Wojna w Iranie, Cieśnina Ormuz i petrojuan: Jak konflikt na Bliskim Wschodzie otwiera okno dla chińskiego juana

Podczas obecnego konfliktu działania militarne Iranu – w tym groźby, ataki na statki i minowanie wód – poważnie zakłóciły żeglugę w cieśninie. Część komercyjnych przewoźników wstrzymała operacje po atakach na statki handlowe na początku maja .

Mimo to chińskie tankowce konsekwentnie próbują przepływać przez Cieśninę Ormuz. Dane z systemów śledzenia statków pokazują, że 13 maja chiński supertankowiec przewożący prawie 2 miliony baryłek irackiej ropy podjął próbę tranzytu . Tydzień później dwa kolejne chińskie supertankowce z około 4 milionami baryłek na pokładzie z powodzeniem przepłynęły przez wody objęte konfliktem .

To kluczowa informacja, ponieważ pokazuje, kto jest w stanie działać w warunkach skrajnego napięcia. W czasach kryzysu wpływ na funkcjonowanie handlu ropą zyskują te podmioty, które potrafią kupować, ubezpieczać, transportować i finansować ładunki.

Kryzys sprzyja płatnościom w juanach

Okresy geopolitycznych zawirowań często przyspieszają zmiany w infrastrukturze finansowej. Niestabilność wokół Ormuz zwiększyła atrakcyjność rozliczania transakcji naftowych w juanach.

Według niektórych raportów popyt na juana wzrósł po tym, jak Iran zaczął przyjmować płatności w chińskiej walucie za część transportów przepływających przez cieśninę .

Należy jednak dodać ważne zastrzeżenie. Mimo spekulacji o „korytarzu tylko dla juana” przez Ormuz, żadna oficjalna zasada wymagająca rozliczeń w juanach dla transportów ropy nie została publicznie potwierdzona przez władze irańskie ani chińskie .

Oznacza to, że przesunięcie w kierunku petrojuanu dokonuje się stopniowo, poprzez zachowania rynkowe, a nie w wyniku formalnego zastąpienia systemu dolarowego.

Petrojuan kontra petrodolar

Przez dekady globalny rynek ropy był ściśle powiązany z dolarem amerykańskim – strukturą zwaną systemem petrodolarowym. Większość ropy naftowej była historycznie wyceniana i rozliczana w dolarach, co wzmacniało dominację tej waluty w handlu międzynarodowym i finansach .

Chiny od lat budują alternatywne mechanizmy, których celem jest internacjonalizacja renminbi. Działania te obejmują uruchomienie kontraktów terminowych na ropę denominowanych w juanach oraz systemy rozliczeniowe, które mają zmniejszyć zależność od sieci finansowych opartych na dolarze .

Konflikt w Iranie wzmacnia te wysiłki, ponieważ:

• producenci objęci sankcjami są bardziej skłonni akceptować alternatywne waluty
• ryzyko sankcji sprawia, że rozliczenia w dolarach stają się mniej atrakcyjne dla niektórych transakcji
• chińskie banki i sieci żeglugowe zapewniają równoległy kanał dla transakcji

Analitycy są jednak zgodni, że dolar wciąż pozostaje dominującą walutą na światowych rynkach energii, a ewentualne odejście od niego będzie najprawdopodobniej procesem stopniowym, a nie gwałtownym przewrotem.

Chińskie strategiczne rezerpy ropy: ukryta przewaga

Chiny weszły w kryzys z wyjątkowo silną pozycją w zakresie bezpieczeństwa energetycznego.

Według szacunków amerykańskiej Energy Information Administration, Chiny posiadały największe na świecie strategiczne zapasy ropy na koniec grudnia 2025 roku, wyprzedzając Stany Zjednoczone i Japonię. Rezerwy te osiągnęły prawie 1,4 miliarda baryłek po intensywnym gromadzeniu zapasów w 2025 roku, kiedy Chiny dodawały do nich średnio około 1,1 miliona baryłek dziennie .

Duże rezerwy dają Pekinowi kilka strategicznych przewag podczas szoku naftowego:

• Mniejsza presja: Chiny mogą korzystać z zapasów zamiast wpadać w panikę i kupować ropę po zawyżonych cenach w czasie skoków cen.
• Siła przetargowa: Mając czas po swojej stronie, Chiny mogą negocjować lepsze warunki z eksporterami.
• Elastyczność wobec sankcji: Producenci objęci sankcjami mogą chętniej akceptować płatności w juanach, aby uzyskać dostęp do chińskiego rynku.

Innymi słowy, zapasy ropy pełnią zarówno funkcję bufora bezpieczeństwa energetycznego, jak i narzędzia geopolitycznej gry.

Fragmentacja rynku ropy

Bezpośrednim skutkiem konfliktu nie jest upadek petrodolara, ale bardziej sfragmentaryzowany globalny system handlu ropą. Wyłania się kilka nakładających się na siebie sieci:

• tradycyjny handel ropą oparty na dolarze
• korytarze dla ropy objętej sankcjami, z udziałem Chin, Iranu i Rosji
• alternatywne kanały rozliczeń z użyciem juana i innych walut

Jeśli coraz więcej ładunków będzie finansowanych przez chińskie banki, transportowanych przez floty powiązane z Chinami i kupowanych przez Chiny jako nabywcę ostatniej szansy, rola juana w handlu ropą może systematycznie rosnąć – nawet jeśli kluczowe indeksy cenowe, takie jak Brent czy WTI, pozostaną denominowane w dolarach.

„Złote okno” dla internacjonalizacji renminbi

Kryzysy geopolityczne często przyspieszają zmiany w systemie finansowym. Zakłócenia wokół Cieśniny Ormuz mogą stanowić rzadką okazję dla renminbi do zdobycia praktycznego, globalnego znaczenia.

Kluczowa zmiana nie jest ideologiczna, ale operacyjna. W niestabilnych warunkach rynkowych uczestnicy handlu wybierają system, który pozwala im przewozić ładunki i przeprowadzać płatności. Jeśli rozliczenia w juanach będą nadal sprawdzać się w tych warunkach, ich rola w handlu energią może znacząco wzrosnąć.

Na razie światowy system naftowy nie przechodzi z petrodolara na petrojuana z dnia na dzień. Ale wojna w Iranie pokazuje, jak szybko struktura finansowania energii może zacząć ewoluować, gdy najważniejszy szlak żeglugowy świata zamienia się w pole bitwy.

Źródła: Wikipedia – Kryzys w Cieśninie Ormuz 2026, Caixin Global, RFE/RL, RBC Ukraine, MEXC News, U.S. Energy Information Administration (EIA), Bloomberg – Eswar Prasad, IE University, Wikipedia – Petroyuan.