Leonardo i „wojna prototypów”: kiedy pokaz technologii staje się zdolnością obronną?

Drony mogą wykonać efektowną demonstrację, a algorytm — sprawnie przeanalizować dane. Żadne z tych osiągnięć samo w sobie nie oznacza jeszcze, że wojsko otrzyma system, który będzie mogło bezpiecznie kupić, użytkować i utrzymywać. Na tej różnicy opiera się podejście, które Simon Harwood z Leonardo nazywa „prototype warfare”. Firma przedstawia się w nim jako integrator: łączy rozwiązania mniejszych przedsiębiorstw, autonomię i czujniki w systemy odpowiadające na potrzeby sił zbrojnych.1619

Najpierw zadanie, potem technologia

Pytanie brzmi nie tylko „czy to działa?”, lecz także „co pozwala zrobić?”. Może chodzić o wykrycie zagrożenia, połączenie danych z kilku czujników lub wsparcie decyzji. Harwood mówił przed komisją brytyjskiego parlamentu, że Leonardo buduje czujniki i systemy zbierające dane, które następnie można łączyć i wykorzystywać przy podejmowaniu decyzji.23 Najtrudniejszy etap to przejście od sprawnego komponentu do niezawodnej całości.

Brytyjski program współpracy Leonardo z małymi i średnimi przedsiębiorstwami ma stawiać na długoterminowe relacje, a nie jednorazowe pokazy innowacji.33 Pierwsze ogłoszone w jego ramach partnerstwo, z Faculty AI, obejmuje prace nad rozwiązaniami wykorzystującymi sztuczną inteligencję, między innymi w obszarze zaawansowanego przetwarzania danych z czujników i walki elektronicznej.30 Dla specjalistycznej firmy taka współpraca może być drogą do większego systemu obronnego. Dostępne komunikaty nie potwierdzają jednak, że każdy partner otrzymuje wieloletnie finansowanie, dostęp do informacji niejawnych, zaplecza testowego czy inwestorów.

Przykładem testowania zintegrowanej koncepcji jest Sovereign Hunter. Harwood opisywał próbę autonomicznych rozwiązań z udziałem brytyjskich mniejszych firm; późniejsza relacja wymienia Faculty, VOLANDER i Applied AGI jako uczestników demonstracji działania wielu dronów.1936 Są to opisy przedsięwzięcia, nie niezależne potwierdzenie jego skuteczności na polu walki, statusu zakupowego ani wyników przy większej skali. Do wdrożenia potrzebne są jeszcze dowody bezpieczeństwa, powtarzalności działania oraz możliwości produkcji i serwisowania.

Duża firma może pomóc — ale jej skala nie zastąpi testów

Leonardo wykazało za 2025 r. 19,5 mld euro przychodów grupy, 23,8 mld euro nowych zamówień i 1,75 mld euro wyniku EBITA. Łączne wydatki na badania i rozwój wyniosły 3,0 mld euro, o 20% więcej niż rok wcześniej. Nie należy utożsamiać całej tej kwoty z finansowanymi wyłącznie przez firmę badaniami nad ryzykownymi pomysłami.4241

Brytyjska spółka Leonardo UK Ltd odnotowała w 2025 r. wzrost wartości pozyskanych zamówień o 36%, obrotów o 15% i zysku operacyjnego o 7% względem 2024 r. Znaczną część wzrostu zamówień przypisała dużym kontraktom dotyczącym samolotów Typhoon. Jednocześnie wykazała niższe przepływy pieniężne z działalności operacyjnej z powodu wyższych płatności dla dostawców.44 To świadczy o potencjale przemysłowym, lecz nie dowodzi gotowości konkretnego prototypu do służby.

Znaczenie ma też umiejętność łączenia środowisk. Publiczny biogram Harwooda wskazuje na ponad 30 lat doświadczenia w administracji, przemyśle i świecie akademickim oraz odpowiedzialność za brytyjską strategię Leonardo i obszar badań, rozwoju oraz innowacji.5 Przed komisją parlamentarną podkreślał, że obok technologii potrzebni są odpowiednio wykwalifikowani i doświadczeni ludzie.4

Innowacje płyną w obie strony

Partnerstwo z Ploughshare dotyczy odwrotnego kierunku niż współpraca z Faculty AI: poszukiwania cywilnych zastosowań własności intelektualnej Leonardo UK powstałej z myślą o obronności.1 Możliwe drogi jej komercjalizacji to licencje i nowe spółki, ale dostępne informacje nie pozwalają określić liczby sfinalizowanych transakcji ani osiągniętych zwrotów.

Stawianie na partnerstwa nie oznacza też rezygnacji z przejęć. Szef Leonardo opisywał działalność firmy w Ukrainie jako sposób poszukiwania współpracy, inwestycji i ewentualnych przejęć tamtejszych przedsiębiorstw rozwijających technologie wojskowe.17 O przyszłości takich firm zdecydują między innymi trwały popyt i możliwość produkcji; zainteresowanie dużego koncernu nie daje im gwarancji przetrwania.

Ostateczny sprawdzian: powtarzalne działanie

Wojna w Ukrainie uwydatnia dylemat łączenia zaawansowanych systemów, produkowanych w mniejszych liczbach, z tańszym sprzętem autonomicznym. Cena pojedynczej sztuki nie wystarczy do oceny: liczą się również odporność, tempo uzupełniania strat, logistyka i długotrwały efekt. Podobnie zapasy zapewniają natychmiastową dostępność sprzętu, a wolne moce produkcyjne pomagają go odtwarzać — utrzymanie obu wymaga jednak pieniędzy i klientów gotowych płacić za gotowość.

Leonardo informuje o nagrodach przyznanych projektowi Sovereign Hunter. Nagrody i firmowe zapewnienia o spełnieniu wymogów nie zastępują jednak niezależnie weryfikowalnych wyników wdrożenia.38 Część danych o systemach obronnych pozostanie niejawna. W publicznej ocenie „prototype warfare” najważniejsze jest więc nie to, jak szybko powstał pokaz, ale czy kolejne testy prowadzą do systemu, który można kupić, bezpiecznie używać i utrzymać przez lata.