Firmy wracają z produkcją do Chin. Cła nie rekompensują kosztów przenosin

Po przeniesieniu zakupów i produkcji poza Chiny, by ograniczyć ekspozycję na amerykańskie cła, część firm odkrywa, że sama niższa stawka celna nie zastąpi dojrzałego ekosystemu przemysłowego. W praktyce coraz częściej nie chodzi o pełny odwrót od dywersyfikacji, lecz o model „Chiny plus jeden”: Chiny pozostają głównym centrum produkcji i zaopatrzenia, a moce w innych państwach są zabezpieczeniem na wypadek kolejnych wstrząsów handlowych. Reuters podkreśla, że brakuje pełnych danych o skali powrotu zamówień, jednak przykłady firm wskazują na wyraźną zmianę kalkulacji. 18

Przewaga Chin to sprawność całego systemu

W tych przypadkach atutem Chin nie są wyłącznie koszty pracy. Decyduje skupienie dostawców, maszyn, komponentów, doświadczonych pracowników oraz wiedzy produkcyjnej w jednym miejscu. Dzięki temu fabryka może szybciej pozyskać części, usunąć usterkę i dostosować wielkość produkcji — szczególnie przy wyrobach wymagających specjalistycznych elementów, wysokiej jakości lub krótkich terminów dostawy. 18

Pozorne oszczędności na cłach czy płacach mogą zniknąć po doliczeniu mniej widocznych kosztów: importu komponentów, niedostępnego sprzętu, logistyki, problemów jakościowych, opóźnień oraz zarządzania dwiema równoległymi sieciami dostaw. 18

Co pokazują doświadczenia firm

Target i Shein: alternatywna lokalizacja nie zawsze ma wystarczające moce

Według osób znających sprawę amerykański detalista Target przeniósł część zamówień z powrotem do chińskich dostawców po zakłóceniach w łańcuchu dostaw i ograniczeniach produkcyjnych w innych lokalizacjach. Shein miał z kolei ograniczać część działalności w Wietnamie. Nie oznacza to rezygnacji z produkcji poza Chinami, ale dobrze ilustruje, że znalezienie tańszej lokalizacji to dopiero początek relokacji. 18

Dawang Metals: przeniesienie zamówień do Indii nie utrzymało się

Dawang Metals stracił zamówienia, gdy klient z USA przeniósł produkcję do Indii. Firma odzyskała jednak biznes po tym, jak klient napotkał trudności z nowym układem. Dawang rozważał własną produkcję za granicą, lecz zrezygnował, uznając, że trudno byłoby odtworzyć przewagi chińskiego łańcucha dostaw. 18

Meble ogrodowe: sprzęt i podzespoły nadal trzeba było sprowadzać z Chin

Eksporter mebli ogrodowych z Hangzhou zamknął w 2024 r. warsztat uruchomiony w Ho Chi Minh City i przywrócił produkcję do Chin. W Wietnamie miał problemy z pozyskaniem niezbędnego wyposażenia, a śruby i formy do uchwytów na kubki wciąż musiał importować z Chin. Po uwzględnieniu tych wymogów oraz logistyki Wietnam nie okazał się istotnie tańszy. 18

DST Pack: stabilność bywa ważniejsza niż cena jednostkowa

Polska firma DST Pack pozyskuje około 80% produkcji od partnera z Shenzhen, zachowując zakłady w USA i Europie jako moce rezerwowe. Reuters podał, że te alternatywy kosztują od dwóch do trzech razy więcej w przeliczeniu na sztukę. Firma uznała też chińskiego partnera za stabilniejszą opcję podczas związanego z energią wzrostu cen surowców do produkcji tworzyw sztucznych. 18

Dlaczego argument celny stracił część siły

Początkowa logika relokacji była prosta: produkcja w Azji Południowo-Wschodniej mogła podlegać niższym amerykańskim cłom niż towary wytwarzane w Chinach. Szacunki Economist Intelligence Unit, cytowane przez Reuters, wskazywały na efektywną stawkę amerykańskich ceł na poziomie około 20% dla Chin, wobec 6,1% dla Wietnamu, 13,4% dla Indonezji i 4,5% dla Tajlandii. 18

Różnice te nadal mają znaczenie handlowe, zwłaszcza przy towarach wrażliwych na cła i wysyłanych na rynek USA. Zachęta do przenosin osłabła jednak, gdy USA rozszerzyły cła na kolejne kraje. Dla producentów zależnych od chińskich narzędzi, części i kompetencji dostawców mniejsza różnica w stawkach może nie pokryć kosztów ani ryzyka pełnej relokacji. 18

Reakcje chińskich producentów są zróżnicowane: część ponownie analizuje inwestycje zagraniczne, inni utrzymują ograniczoną produkcję poza Chinami jako polisę na wypadek kolejnej eskalacji ceł USA. Reuters przytoczył przykład eksportera, który zachował w Wietnamie około jedną ósmą swoich mocy produkcyjnych właśnie z tego powodu. 18

Jak oceniać relokację: liczy się całkowita odporność dostaw

Porównanie płac lub ceł między państwami nie wystarcza. Przy decyzji o przeniesieniu produkcji firmy powinny ocenić cały system:

• Gęstość sieci dostawców: czy lokalni dostawcy zapewnią komponenty, materiały i usługi o powtarzalnej jakości?
• Dostępność maszyn: czy specjalistyczny sprzęt można kupić, serwisować i wymieniać na miejscu, bez sprowadzania go z Chin?
• Kompetencje ludzi i procesów: czy dostępni są wykwalifikowani operatorzy i kierownicy znający konkretną technologię?
• Niezawodność infrastruktury: czy lokalizacja zapewnia stabilne dostawy energii, materiałów i sprawną logistykę eksportową?
• Koszt zakłóceń: jak wady, opóźnienia lub niedobory materiałów wpłyną na marżę i terminy dostaw?
• Wartość zabezpieczenia: czy warto utrzymywać mniejszy, droższy drugi ośrodek produkcyjny jako ochronę przed ryzykiem?

Dywersyfikacja i zastąpienie jednej lokalizacji drugą to zatem dwie różne strategie. Wietnam, Indie, Indonezja, Tajlandia, USA i Europa mogą być wartościowymi bazami regionalnymi, rezerwowymi albo zabezpieczającymi przed cłami. Z opisywanych przykładów wynika jednak, że w rozbudowanych, złożonych łańcuchach dostaw nie są automatycznym zamiennikiem Chin. 18

Co rozmowy USA–Chiny mogą zmienić dla producentów

Przedstawiciele USA i Chin rozmawiali o mechanizmie zarządzanego handlu dla towarów uznanych za „niewrażliwe”, w tym o możliwych wzajemnych obniżkach ceł na import o wartości około 30 mld dolarów po każdej ze stron. 5 Biały Dom informował również, że proponowana amerykańsko-chińska Rada Handlu ma zarządzać wymianą dwustronną w kategorii towarów niewrażliwych. 2

Dla przedsiębiorstw ważniejsza od szerokiego „resetu” relacji gospodarczych byłaby większa przewidywalność. Ukierunkowane obniżki mogłyby zmniejszyć tarcia dla kwalifikujących się produktów i ułatwić utrzymanie zaopatrzenia z Chin tam, gdzie jest ono operacyjnie korzystniejsze. Kluczowe pozostają jednak zakres, lista produktów i trwałość ewentualnych zmian: rozmowy opisywano jako ograniczone, a chińskie władze mówiły o porozumieniu co do zasady, by dalej dyskutować nad szerszymi wzajemnymi redukcjami ceł. 15

Wniosek

Mapa produkcji w epoce ceł staje się bardziej rozproszona, ale nie staje się wolna od Chin. Firmy, które zwracają tam zamówienia, reagują na prostą rzeczywistość: konkurencyjność fabryki zależy od dostawców, maszyn, kompetencji i niezawodności, które stoją za jej działalnością. Model „Chiny plus jeden” pozostaje użytecznym zabezpieczeniem; traktowanie alternatywnej bazy produkcyjnej jako prostego zamiennika jeden do jednego może kosztować znacznie więcej, niż sugeruje sama kalkulacja celna. 18