics License Application, BLA) do amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków (FDA) dla aglatimagenu w miejscowo zaawansowanym raku prostaty o pośrednim i wysokim ryzyku w czwartym kwartale 2026 roku .
• Momentum regulacyjne: CAN-2409 otrzymał już od FDA oznaczenie terapii zaawansowanej medycyny regeneracyjnej (RMAT) dla tego wskazania, co umożliwia przyspieszony rozwój i proces rejestracji .
• Walidacja naukowa: Pełne wyniki badania fazy 3 zostały opublikowane w The Lancet Oncology w czerwcu 2026 r., zapewniając wysoko cenioną, recenzowaną podstawę, która wzmacnia argumenty w dyskusjach regulacyjnych .
• Status produkcyjny: Ponieważ jest produkowany z wyprzedzeniem i nie wymaga personalizacji dla każdego pacjenta, aglatimagen jest uważany za produkt „gotowy do użycia”, co upraszcza produkcję i logistykę .

Poza rakiem prostaty, CAN-2409 jest oceniany w badaniach klinicznych w innych trudnych do leczenia guzach litych, w tym w raku trzustki i niedrobnokomórkowym raku płuca, jednak to program dotyczący raka prostaty jest najbardziej zaawansowany i stanowi główne wskazanie do komercjalizacji .