Globalny zwrot w polityce pieniężnej: banki centralne od RPA po Koreę Południową rezygnują z luzowania i szykują podwyżki stóp

Wraca widmo szoku energetycznego z lat 70., które rujnuje dotychczasowy podręcznik polityki monetarnej na świecie.

Gdy pod koniec lutego 2026 roku siły USA i Izraela rozpoczęły uderzenia na Iran, globalna gospodarka wreszcie łapała oddech. Inflacja spadała, a banki centralne od Frankfurtu po Seul planowały ścieżkę powrotu do niższych stóp procentowych. Ten scenariusz jest już nieaktualny.

Konflikt poważnie zakłócił wydobycie ropy i transport przez Cieśninę Ormuz, przez którą przepływa około jedna piąta światowych dostaw ropy i gazu . Ceny surowca poszybowały, podsycając bezpośrednio koszty paliw, transportu, a w efekcie inflację bazową. Międzynarodowy Fundusz Walutowy podniósł swoją prognozę inflacji na 2026 rok – z 2,2% do 2,8% dla gospodarek rozwiniętych i z 4,8% do 5,5% dla rynków wschodzących – wskazując bezpośrednio na wojenne zakłócenia .

Banki centralne nie czekały na dalszy rozwój wypadków. Na przełomie maja i czerwca 2026 roku na trzech kontynentach nastąpił zdecydowany, jastrzębi zwrot.

RPA pierwsza pociąga za spust

Bank Rezerwy Republiki Południowej Afryki (SARB) został pierwszym dużym bankiem centralnym, który bezpośrednio zaostrzył politykę. 28 maja podniósł swoją główną stopę repo o 25 punktów bazowych do 7,00%, co było pierwszą podwyżką od 2023 roku i ostrym odwróceniem wcześniejszego cyklu luzowania . Impuls był jasny: inflacja cen konsumpcyjnych (CPI) skoczyła w kwietniu do 4,0% z 3,1% w marcu, a SARB prognozował, że inflacja paliw przekroczy 18% w drugim kwartale . Bank szacuje obecnie, że średnia inflacja w 2026 roku wyniesie 4,4%, znacznie powyżej celu 3% . Prezes Lesetja Kganyago dał sygnał, że nie będzie kompromisu w kwestii celu 3%, oświadczając, że bank „musi pozostać skoncentrowany na jego realizacji" .

Korea Południowa wstrzymuje się, ale sygnalizuje rychłe działanie

Nowa prezes Banku Korei (BOK), Shin Hyun-song, na swoim pierwszym posiedzeniu 28 maja utrzymała stopę bazową na poziomie 2,50% już ósmy raz z rzędu – ale przekazała jastrzębi komunikat . Dwóch członków Rady Polityki Pieniężnej zgłosiło zdanie odrębne, opowiadając się za natychmiastową podwyżką o ćwierć punktu procentowego . Prezes Shin powiedziała dziennikarzom, że „uznaje za konieczne podniesienie stopy referencyjnej w odpowiednim momencie w przyszłości" .

Ceny konsumpcyjne w Korei Południowej wzrosły w maju o 3,1% rok do roku, co jest najwyższym wynikiem od 26 miesięcy, napędzanym rosnącymi kosztami ropy . Ankieta Korea Economic Daily wśród ekonomistów wykazała, że większość spodziewa się co najmniej dwóch podwyżek stóp BOK, do poziomu 3,0% do końca roku .

EBC przygotowuje się do podwyżki – możliwej już w czerwcu

W strefie euro inflacja w maju osiągnęła wstępny poziom 3,2%, w górę z 3,0% w kwietniu . Europejski Bank Centralny (EBC) utrzymał stopy procentowe bez zmian – stopę depozytową na poziomie 2,00%, główne operacje refinansujące na 2,15%, a kredyt lombardowy na 2,40% – na posiedzeniach w marcu i kwietniu . Jednak w komunikacie z 30 kwietnia podkreślono, że strefa euro „weszła w ten okres gwałtownego wzrostu cen energii z inflacją na poziomie około 2% celu" i potwierdził swoje zaangażowanie w sprowadzenie inflacji z powrotem do 2% .

Rynkowe prawdopodobieństwo wyceniało niemal pewną podwyżkę o 25 punktów bazowych na posiedzeniu EBC 11 czerwca, co jest zgodne z prognozami ekonomistów oczekujących pierwszego z wielu kroków zacieśniających w tym roku . Marcowe projekcje personelu EBC już wcześniej podniosły szacunek inflacji zasadniczej na 2026 rok do 2,6%, wskazując na wyższe ceny energii spowodowane wojną .

Fed trzyma się z boku, ale obniżki stóp są poza stołem

Amerykańska Rezerwa Federalna nie podniosła stóp, ale wojna „istotnie wpłynęła na politykę pieniężną", ograniczając jej zdolność do luzowania i wzmacniając nastawienie "wyższe stopy na dłużej" . Do marca 2026 roku rynki spodziewały się, że Fed będzie bardziej otwarty na podwyżki stóp w dalszej części roku, mimo że urzędnicy Fed na marcowym posiedzeniu nadal wskazywali jedną obniżkę jako prawdopodobną . Prezes Fed w Minneapolis, Neel Kashkari, ostrzegł, że przedłużający się konflikt może napędzać inflację i ograniczyć pole manewru banku centralnego .

Brakujące ogniwa

W dostępnych danych pozostały luki. Kompleksowe dane o inflacji i reakcje polityki banków centralnych z Pakistanu i Filipin nie były dostępne w przechwyconych materiałach źródłowych na przełom maja i czerwca 2026 roku. Stanowi to znaczącą lukę dowodową dla pełnego obrazu gospodarczych skutków wojny.

Zwrot bez wyraźnej drogi odwrotu

Szybkość tej wolty jest uderzająca. Przed lutym 2026 roku SARB obniżał stopy, BOK wstrzymywał się z decyzjami, skłaniając się ku neutralności, a EBC widział inflację wokół 2% . W ciągu trzech miesięcy zaostrzanie polityki jest już w toku lub wycenione przez rynki. Mechanizm jest brutalnie prosty: szok podażowy na rynku energii podnosi ceny ropy i koszty transportu, bezpośrednio windowując mierzoną inflację i grożąc zakotwiczeniem oczekiwań inflacyjnych na wyższym poziomie, co zmusza banki centralne do przeciwdziałania mu za pomocą wyższych stóp, nawet gdy wzrost gospodarczy zwalnia .

Dyrektor zarządzająca MFW, Kristalina Georgiewa, na początku kwietnia uchwyciła nowy nastrój, ostrzegając banki centralne, by walczyły z inflacją nawet kosztem wzrostu, jeśli oczekiwania inflacyjne grożą wymknięciem się spod kontroli . Ta logika rozgrywa się teraz w czasie rzeczywistym.