RAMageddon: pamięć dla AI drożeje, a rachunek trafia do kupujących smartfony i PC

Boom infrastruktury AI przestaje być problemem wyłącznie firm budujących centra danych. Niedobór układów pamięci, określany w branży mianem „RAMageddonu”, podnosi koszty smartfonów, komputerów i tabletów korzystających z klasycznej pamięci DRAM oraz pamięci flash.

Sednem problemu jest podział dostępnej produkcji. Najwięksi dostawcy pamięci inwestują przede wszystkim w HBM (high-bandwidth memory, czyli pamięć o bardzo wysokiej przepustowości), używaną przy akceleratorach AI. Dla typowej pamięci do urządzeń konsumenckich zostaje mniej mocy, a najwięksi odbiorcy z sektora AI rywalizują o dostawy. W efekcie rosną ceny komponentów i presja na ceny detaliczne elektroniki. 4246

Od serwera AI do droższego telefonu

HBM i pamięć montowana w telefonach lub PC nie są tym samym produktem, ale korzystają z części powiązanych zasobów produkcyjnych, w tym wafli DRAM i zaawansowanych linii wytwórczych. Gdy producenci preferują HBM oraz pamięć serwerową, dostępność zwykłej DRAM może się kurczyć.

W centrum tego rynku są Samsung, SK hynix i Micron. Doniesienia wskazują, że wraz z rozwojem AI firmy te przesuwają produkcję w stronę bardziej marżowego HBM. IDC prognozuje zarazem, że wzrost podaży DRAM i NAND w 2026 r. będzie niższy od historycznych norm. 4246

Ma to znaczenie, ponieważ pamięć znajduje się właściwie w każdym urządzeniu konsumenckim. Smartfon potrzebuje mobilnej DRAM i pamięci masowej, a laptop czy komputer stacjonarny — RAM-u i pojemności SSD. Wyższe koszty tych elementów nie przekładają się automatycznie, jeden do jednego, na cenę w sklepie. Dają jednak producentom mocny powód, by mniej kosztów brać na siebie, zmieniać konfiguracje bazowe albo podnosić ceny katalogowe.

Podwyżki Apple to nie tylko koszt RAM-u

Podnoszona w doniesieniach podwyżka o 100 funtów w całej brytyjskiej ofercie iPhone’ów — także w starszych modelach nadal sprzedawanych — jest wyraźnym przykładem tego, że problem dotarł do klientów detalicznych. 4 Jej skala jest istotna: podwyżka dla całego portfolio nie wynika wyłącznie z obliczenia, o ile zdrożała pamięć w jednym nowym telefonie. Może jednocześnie chronić marżę, zachowywać odstępy cenowe między modelami i ustawiać nową drabinę cenową całej serii.

Podobnie należy spojrzeć na Maca mini. Według doniesień Mac mini M6 zadebiutował z ceną 899 dolarów, wobec 599 dolarów za startowy model Mac mini M4 w 2024 r.; podstawowy M4 zdrożał już wcześniej, do 799 dolarów, w 2026 r. 3 Koszt pamięci jest wiarygodnym czynnikiem tej zmiany, ale cena 899 dolarów zmienia też rynkową pozycję produktu.

Wydajny komputer może być słabszą propozycją zakupową, jeśli jego cena wejścia mocno rośnie. Przy 599 dolarach Mac mini łatwo było postrzegać jako niedrogi bilet do desktopowego ekosystemu Maca. Przy 899 dolarach kupujący częściej zestawi go z lepiej wyposażonymi pecetami, laptopami i mocniejszymi Macami. Krytyka dotyczy więc głównie relacji ceny do wydajności oraz opłacalności konfiguracji, a nie twierdzenia, że M6 jest niewystarczająco szybki.

Pojawiły się również informacje, że Apple podniosło w Wielkiej Brytanii ceny odnowionych iPhone’ów o 60–70 funtów. 5 Byłoby to spójne biznesowo z rosnącymi kosztami części zamiennych, napraw, logistyki i gwarancji, a także z potrzebą utrzymania wyraźnego rabatu względem nowych urządzeń. Doniesienia o cenach sprzętu odnowionego są jednak skromniejsze niż te dotyczące szerokich podwyżek nowych produktów, dlatego nie należy traktować ich jako równie dobrze potwierdzonych.

Dlaczego podwyżki mogą dotyczyć także Samsunga, Google i innych marek

Żaden duży producent telefonów nie jest odporny na ogólnorynkowy wzrost cen pamięci i nośników danych. Samsung, Google oraz inni producenci urządzeń z Androidem również płacą więcej za mobilną DRAM, pamięć NAND i inne komponenty. Doniesienia łączą wzrost cen w kilku kategoriach urządzeń z niedoborem pamięci, a Samsung ostrzegał, że napięta sytuacja podażowa może trwać do 2028 r. 3439

Nie oznacza to, że pamięć wyjaśnia każdy dodatkowy funt czy dolar w cenie flagowego telefonu. Na cenę detaliczną wpływają także kursy walut, procesory, ekrany, aparaty, strategia operatorów, podatki regionalne i docelowa marża marki. Gdy komponentów brakuje, firmom trudniej jednak rywalizować wyłącznie obniżkami cen, a presja kosztowa w całej branży ułatwia utrzymywanie podwyżek.

Co naprawdę oznacza wzrost cen pamięci o ponad 300 proc.

Nagłówek z taką liczbą wymaga ostrożnej interpretacji. Szacunki Counterpoint przytoczone przez The Verge mówią, że ceny DRAM dla smartfonów wzrosły o około 56 proc. kwartał do kwartału w I kwartale 2026 r. i o około 83 proc. w II kwartale. W przykładzie dotyczącym 16 GB DRAM dla telefonu cena wzrosła z około 42 dolarów w II kwartale 2025 r. do około 181 dolarów rok później — czyli o ponad 300 proc. 36

To przykład określonej pojemności i konkretnego porównania w czasie, a nie uniwersalna miara cen każdego rodzaju DRAM ani wszystkich kontraktów producentów urządzeń. Ceny zależą od typu pamięci, pojemności, warunków umowy i skali zakupów. Nie można więc zakładać, że całkowity koszt wytworzenia telefonu lub jego cena detaliczna wzrosły o taki sam procent.

Czy wysoka cena elektroniki zostanie z nami na stałe?

Trudne warunki podażowe mogą utrzymywać się przez lata. Samsung zapowiadał, że niedobór może pogłębić się w 2027 r. i trwać co najmniej do 2028 r. 39 Chey Tae-won, przewodniczący SK Group, mówił nawet o niedoborze wafli mogącym potrwać mniej więcej do 2030 r. Z kolei przedstawiciele Microna opisywali sytuację, w której klienci dostają mniej pamięci, niż potrzebują. 28

Budowa nowych fabryk i realne zwiększanie produkcji wymagają lat, zwłaszcza gdy popyt rośnie równocześnie z podażą. To wiarygodny argument za utrzymaniem wysokich kosztów komponentów w drugiej połowie lat 20.

Teza o „trwale wyższych cenach” wykracza jednak poza dostępne dowody. Rynek pamięci jest cykliczny. Nowe moce produkcyjne, spowolnienie inwestycji w infrastrukturę AI, projekty urządzeń wymagające mniej pamięci albo ostrzejsza konkurencja między producentami mogą zmniejszyć presję na ceny detaliczne. Ostrożniejszy wniosek brzmi: epoka stale taniejącej elektroniki jest pod presją, ale obecny poziom cen nie musi być nieodwracalny.

Na co zwracać uwagę przy zakupie

Dla kupujących ważniejsze od samego hasła „RAMageddon” są decyzje producentów widoczne w sklepach:

• Konfiguracje bazowe: marki mogą podnosić ceny, zmniejszać ilość pamięci lub przestrzeni dyskowej w standardzie albo wycofywać najtańsze warianty.
• Sprzęt odnowiony: warto porównywać realną oszczędność względem nowego modelu po zmianach cen katalogowych.
• Dopłaty za rozbudowę: w okresie ograniczonej podaży warianty z większą pamięcią RAM i dyskiem mogą drożeć nieproporcjonalnie mocno.
• Moment zakupu: promocja nadal może być opłacalna, jeśli urządzenie jest potrzebne teraz. Nie należy jednak zakładać, że następca automatycznie będzie tańszy.

Najważniejszy wniosek jest prosty: apetyt AI na HBM sprawia, że pamięć staje się strategickim wąskim gardłem elektroniki konsumenckiej. To realny wstrząs kosztowy, lecz o tym, jaka jego część pojawi się na metce, ostatecznie decydują producenci urządzeń — nie same ceny pamięci. 4236