Iran wznawia wydobycie gazu z platform South Pars po izraelskich atakach. Pełna odbudowa wciąż pod znakiem zapytania

Iran przywrócił wydobycie gazu ziemnego na trzech platformach morskich na złożu South Pars 31 maja 2026 roku, po dwuipółmiesięcznym przestoju spowodowanym izraelskimi nalotami. Same platformy nigdy nie zostały fizycznie uszkodzone; wstrzymanie pracy wynikało z tego, że izraelskie rakiety trafiły w lądowe instalacje przetwórcze, które odbierają i oczyszczają wydobyty gaz . Ponowne uruchomienie to taktyczne obejście problemu – przekierowanie surowego gazu do alternatywnych zakładów – a nie pełne strategiczne odbicie. Wszystko to rozgrywa się w cieniu większej wojny, która całkowicie zachwiała przepływami energii w Zatoce Perskiej.

Co zostało uszkodzone

18 marca 2026 roku siły izraelskie zaatakowały centrum petrochemiczne Asaluyeh oraz instalacje powiązane ze złożem South Pars w prowincji Buszehr, uszkadzając zbiorniki magazynowe, instalacje gazowe, rafinerie oraz rurociągi przesyłowe i dystrybucyjne . Atak wyłączył około 12% całkowitej produkcji gazu ziemnego w Iranie, zatrzymując pracę dwóch rafinerii . Jednym z celów była Faza 14 rafinerii South Pars, gdzie pożar w jednym z czterech tzw. ciągów technologicznych tymczasowo wstrzymał produkcję około 12 milionów metrów sześciennych gazu dziennie . Osobno trafiono również kompleks przetwarzania gazu Fajr Jam, ale jego dwa uszkodzone ciągi zostały w pełni naprawione do stycznia 2026 roku .

Co kluczowe, morskie platformy wydobywcze nie odniosły żadnych fizycznych uszkodzeń. Zostały wyłączone tylko dlatego, że lądowe zakłady przetwarzające ich surowiec były niedostępne, przez co gaz nie miał gdzie trafić .

Obejścia i stan Fazу 14

Iran ponownie uruchomił trzy platformy morskie, kierując surowy gaz do innych zakładów przetwórczych w regionie, podczas gdy trwają naprawy uszkodzonych instalacji na lądzie, w tym rafinerii Fazy 14 . Touradż Dehghani, dyrektor generalny Pars Oil and Gas Company, potwierdził strategię przekierowania i przypisał postępy irańskim specjalistom .

Historia Fazy 14 dobrze ilustruje nierównomierną odbudowę. Uszkodzona jednostka – jeden z czterech ciągów przetwórczych – została naprawiona i wróciła do pracy po około dziesięciu dniach, pod koniec czerwca 2025 roku . Do początku lipca 2025 roku trzy z czterech ciągów w zakładzie o przepustowości 2 miliardów stóp sześciennych dziennie działały, ale czwarty ciąg o wydajności 500 milionów stóp sześciennych dziennie pozostawał wyłączony . Raporty z 31 maja 2026 roku wspominają o wznowieniu pracy trzech platform i przekierowaniu produkcji do alternatywnych zakładów, jednak nie potwierdzają, że czwarty ciąg Fazy 14 został w pełni przywrócony . Dostępne dowody sugerują, że Faza 14 wciąż działa poniżej swojej przedwojennej wydajności.

Bezpośrednią konsekwencją utraty lądowych mocy przerobowych było wstrzymanie przez Iran dostaw gazu do Iraku po atakach z 18 marca .

Szersza wojna i kryzys w Cieśninie Ormuz

Częściowe wznowienie wydobycia jest niemożliwe do oddzielenia od większego konfliktu. Stany Zjednoczone i Izrael rozpoczęły Operację Epic Fury 28 lutego 2026 roku, uderzając w irańskie obiekty nuklearne, centra dowodzenia i infrastrukturę energetyczną, zabijając przy tym najwyższego przywódcę Alego Chameneiego . Iran odpowiedział atakami rakietowymi i dronowymi na amerykańskie aktywa oraz infrastrukturę energetyczną w Zatoce Perskiej, w tym katarską instalację skraplania gazu Ras Laffan, co zmusiło QatarEnergy do ogłoszenia siły wyższej w części kontraktów dostawczych .

Iran de facto zamknął Cieśninę Ormuz, wykorzystując roje dronów Korpusu Strażników Rewolucji, miny morskie i ogłoszenie morskiej strefy zakazanej, eliminując szacunkowo 80–90% normalnego tranzytu rzędu 20 milionów baryłek dziennie do połowy marca . W maju 2026 roku Iran zinstytucjonalizował swoją kontrolę, tworząc Zarząd Cieśniny Zatoki Perskiej (PGSA), aby regulować przepływ przez cieśninę, podczas gdy Katar, Arabia Saudyjska i ZEA prowadziły oddzielne kanały dyplomatyczne, by utrzymać ruch niektórych tankowców .

Dyplomacja postępuje z trudem. Dziesiątki krajów, z wyłączeniem USA i Izraela, podjęły na początku kwietnia 2026 roku starania o ponowne otwarcie cieśniny, ale nie osiągnięto żadnego kompleksowego przełomu . 8 kwietnia uzgodniono tymczasowe zawieszenie broni, a pod koniec maja 2026 roku negocjatorzy z USA i Iranu podobno osiągnęli porozumienie w sprawie ponownego otwarcia cieśniny i przedłużenia rozejmu o 60 dni, podczas gdy rozpoczną się szersze rozmowy pokojowe . Nawet te kroki pozostawiają architekturę energetyczną regionu w stanie głębokiej niepewności.

Co tak naprawdę oznacza to częściowe wznowienie

Wznowienie wydobycia 31 maja to taktyczna naprawa, a nie strategiczna odbudowa. Całkowita produkcja gazu w Iranie pozostaje znacznie poniżej poziomów przedwojennych, zdolności eksportowe są sparaliżowane, a architektura tranzytu przez Cieśninę Ormuz jest fundamentalnie zakłócona . O ile irańscy urzędnicy przedstawiają ponowne uruchomienie jako triumf krajowej ekspertyzy , szersza rzeczywistość jest taka, że dostawy energii z Zatoki Perskiej są pogrążone w głębokiej niepewności – ukształtowanej w równym stopniu przez to, czy cieśnina naprawdę zostanie ponownie otwarta, co przez status uszkodzonych rafinerii na lądzie.

---

Śledź najnowsze informacje ze świata energetyki i geopolityki w serwisie Studio Global Trending.