Infekcje przenoszone drogą płciową w Europie osiągają rekordowy poziom w 2024 roku

Kluczowe wskaźniki z danych nadzoru:

• Rzeżączka: około 106 000 zgłoszonych przypadków w 2024 roku, co stanowi dramatyczny wzrost w porównaniu z wcześniejszymi latami.
• Kiła: ponad 45 000 zgłoszonych przypadków, czyli ponad dwukrotnie więcej niż w porównaniu z poziomami sprzed około dekady.
• Chlamydia: nadal najczęściej zgłaszana STI, z ponad 213 000 przypadków odnotowanych w całej Europie.

Urzędnicy ds. zdrowia tłumaczą, że wzrost odzwierciedla utrzymującą się transmisję w wielu krajach i populacjach, w połączeniu z utrzymującymi się słabościami systemów profilaktyki i testowania.

Niepokojący wzrost kiły wrodzonej

Jednym z najbardziej niepokojących sygnałów w nowych danych jest wzrost liczby przypadków kiły wrodzonej, do której dochodzi, gdy płód zostaje zakażony w czasie ciąży.

W krajach UE/EOG, które konsekwentnie raportują dane, liczba przypadków kiły wrodzonej wzrosła z 37 przypadków w 2015 roku do 127 w 2024 roku, co stanowi wzrost o około 243% w ciągu dekady.

Nieleczona kiła u matki może prowadzić do poważnych konsekwencji ciąży, w tym poronienia, martwego urodzenia, przedwczesnego porodu lub poważnych problemów zdrowotnych u noworodków.

Ponieważ zakażeniu wrodzonemu można w dużej mierze zapobiec dzięki wczesnym badaniom i leczeniu w czasie ciąży, ECDC uważa te wzrosty za sygnał ostrzegawczy, że systemy profilaktyki i badań przesiewowych nie docierają do części kobiet na czas.

Które populacje są najbardziej dotknięte

Nadzór ECDC wskazuje na kilka grup, w których transmisja pozostaje szczególnie znacząca.

Mężczyźni uprawiający seks z mężczyznami (MSM) nadal stanowią znaczną część diagnoz w Europie, a w ciągu ostatniej dekady obserwuje się rosnące trendy w przypadku rzeżączki, kiły i chlamydii.

Jednocześnie coraz częściej zgłasza się zakażenia wśród heteroseksualnych mężczyzn i kobiet, w tym kobiet w wieku rozrodczym, co przyczynia się do ryzyka kiły wrodzonej i szerszej transmisji w społeczności.

Ten wzór sugeruje, że epidemie STI nie ograniczają się do konkretnych grup, ale rozszerzają się na różne populacje i grupy wiekowe.

Systemowe luki spowalniające reakcję

Oprócz danych epidemiologicznych, monitoring ECDC dotyczący reakcji krajowych ujawnia strukturalne słabości w systemach profilaktyki i kontroli STI w całym regionie.

W 2024 roku 29 z 30 krajów UE/EOG wzięło udział w nowym systemie monitorowania oceniającym krajowe reakcje na STI w czterech obszarach: środowisko sprzyjające, profilaktyka, testowanie i leczenie.

Wnioski wskazują na kilka powtarzających się wyzwań:

• Nieaktualne lub niekompletne krajowe strategie STI w niektórych krajach
• Bariery w dostępie do testów, w tym sytuacje, w których koszty testów są pokrywane z własnej kieszeni
• Ograniczona zdolność gromadzenia danych i nadzoru w częściach regionu
• Nierówne programy profilaktyczne w różnych populacjach ryzyka

Te luki mogą opóźniać diagnozę i leczenie, umożliwiając dalsze rozprzestrzenianie się infekcji i zwiększając prawdopodobieństwo powikłań.

Europa odstaje również od szerszych celów zdrowotnych

Fala STI jest częścią szerszego wyzwania w zakresie kontroli chorób zakaźnych. Analiza ECDC wskazuje, że kraje UE i EOG nie są na dobrej drodze do osiągnięcia kilku celów zrównoważonego rozwoju 2030 związanych z HIV, wirusowym zapaleniem wątroby, gruźlicą i infekcjami przenoszonymi drogą płciową.

Władze ds. zdrowia publicznego twierdzą, że konieczne będzie wzmocnienie systemów profilaktyki i testowania, aby odwrócić te trendy i zmniejszyć obciążenie związanymi z możliwymi do uniknięcia infekcjami w regionie.

Co ECDC mówi, że trzeba zmienić

Aby spowolnić i ostatecznie odwrócić wzrost STI, ECDC zaleca kilka priorytetowych działań dla krajowych systemów opieki zdrowotnej.

Wzmocnienie nadzoru
Kraje są zachęcane do ulepszenia systemów monitorowania STI i wymiany danych, w tym łączenia danych o infekcjach matek z wynikami porodów, aby lepiej śledzić kiłę wrodzoną.

Rozszerzenie programów profilaktycznych
Należy wzmocnić ukierunkowane inicjatywy profilaktyczne dla populacji o podwyższonym ryzyku, jednocześnie zajmując się transmisją wśród populacji heteroseksualnych w dotkniętych krajach.

Poprawa dostępu do testów
Władze ds. zdrowia są wzywane do redukcji barier w testowaniu STI, rozszerzenia zasięgu badań przesiewowych i zintegrowania usług testowania z szerszymi programami zdrowia seksualnego.

Wzmocnienie badań przesiewowych w ciąży
ECDC zaleca utrzymanie silnych programów badań prenatalnych i rozważenie ponownego testowania w trzecim trymestrze u kobiet w ciąży w krajach, w których wzrasta liczba przypadków kiły wrodzonej.

Zapewnienie szybkiego leczenia i opieki następczej
Szybka diagnoza i leczenie – szczególnie kiły w czasie ciąży – są kluczowe dla zapobiegania poważnym skutkom i przerywania łańcuchów transmisji.

Szerszy obraz

Dane nadzoru z 2024 roku podkreślają wyraźny komunikat europejskich władz ds. zdrowia: epidemie STI w Europie rozszerzają się szybciej, niż obecne systemy profilaktyki są w stanie je powstrzymać.

Odwrócenie tego trendu będzie wymagało skoordynowanych działań w zakresie nadzoru, profilaktyki, testowania i leczenia – wraz z zaktualizowanymi strategiami krajowymi i lepszym dostępem do usług zdrowia seksualnego. Bez tych zmian ECDC ostrzega, że infekcje i ich powikłania będą prawdopodobnie nadal rosnąć w nadchodzących latach.