Rynki wschodzące stały się zakładem na chipy AI

Trzy spółki przejęły znaczną część wzrostów

Boom na infrastrukturę sztucznej inteligencji zmienił sposób, w jaki należy patrzeć na indeksy rynków wschodzących. Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC), Samsung Electronics i SK Hynix urosły tak mocno, że standardowa inwestycja w rynki wschodzące coraz bardziej przypomina skoncentrowany zakład na sprzęt dla AI, Tajwan i Koreę Południową — a nie szeroki koszyk gospodarek rozwijających się. 17

Ta koncentracja pomogła podnieść stopy zwrotu. Jednocześnie zmieniła rodzaj ryzyka, które inwestor bierze na siebie, kupując fundusz indeksowy lub ETF na rynki wschodzące.

TSMC, Samsung i SK Hynix stanowią łącznie 26,7% indeksu Morningstar Emerging Markets Target Market Exposure. W ciągu poprzednich 12 miesięcy trzy spółki odpowiadały za około 57% wyniku indeksu, który wzrósł o 30,3%. 17

Podobny obraz widać w indeksie MSCI Emerging Markets. W pierwszej połowie 2026 r. półprzewodniki i sprzęt technologiczny wniosły do jego wyniku więcej, niż wyniósł łączny wzrost indeksu — co oznacza, że zyski spółek chipowych równoważyły słabość innych części rynku. Sektor technologii informacyjnych urósł przy tym do niemal połowy indeksu. 5

Każda z trzech firm korzysta z innej, choć powiązanej części łańcucha dostaw AI:

• TSMC jest jednym z najważniejszych producentów zaawansowanych układów logicznych.
• Samsung Electronics łączy dużą działalność półprzewodnikową z szerokim biznesem elektroniki użytkowej i przemysłowej.
• SK Hynix specjalizuje się przede wszystkim w pamięciach, w tym w pamięciach o wysokiej przepustowości (HBM), potrzebnych systemom AI.

Nie chodzi więc wyłącznie o to, że spółki technologiczne osiągały dobre wyniki. Ich kapitalizacja urosła do tego stopnia, że niewielka grupa firm zaczęła w dużej mierze decydować o wyniku całego indeksu — a także o jego strukturze sektorowej i geograficznej.

„Rynki wschodzące” to dziś w dużej mierze Azja

Skoro trzy kluczowe spółki mają siedziby na Tajwanie i w Korei Południowej, ich wzrost zwiększył również faktyczną ekspozycję geograficzną portfeli rynków wschodzących. Inwestor kupujący indeks może uzyskiwać ekspozycję na Tajwan głównie przez TSMC, a na Koreę Południową przede wszystkim przez Samsunga i SK Hynix. To nie to samo co równomierny udział banków, spółek konsumenckich, przemysłu i mniejszych gospodarek regionu.

Według jednej z analiz Tajwan odpowiada za około jedną czwartą indeksu MSCI Emerging Markets, Korea Południowa za blisko jedną piątą, Chiny za nieco mniej niż jedną czwartą, a Indie za około 12%. Łącznie te cztery kraje stanowią około 79% indeksu. 13

Ekspozycja na Chiny i Indie oczywiście nie zniknęła. Problem polega na tym, że etykieta „rynki wschodzące” może ukrywać stosunkowo wąski portfel: cztery duże azjatyckie rynki, których wyniki są w znacznym stopniu powiązane z jednym łańcuchem technologicznym.

Według analizy Reutersa te same trzy spółki stanowią również niemal jedną trzecią indeksu MSCI Asia Pacific ex-Japan. 1

Dlaczego koncentracja niepokoi zarządzających funduszami

Indeksy ważone kapitalizacją rynkową z definicji zwiększają udział spółek, których kursy i wartość rynkowa rosną. Taka konstrukcja dobrze odzwierciedla bieżący obraz rynku, ale ma też drugą stronę: inwestorzy stają się bardziej zaangażowani w zwycięski temat właśnie wtedy, gdy zdążył już zdominować indeks.

W praktyce zakup funduszu odwzorowującego rynki wschodzące może więc oznaczać przede wszystkim ekspozycję na:

• produkcję zaawansowanych półprzewodników na Tajwanie;
• popyt na pamięci i poziom ich cen w Korei Południowej;
• globalny cykl wydatków kapitałowych na infrastrukturę AI;
• wyceny kilku bardzo dużych spółek technologicznych.

To istotnie różni się od portfela, który rozkłada ryzyko między banki, konsumpcję krajową, surowce, infrastrukturę, przemysł i mniejsze gospodarki wschodzące.

Podobny problem dotyczy funduszy aktywnie zarządzanych. Ich mandaty często ograniczają maksymalny udział jednej spółki lub sektora. Reuters informuje, że łączna waga TSMC, Samsunga i SK Hynix przekroczyła poziomy uznawane przez wiele zasad inwestycyjnych za akceptowalne. 1

Zarządzający stają więc przed trudnym wyborem: niedoważyć dominujące spółki i ryzykować pozostanie w tyle, jeśli hossa na chipy będzie trwać, czy dopasować się do indeksu i zaakceptować koncentrację, która może kolidować z zasadami dywersyfikacji funduszu.

Koszt takiej decyzji może być wysoki. Globalny fundusz rynków wschodzących Coronation wypracował w drugim kwartale 2026 r. 13,9%, ale wypadł o 10,1 punktu procentowego gorzej od indeksu MSCI Emerging Markets, ponieważ skoncentrowana hossa w łańcuchu dostaw AI premiowała największe składniki indeksu. 4

Koncentracja większa niż przed wcześniejszymi wyprzedażami

Morningstar ocenia, że obecny poziom koncentracji przekracza poziomy obserwowane podczas wcześniejszych epizodów, po których następowały duże wyprzedaże. 7

Dostępne dane nie przedstawiają jednak jednolitego zestawu historycznych wartości procentowych ani nie wskazują wszystkich okresów używanych do porównania. Nie pozwalają zatem na precyzyjne stwierdzenie, o ile obecny rynek jest bardziej skoncentrowany niż w konkretnym wcześniejszym momencie.

Ostrożniejszy, ale dobrze uzasadniony wniosek brzmi: koncentracja jest na tyle wysoka, że część analityków traktuje ją jako jedno z głównych ryzyk portfela, a nie tylko uboczny efekt dobrych wyników.

Skoncentrowany indeks może nadal osiągać lepsze wyniki, jeśli liderzy będą zwiększać zyski. Ta sama konstrukcja może jednak powiększyć straty, jeżeli oczekiwania wobec całej grupy zmienią się jednocześnie.

Fundamenty AI są realne, ale cykl półprzewodników pozostaje zmienny

Hossa ma rzeczywiste podstawy fundamentalne. Infrastruktura AI wymaga zaawansowanych układów logicznych i wyspecjalizowanych pamięci, a Tajwan i Korea Południowa skupiają znaczną część odpowiednich mocy produkcyjnych. Wyniki producentów chipów i wydatki inwestycyjne związane z AI są więc czymś więcej niż czysto spekulacyjnym uzasadnieniem wzrostów. 45

Silny popyt dzisiaj nie gwarantuje jednak utrzymania obecnego tempa wzrostu ani aktualnych wycen. Rynek półprzewodników jest cykliczny: klienci mogą ograniczać zamówienia, zapasy mogą rosnąć, ceny pamięci mogą spadać, a inwestycje w nowe moce produkcyjne mogą zwolnić. Inwestorzy mogą również ponownie ocenić, jakie stopy zwrotu firmy rzeczywiście osiągną dzięki infrastrukturze AI.

Jeśli trzy spółki stanowią 26,7% ważnego indeksu rynków wschodzących, zmiana perspektyw dla inwestycji w AI może wpłynąć na cały indeks — nawet gdy banki, firmy konsumenckie i inne przedsiębiorstwa z rynków wschodzących pozostaną fundamentalnie zdrowe. 17

Ryzyko nie polega więc na tym, że szansa związana ze sztuczną inteligencją jest fikcją. Chodzi raczej o to, że długoterminowy trend może być już w dużej mierze uwzględniony w cenach skoncentrowanej grupy spółek i rynków. To sprawia, że inwestorzy indeksowi są wyjątkowo wrażliwi na jeden cykl i jeden poziom wycen.

Jak zarządzający próbują odzyskać dywersyfikację

Część zarządzających ogranicza udział największych spółek półprzewodnikowych i szuka możliwości mniej skorelowanych z cyklem sprzętu AI. W analizach rynku pojawiają się m.in. chińskie instytucje finansowe, firmy z krajów ASEAN oraz spółki indyjskie jako potencjalne źródła szerszej ekspozycji na rynki wschodzące. 17

Takie obszary mogą zapewnić ekspozycję na krajowy kredyt, konsumpcję, infrastrukturę oraz regionalną produkcję. Sama dywersyfikacja nie oznacza jednak automatycznie, że dana inwestycja jest tania lub atrakcyjna. Zmienia po prostu rodzaj podejmowanego ryzyka. Zarządzający aktywni muszą też liczyć się z możliwością dalszego pozostawania w tyle za indeksem, jeśli skoncentrowana hossa na chipy będzie trwać.

Co sprawdzić przed zakupem funduszu na rynki wschodzące

Sama nazwa ETF-u lub funduszu inwestycyjnego nie mówi jeszcze, jak bardzo jest on zdywersyfikowany. Przed zakupem warto sprawdzić:

1. Największe pozycje: Jaki udział mają TSMC, Samsung, SK Hynix i inne spółki powiązane z AI?
2. Wagi krajów: Ile ekspozycji przypada faktycznie na Tajwan i Koreę Południową, a ile pozostaje na Chiny, Indie, kraje ASEAN i Amerykę Łacińską?
3. Wagi sektorów: Czy fundusz jest rozłożony między finanse, konsumpcję, przemysł i materiały, czy technologia stanowi niemal połowę portfela?
4. Zasady indeksu: Czy fundusz odwzorowuje indeks ważony kapitalizacją, który automatycznie zwiększa udział niedawnych zwycięzców?
5. Ograniczenia funduszu aktywnego: Jeśli zarządzający niedoważa największe spółki chipowe, czy portfel może wytrzymać okres dalszej przewagi indeksu?

Wniosek dla inwestorów

Sztuczna inteligencja stworzyła realną siłę zysków i strategiczne znaczenie TSMC, Samsunga oraz SK Hynix. To wyjaśnia dużą część ich wpływu na wyniki rynków wschodzących. Sukces tych firm sprawił jednak, że szerokie indeksy EM są dziś wyjątkowo zależne od trzech spółek, dwóch krajów i jednego cyklu technologicznego.

Kto szuka rzeczywistej dywersyfikacji, powinien zajrzeć pod maskę funduszu i sprawdzić jego wagi krajów, sektorów oraz największych pozycji. Sama etykieta „rynki wschodzące” nie gwarantuje już szerokiego rozłożenia ryzyka.