Boom AI napędza popyt na PFAS, choć świat próbuje wycofać „wieczne chemikalia”

Infrastruktura sztucznej inteligencji tworzy dwa powiązane źródła popytu na PFAS: łańcuch dostaw półprzewodników produkujący układy AI oraz systemy odprowadzania ciepła potrzebne do pracy coraz gęściej upakowanych serwerów. Dzieje się to w czasie, gdy regulatorzy, organizacje środowiskowe i część firm dążą do ograniczenia albo wyeliminowania tych wyjątkowo trwałych substancji.

Według przeglądu ChemSec z września 2026 r. trzy główne czynniki stojące za planowaną rozbudową mocy produkcyjnych PFAS to infrastruktura AI i centrów danych, produkcja półprzewodników oraz baterie litowo-jonowe. Organizacja podaje, że — poza nielicznymi wyjątkami — najwięksi producenci zwiększają moce, a wśród firm wiążących inwestycje z infrastrukturą AI lub produkcją chipów wymienia Chemours, Syensqo, Arkema, Solstice, Daikin i AGC. 31

W jaki sposób AI zwiększa popyt na PFAS

Więcej sprzętu AI to więcej procesów półprzewodnikowych

Jak podaje ChemSec, PFAS są wykorzystywane w produkcji półprzewodników m.in. jako substancje powierzchniowo czynne, w procesach trawienia i czyszczenia oraz w odpornych chemicznie rurkach i złączach. Rosnący popyt na akceleratory AI, pamięci i maszyny potrzebne do ich wytwarzania może więc zwiększać zapotrzebowanie na te specjalistyczne materiały już na etapie fabryk chipów. 31

Związek nie kończy się na samym serwerze. NRDC wskazuje, że PFAS mogą mieć zastosowanie w chłodzeniu, systemach przeciwpożarowych oraz w wytwarzaniu półprzewodników i innych komponentów elektronicznych używanych w centrach danych. 12

Gęste serwery sprzyjają chłodzeniu cieczą

Wraz ze wzrostem gęstości obliczeniowej i obciążeń cieplnych chłodzenie powietrzem staje się trudniejsze. Chłodzenie immersyjne polega na zanurzeniu elektroniki w nieprzewodzącym prądu płynie dielektrycznym, zamiast polegać wyłącznie na powietrzu. W układzie jednofazowym płyn krąży bez wrzenia; często używa się w nim węglowodorów, takich jak polialfaolefiny. W systemie dwufazowym fluorowany czynnik chłodniczy może wrzeć przy gorącym komponencie, odbierać ciepło jako para, a następnie skraplać się i wracać do obiegu. 38

Właśnie ten drugi wariant może być kanałem wzrostu popytu na PFAS. ChemSec wprost wskazuje płyny do chłodzenia immersyjnego i zarządzanie temperaturą w infrastrukturze AI oraz centrach danych jako czynniki uzasadniające rozbudowę mocy produkcyjnych. 31

Dlaczego PFAS są użyteczne technicznie — i dlaczego budzą sprzeciw

PFAS są cenione w wymagających zastosowaniach przemysłowych za odporność na wysoką temperaturę, odpychanie wody i olejów, odporność chemiczną oraz właściwości izolacyjne. To wyjaśnia ich wykorzystanie tam, gdzie trzeba niezawodnie obsługiwać agresywne chemikalia stosowane przy produkcji chipów, wysokie temperatury i wrażliwe komponenty elektroniczne.

Ta sama trwałość jest jednak źródłem zasadniczego problemu środowiskowego: PFAS nie rozkładają się łatwo w środowisku. Food & Water Watch opisuje systemy chłodzenia centrów danych jako możliwą dodatkową ścieżkę zastosowania trwałych PFAS — nawet jeśli systemy te mogą ograniczać, a nie całkowicie usuwać zużycie wody. 2

Nie oznacza to, że każdy płyn do chłodzenia cieczą jest oparty na PFAS ani że każde centrum danych stosuje chłodzenie immersyjne. Oznacza natomiast, że problem chłodzenia systemów AI może przekładać się na wybór materiałów o długotrwałych konsekwencjach dla środowiska.

Kto zwiększa produkcję, a kto opuszcza rynek?

Ekspansja: Chemours i inni duzi dostawcy

Badania ChemSec wskazują, że większość dużych producentów PFAS rozbudowuje moce w odpowiedzi na zapotrzebowanie związane z AI i centrami danych, produkcją półprzewodników oraz bateriami. W ocenie organizacji Chemours, Syensqo, Arkema, Solstice, Daikin i AGC wprost przedstawiają istotne inwestycje jako odpowiedź na rozwój AI lub produkcji chipów. 31

Najwyraźniejszy publiczny przykład strategii powiązanej z AI daje Chemours:

• firma podała, że niedawna rozbudowa mocy produkcyjnych Teflon PFA została ukończona w 2024 r.; materiał określono jako kluczowy dla produkcji półprzewodników. 21
• Chemours zawarł z Navin Fluorine International porozumienie dotyczące produkcji płynu Opteon do dwufazowego chłodzenia immersyjnego. Jest to część rozszerzonego przedsięwzięcia w zakresie chłodzenia cieczą, skierowanego na problemy ciepła, energii i wody w zaawansowanych centrach danych oraz sprzęcie AI. 25
• spółka ogłosiła też porozumienie z DataVolt w sprawie rozwoju i demonstracji rozwiązań chłodzenia cieczą, w tym dwufazowego chłodzenia bezpośrednio układu oraz dwufazowych systemów immersyjnych. 24

Chemours prognozował komercjalizację dwufazowego chłodzenia immersyjnego Opteon do 2026 r., pod warunkiem uzyskania odpowiednich zgód regulacyjnych. W prezentacji dla inwestorów firma promuje też możliwe oszczędności energii na chłodzeniu, lecz są to deklaracje dotyczące parametrów rozwiązania, a nie niezależnie potwierdzone wyniki każdej instalacji. 21

Wycofanie: odejście 3M zmienia układ podaży

W 2022 r. 3M zapowiedziało wygaszenie produkcji PFAS do końca 2025 r. Według Data Center Dynamics linie Novec i Fluorinert miały zastosowania w chłodzeniu, produkcji półprzewodników i ochronie przeciwpożarowej. 28

Nie jest to jednak proste, ogólnorynkowe wyjście z PFAS. Mamy raczej do czynienia z przetasowaniem podaży: odejście 3M zbiega się z próbami innych dostawców, którzy chcą obsłużyć popyt ze strony producentów półprzewodników i zaawansowanych systemów chłodzenia. 2831

Jak duży jest rynek PFAS związany z AI?

W przedstawionych materiałach nie ma wiarygodnego publicznego szacunku części popytu na PFAS, którą można przypisać wyłącznie infrastrukturze AI. Analiza ChemSec koncentruje się na planach rozbudowy i czynnikach popytowych, a nie na ilościowym wolumenie produkcji przypisanym tylko AI. 31

Pewien kontekst daje szerszy rynek płynów do chłodzenia immersyjnego w centrach danych, ale nie należy utożsamiać go z rynkiem PFAS. MarketsandMarkets szacuje, że rynek tych płynów wzrośnie ze 180 mln USD w 2025 r. do 830 mln USD w 2032 r., co oznacza prognozowaną średnioroczną stopę wzrostu na poziomie 23,9%. Kategoria obejmuje płyny do chłodzenia bezpośrednio układu i immersyjnego; nie ogranicza się do płynów fluorowanych ani opartych na PFAS. 41

Regulacje i alternatywy bez PFAS

Presja regulacyjna i zakupowa coraz częściej kieruje rynek ku zamiennikom. W USA Agencja Ochrony Środowiska (EPA) zaczęła priorytetowo traktować w procedurze ustawy TSCA przeglądy nowych substancji przeznaczonych do projektów centrów danych lub powiązanej produkcji. 16 Równocześnie obowiązki sprawozdawcze i możliwe przyszłe ograniczenia skłaniają operatorów do analizowania ekspozycji na PFAS w łańcuchach dostaw. 35

Dla części zastosowań chłodniczych alternatywy już istnieją. Chłodzenie immersyjne jednofazowe często wykorzystuje dielektryczne płyny węglowodorowe, a na szerszym rynku rozwijane są niefluorowane syntetyki, estry, silikony i płyny pochodzenia biologicznego. 3842 Chłodzenie bezpośrednio układu oraz lepiej zaprojektowane systemy chłodzenia powietrzem mogą również w niektórych wdrożeniach ograniczyć potrzebę stosowania dwufazowego chłodzenia immersyjnego.

Dostępne dowody nie pozwalają jednak stwierdzić, że rozwiązania bez PFAS są bezpośrednim zamiennikiem dla każdego procesu półprzewodnikowego czy każdego zastosowania dwufazowego chłodzenia przy wysokiej gęstości mocy. Znaczenie mają kwalifikacja materiału, niezawodność, bezpieczeństwo i konstrukcja całego systemu.

Kluczowy kompromis infrastruktury AI

Dla firm budujących centra danych pytanie nie brzmi wyłącznie, czy stosować więcej chłodzenia cieczą. Chodzi o to, czy cele związane z efektywnością energetyczną i gospodarką wodną powinny być realizowane z użyciem trwałych materiałów fluorowanych tam, gdzie alternatywy są dostępne, dopiero dojrzewają albo nie pasują do konkretnego zastosowania.

ChemSec ostrzega, że popyt napędzany przez AI może utrwalić nową generację mocy produkcyjnych PFAS właśnie wtedy, gdy przyspieszają szersze działania na rzecz ich wycofania. 31 Ujęcie NRDC przypomina z kolei, że kwestia PFAS wykracza poza serwerownię: obejmuje produkcję chipów, chłodzenie, ochronę przeciwpożarową i postępowanie ze sprzętem po zakończeniu jego użytkowania. 12

Najważniejsze jest więc odróżnienie popytu generowanego przez AI na zaawansowane zarządzanie temperaturą od założenia, że PFAS są jedyną drogą do jego zapewnienia. Pierwszy trend przyspiesza. Drugi pozostaje wyborem technicznym, regulacyjnym i środowiskowym.