Złoto detronizuje amerykańskie obligacje skarbowe w globalnych rezerwach

W globalnych skarbcach banków centralnych dokonuje się historyczna przebudowa. Zgodnie z czerwcowym raportem Europejskiego Banku Centralnego (EBC) z 2026 roku na temat międzynarodowej roli euro, złoto wyprzedziło właśnie amerykańskie obligacje skarbowe, stając się największym pojedynczym składnikiem globalnych rezerw walutowych . To kamień milowy w trendzie napędzanym przez niestabilność geopolityczną i strategiczne dążenie do dywersyfikacji.

Nowy układ sił w rezerwach na koniec 2025 roku

Pod koniec 2025 roku złoto stanowiło 27% globalnych aktywów rezerwowych banków centralnych, co oznacza gwałtowny wzrost z 20% rok wcześniej. W tym samym okresie udział amerykańskich obligacji skarbowych spadł z 25% do 22%, podczas gdy aktywa rezerwowe denominowane w euro utrzymały się na stabilnym poziomie 15% .

Ta zmiana to nie tylko księgowy artefakt. Odzwierciedla ona zarówno agresywne zakupy dokonywane przez sektor oficjalny, jak i znaczące zyski z wyceny już posiadanych zasobów. Bilans samego EBC jest mikrokosmosem tego globalnego trendu. Wartość jego rezerw złota wzrosła w 2025 roku o 18,9 miliarda euro, do 59,8 miliarda euro, napędzana wyłącznie rosnącą rynkową ceną kruszcu wyrażoną w euro. W tym samym okresie wartość walutowych zasobów EBC w dolarach amerykańskich, jenach japońskich i chińskich renminbi spadła o 4,8 miliarda euro, do 55,2 miliarda euro, częściowo z powodu deprecjacji tych walut względem euro .

Geopolityczne motywacje: dlaczego banki centralne kupują złoto

Prezes EBC Christine Lagarde i wiceprezes Luis de Guindos wskazali na utrzymujące się napięcia geopolityczne jako główną siłę napędową tego trendu . Korzenie tej zmiany sięgają 2022 roku, kiedy to państwa Zachodu zamroziły rosyjskie rezerwy dolarowe po inwazji na Ukrainę. To wydarzenie wywołało fundamentalną ponowną ocenę podatności aktywów rezerwowych wśród banków centralnych na całym świecie .

W ankiecie Światowej Rady Złota przeprowadzonej wśród prawie 60 banków centralnych, cytowanej przez EBC, zidentyfikowano kluczowe czynniki napędzające oficjalny popyt na złoto: dywersyfikacja z dala od tradycyjnych walut rezerwowych, zabezpieczenie przed ryzykiem geopolitycznym oraz pragnienie posiadania długoterminowego nośnika wartości w czasach kryzysu . Własny raport EBC z października 2025 roku zauważył, że rajd na złocie był "początkowo napędzany przez banki centralne dywersyfikujące swoje rezerwy, zwłaszcza na rynkach wschodzących", zanim został wzmocniony przez inwestorów instytucjonalnych i detalicznych .

Efekt kuli śnieżnej, czyli rola wyceny

Efekty wyceny wynikające z gwałtownie rosnącej ceny złota były głównym wzmacniaczem jego rosnącego udziału w rezerwach. W październikowym raporcie EBC zauważono, że rajd na złocie "przeczył historycznym korelacjom", ponieważ ceny rosły pomimo silnego dolara amerykańskiego i wysokich realnych rentowności . Oznacza to, że nawet gdyby banki centralne nie kupiły ani jednej dodatkowej uncji, wartość rynkowa, a tym samym udział ich istniejących zapasów złota, znacząco by wzrosła.

Na przykład niemiecki Bundesbank podał, że wartość jego rezerw złota wzrosła do historycznego maksimum wynoszącego 395 miliardów euro, co stanowi wzrost o 125 miliardów euro w ciągu jednego roku, wynikający właśnie z wyceny . Globalnie, rosnący udział złota w rezerwach jest odzwierciedleniem zarówno aktywnego kupna, jak i pasywnego przeszacowania istniejących zasobów .

Dywersyfikacja, a nie prosta dedolaryzacja

Przesunięcie w kierunku złota jest częścią szerszego trendu dywersyfikacji rezerw, ale kluczowe jest, aby nie wyolbrzymiać tego jako zwykłej ucieczki od dolara amerykańskiego. W artykule Rezerwy Federalnej opublikowanym w czerwcu 2026 roku stwierdzono, że zakupy złota przez większość krajów odzwierciedlają "umiarkowaną dywersyfikację rezerw międzynarodowych", a nie strategię całkowitej dedolaryzacji . Aktywa denominowane w dolarach nadal stanowią największy ogólny udział w globalnych rezerwach, na poziomie 42%, nawet jeśli amerykańskie obligacje skarbowe zostały konkretnie wyprzedzone przez złoto .

Dywersyfikacja zachodzi na wielu frontach. Raport EBC z czerwca 2025 roku wykazał, że udział nietradycyjnych walut rezerwowych, takich jak dolar australijski i kanadyjski, wzrósł do 9,6%, co oznacza wzrost o 2,4 punktu procentowego w porównaniu z poziomem sprzed inwazji na Ukrainę. Dodatkowo, dane ankietowe wskazały, że dwie trzecie zarządzających rezerwami spodziewa się dalszego zwiększania alokacji w złocie .

Odrębny, dramatyczny punkt danych dotyczący spadku o 82 miliardy dolarów stanu amerykańskich obligacji skarbowych przechowywanych w nowojorskim Fed do marca 2026 roku podkreśla niestabilne otoczenie. Ta wyprzedaż była w dużej mierze przypisywana krajom importującym ropę naftową, takim jak Turcja, Indie i Tajlandia, które likwidowały rezerwy dolarowe, aby wesprzeć swoje waluty i zapłacić za import energii po wojnie w Iranie i zamknięciu Cieśniny Ormuz . Choć nie jest to bezpośrednia przyczyna wzrostu notowań złota, ilustruje to dotkliwe presje płynnościowe, które czynią aktywa rezerwowe nie denominowane w dolarach bardziej atrakcyjnymi.

Najwięksi oficjalni nabywcy złota w 2025 roku

Zakupy netto złota przez banki centralne wyniosły łącznie około 850 ton w 2025 roku, co oznacza spadek z rekordowych 1045 ton w 2024 roku, ale wciąż znacznie powyżej norm historycznych . Znaczna część tego popytu pochodziła z rynków wschodzących.

Do wiodących nabywców, na podstawie dostępnych danych Światowej Rady Złota i innych źródeł, należą:

• Polska: Narodowy Bank Polski był największym nabywcą drugi rok z rzędu, dodając około 102 ton, aby osiągnąć 550 ton w rezerwach. Potwierdził swoje zaangażowanie w złoto, podnosząc docelową alokację do 30% całkowitych rezerw .
• Kazachstan: Narodowy Bank Kazachstanu był drugim co do wielkości nabywcą, dodając około 57 ton w rekordowym roku napędzanym zakupami z krajowej produkcji .
• Brazylia: Bank Centralny Brazylii powrócił na rynek po czteroletniej przerwie, kupując 43 tony w ciągu kilku miesięcy, co zwiększyło jego całkowite zasoby do 172 ton .
• Chiny: Ludowy Bank Chin kontynuował passę zakupów, dodając 27 ton przez 17 kolejnych miesięcy, co zwiększyło oficjalnie zgłaszane zasoby do 2306 ton .
• Turcja: Bank Centralny Turcji pozostał stałym akumulatorem, dodając kolejne 22 tony do swoich pokaźnych zasobów .

Strukturalne ograniczenia złota jako aktywa rezerwowego

Pomimo awansu złota, EBC i inni analitycy ostrzegają, że nie jest ono hurtowym zamiennikiem dla systemów rezerw opartych na walutach fiducjarnych. Ankieta Światowej Rady Złota wśród bankierów centralnych przytoczyła kluczowe motywacje do posiadania złota – dywersyfikację i zabezpieczenie geopolityczne – implicite podkreślając jego odrębną rolę od oprocentowanych obligacji rządowych .

Kluczowe ograniczenia strukturalne złota w porównaniu z głównymi fiducjarnymi aktywami rezerwowymi obejmują:

• Brak dochodu: Złoto nie zapewnia dochodu kuponowego, co czyni je mniej atrakcyjnym jako aktywo generujące przychód w środowisku wysokich stóp procentowych .
• Fizyczne przechowywanie: Jako aktywo fizyczne, złoto generuje koszty przechowywania, skarbcowe i ubezpieczenia, które nie dotyczą elektronicznych papierów wartościowych .
• Płynność do interwencji: Złoto jest doskonałym nośnikiem wartości, ale jest mniej natychmiastowo użyteczne niż płynne depozyty walutowe lub papiery wartościowe do codziennych interwencji walutowych i rozliczeń .
• Zmienność cen: EBC zauważył, że gwałtowny wzrost cen złota "przeczył historycznym korelacjom", podkreślając jego potencjał do nieprzewidywalnych wahań cen w stosunku do innych klas aktywów .
• Skalowalność: Funkcję złota najlepiej rozumieć jako uzupełnienie fiducjarnych aktywów rezerwowych, a nie skalowalny substytut dla głębokości i elastyczności operacyjnej głównych rynków obligacji rządowych .

Awans złota na szczyt listy aktywów rezerwowych jest przełomowym momentem, który sygnalizuje głęboki niepokój związany z geopolitycznym status quo. Jednak jego ograniczenia sprawiają, że fundamentalna rola głównych walut fiducjarnych i ich rynków obligacji rządowych w globalnym systemie finansowym pozostaje nienaruszona.