Euro umacnia się w zielonych finansach, ale Lagarde ostrzega: bez reform nie będzie globalnej waluty

Najnowszy, 25. już raport Europejskiego Banku Centralnego (EBC) na temat międzynarodowej roli euro, opublikowany w czerwcu 2026 roku, przynosi mieszane wieści. Z jednej strony wspólna waluta umacnia swoją globalną pozycję i osiąga historyczny kamień milowy w dziedzinie zrównoważonych finansów. Z drugiej – prezes EBC, Christine Lagarde, bije na alarm, ostrzegając, że pękający ład międzynarodowy wcale nie gwarantuje euro większej roli. Jej zdaniem, Europa musi najpierw „posprzątać u siebie”, wdrażając trudne reformy strukturalne .

Zielony przełom i umiarkowany wzrost

W 2025 roku międzynarodowa pozycja euro umiarkowanie się wzmocniła. Kompozytowy indeks użycia waluty, śledzący udziały euro w rezerwach walutowych, emisji obligacji i akcji kredytowej, wzrósł o 0,2 punktu procentowego przy uwzględnieniu stałych kursów wymiany . Euro umocniło się na pozycji drugiej najważniejszej waluty świata z około 20-procentowym udziałem w różnych wskaźnikach, choć wciąż daleko mu do dolara, który kontroluje około 58% rynku .

Prawdziwą gwiazdą raportu są jednak zielone finanse. Po raz pierwszy w historii euro prześcignęło amerykańskiego dolara i stało się wiodącą walutą na globalnym rynku międzynarodowych zielonych i zrównoważonych obligacji . Dodatkowo, emisja długu międzynarodowego denominowanego w euro osiągnęła rekordowy poziom, co odzwierciedla silny popyt ze strony coraz szerszej grupy emitentów z całego świata .

Lagarde studzi nastroje: Czas reform, a nie triumfu

Pomimo tych pozytywnych danych, głównym przesłaniem Christine Lagarde jest ostrożność i wezwanie do działania. W komentarzu otwierającym raport stwierdziła wprost, że „nie ma miejsca na samozadowolenie, ponieważ fragmentacja międzynarodowego systemu walutowego narasta” . Szefowa EBC wskazała na świat, w którym multilateralna współpraca ustępuje miejsca myśleniu w kategoriach gry o sumie zerowej i bilateralnym rozgrywkom siłowym, a otwartość jest wypierana przez protekcjonizm .

Lagarde konsekwentnie wzywa do umocnienia fundamentów gospodarczych Europy. Jej zdaniem odpowiedzią na obecne zmiany w globalnej polityce handlowej „powinna być większa, a nie mniejsza, integracja handlowa” . Aby euro mogło stać się prawdziwie globalną walutą, Europa musi pilnie dokończyć budowę swojego wewnętrznego rynku, w tym Unii Rynków Kapitałowych i Unii Bankowej . Euros system postrzega głębszą i bardziej kompletną Unię Gospodarczą i Walutową jako klucz do zwiększenia międzynarodowej odporności euro .

Słowa prezes EBC obnażają strukturalne słabości, które hamują rozwój wspólnej waluty. Łączny rynek obligacji skarbowych o ratingu AAA i AA w strefie euro jest wart zaledwie 6,6 biliona euro – to zaledwie jedna piąta wielkości rynku amerykańskich obligacji skarbowych. Europejskie rynki akcji są ponad dwa razy mniejsze niż w Stanach Zjednoczonych i od 2009 roku wygenerowały pięciokrotnie niższe stopy zwrotu . Te liczby pokazują, dlaczego stworzenie prawdziwej Unii Oszczędności i Inwestycji, przekształcającej rozdrobnione rynki krajowe w fundusze „paneuropejskie”, jest tak istotnym celem .

Słabnący dolar: szansa, która nie jest dana raz na zawsze

Kontekstem dla raportu EBC jest wyraźnie słabnący dolar. Prezes Lagarde zauważyła, że od marca 2025 roku amerykańska waluta „odczuwalnie osłabiła się wobec euro”, co wywołało debatę o potencjale euro do podważenia supremacji dolara .

W majowym przemówieniu w Berlinie Lagarde przyznała, że „zmieniający się krajobraz może otworzyć drzwi dla euro do odegrania większej roli międzynarodowej”, zwłaszcza w obliczu niepewności co do tradycyjnej roli dolara jako fundamentu globalnego systemu walutowego . Podobny ton wybrzmiał na blogu EBC, gdzie wezwano do wykorzystania potencjalnego „globalnego momentu euro”, aby Europa „wzięła większą kontrolę nad swoim losem” .

EBC twardo jednak stawia warunek: ta szansa spełni się tylko wtedy, gdy Europa będzie w stanie dostarczyć konkretne rezultaty. Lagarde podkreśliła, że żadna waluta nie zyskuje statusu rezerwowego z automatu – musi na niego zapracować poprzez wiarygodność geopolityczną, integralność prawną i instytucjonalną oraz odporność gospodarczą . Bez głębokich reform zwiększających produktywność i integrację finansową, euro pozostanie jedynie „niewinnym obserwatorem”, odczuwającym wstrząsy wywołane gdzie indziej, bez pozycji umożliwiającej bycie realną alternatywą dla dolara . Droga naprzód jest jasna, choć politycznie wymagająca: by przekształcić euro z waluty „pomiędzy” w pełnoprawną walutę międzynarodową, Europa musi najpierw zrobić porządek we własnym domu .