Więcej mandatów za pasy, ale nie zawsze za ich brak

Kamery wspierane przez AI mogą wykryć nie tylko brak zapiętego pasa, lecz także jego nieprawidłowe ułożenie. Wraz z rozszerzeniem kontroli gwałtownie wzrosła liczba odnotowanych wykroczeń. Nie oznacza to jednak, że niebezpieczne zachowania kierowców i pasażerów zwiększyły się w takim samym tempie. W analizie NRMA dotyczącej australijskiego stanu Nowa Południowa Walia (NSW) większość kar dotyczyła niewłaściwego używania pasa, a nie jazdy bez zapiętego pasa. 18

Więcej wykroczeń w statystykach po rozszerzeniu kontroli

W całej Australii liczba odnotowanych wykroczeń związanych z pasami wzrosła z 85 768 w 2023 r. do 183 315 w 2024 r. — o około 114%. Według National Road Safety Data Hub kamery wykryły 160 659 wykroczeń zarejestrowanych w 2024 r., czyli 87,6% całości. 817

Jedno z porównań wskazuje, że w NSW liczba wykroczeń wzrosła między 2023 a 2024 r. o około 690%, do 80 970. Kontrole kamerami pasów rozpoczęły się tam 1 lipca 2024 r., dlatego skoku w liczbie odnotowanych kar nie należy traktować jako porównania jeden do jednego zmiany zachowań kierowców. 7817

Dostępne materiały nie pozwalają rzetelnie porównać zmian z lat 2023–24 w Tasmanii i stanie Wiktoria. W Tasmanii od sierpnia 2023 r. mobilne kamery zostały przystosowane do wykrywania wykroczeń związanych z pasami. Z kolei krajowy słownik danych ostrzega, że liczba danych z Wiktorii za 2024 r. była niska z powodu protestu pracowników. Takie różnice utrudniają proste porównywanie statystyk między stanami. 9

Pas zapięty, ale założony nieprawidłowo

Samo zapięcie pasa nie wystarcza: powinien być on także prawidłowo dopasowany. Zgodnie z zasadami NSW pas ma być „prawidłowo zapięty i wyregulowany”. Wytyczne stanu Queensland precyzują, że część barkowa powinna przebiegać przez ramię i klatkę piersiową, a biodrowa — nisko, przez okolice miednicy. 2125

Ma to znaczenie, gdy ktoś używa poduszki lub innego podparcia dla wygody. Jeśli taki dodatek odsuwa część barkową od ramienia lub klatki piersiowej albo przesuwa część biodrową z dala od miednicy, pas może przestać przebiegać zgodnie z zaleceniami. Dostępne źródła nie pokazują jednak, ile mandatów dotyczyło używania poduszek, czy każda poduszka wpływa na ułożenie pasa ani czy starsze osoby są karane częściej. 2125

W przypadku ciąży Transport for NSW zaleca, by część biodrowa pasa przebiegała jak najniżej — pod brzuchem i przez górną część ud. Jeśli część barkowa nie układa się naturalnie, prowadnica pasa może poprawić komfort. 22

Co pokazują dane NRMA dla NSW

W analizie NRMA za rok finansowy 2024–25 uwzględniono 126 728 wykroczeń związanych z pasami w NSW. Aż 111 521, czyli 88%, dotyczyło nieprawidłowego używania pasa, a nie jego braku. Raport podaje również, że 62% wykroczeń wiązało się z pasażerami, a 16% ankietowanych kierowców nie zawsze zapinało pas prawidłowo. 119

Dane o pasażerach skłaniają do pytania, kto powinien ponosić odpowiedzialność. NRMA wskazuje, że za wykroczenia pasażerów wykryte przez kamery karę otrzymuje obecnie kierowca, i postuluje możliwość wskazania odpowiedzialnego dorosłego pasażera. Przepisy NSW nakładają na kierowcę obowiązek dopilnowania, by pasażerowie byli prawidłowo zapięci. Osoby powyżej 16. roku życia mają też własny obowiązek korzystania z prawidłowo zapiętego i wyregulowanego pasa. 1921

Edukacja i odpowiedzialność pasażerów

NRMA postuluje jaśniejsze informowanie o prawidłowym ułożeniu pasa, większą odpowiedzialność pasażerów oraz dokładniejsze publikowanie danych o rodzajach wykroczeń wykrywanych przez kamery. Raport organizacji rekomenduje kampanię edukacyjną w całym stanie; inne materiały wskazują, że informacje powinny uwzględniać między innymi potrzeby kobiet w ciąży. 1019

Materiały dostępne do tego artykułu nie potwierdzają, by Queensland zmieniło zasady tak, aby kierowcy mogli wskazywać dorosłych pasażerów ukaranych na podstawie nagrania z kamery. Nie pozwalają też ustalić, kiedy taka zmiana miałaby wejść w życie. Opublikowane wytyczne Queensland opisują prawidłowe ułożenie pasa, a stan korzysta z kamer do wykrywania wykroczeń związanych z telefonami i pasami — nie przesądzają jednak, kto otrzymuje mandat za wykroczenie pasażera. 2526

Statystyki pokazują, że w okresie rozszerzania kontroli kamerami wiele kar zaklasyfikowano jako przypadki nieprawidłowego używania pasa. Same liczby nie wyjaśniają jednak, dlaczego pas był źle ułożony, jak często chodziło o podparcie poprawiające komfort ani czy któryś mandat wystawiono błędnie. Jasne wskazówki i bardziej szczegółowe raportowanie pomogłyby odpowiedzieć na te pytania. 1919