Czy boom na AI może stać się zbyt duży, by upaść?

Nie chodzi o to, że upadek jednej firmy zajmującej się sztuczną inteligencją musiałby zagrozić gospodarce. Jeff Schmid pyta, czy kłopoty mogłyby rozlać się dalej — przez sieć kontraktów, kredytów i inwestycji związanych z budową infrastruktury AI. 25 września 2026 r. szef oddziału amerykańskiego banku centralnego (Fedu) w Kansas City zastanawiał się, czy powstaje ekosystem „zbyt duży, by upaść”. Nawiązał do publicznego ratowania dużych instytucji finansowych podczas kryzysu z lat 2007–2009.1

Od straty inwestora do ryzyka systemowego

Schmid sygnalizował już w sierpniu, że skala i sposób finansowania rozwoju AI wymagają uwagi.2 Różnica jest zasadnicza: stratę pojedynczego inwestora może ponieść on sam. Ryzyko systemowe pojawia się wtedy, gdy powiązania finansowe sprawiają, że problemy jednego przedsięwzięcia dotykają także innych.

Możliwy scenariusz dotyczy centrów danych. Jeśli przychody z projektu okażą się niższe od oczekiwań, może zabraknąć pieniędzy na spłatę finansowania opartego na jego przyszłych przepływach pieniężnych. Gdyby wiele projektów opierało się na podobnych założeniach, straty mogłyby dotknąć kilku instytucji naraz. To opis potencjalnego zagrożenia, a nie dowód, że taki efekt domina już wystąpił.

Skalę zainteresowania takim finansowaniem ilustruje doniesienie Reutersa, powołującego się na „Nikkei Asia”: japoński ubezpieczyciel Nippon Life planuje przeznaczyć 2 bln jenów (12,75 mld dolarów) na finansowanie infrastruktury, w tym budowy centrów danych w USA. Nie jest to kwota zarezerwowana wyłącznie dla centrów danych AI.17

Porównanie z kryzysem finansowym wskazuje więc przede wszystkim na potrzebę ustalenia, kto jest z kim powiązany i kto poniósłby ewentualne straty. Nie dowodzi, że dzisiejszy sektor AI jest równie kruchy jak system finansowy przed 2008 r. Jak informował Reuters w sierpniu, część przedstawicieli Fedu zaleca czujność, ale nie uważa kryzysu na wzór załamania rynku mieszkaniowego za bliski.3

Dwa rodzaje nadzoru

Japońska Agencja Usług Finansowych (FSA) zwiększa kontrolę finansowania centrów danych AI przez duże banki i ubezpieczycieli na życie. Zamierza przyjrzeć się między innymi temu, jak instytucje zarządzają ryzykiem projektów realizowanych głównie w USA.23 Wśród jej priorytetów są też ekspozycje na centra danych i inne projekty finansowane w ten sposób, obok ryzyka związanego z kredytowaniem nieruchomości.20 Nie oznacza to stwierdzenia, że te pożyczki już nie są spłacane.

W USA ponadpartyjna grupa 26 stanowych prokuratorów generalnych, której przewodzi Letitia James z Nowego Jorku, wezwała Kongres do ustanowienia kompleksowych przepisów i zasad bezpieczeństwa dla najbardziej zaawansowanych systemów AI.3349 Ten apel dotyczy przede wszystkim bezpieczeństwa samej technologii, a nie spłaty kredytów na centra danych.

Oba pytania są ważne, lecz nie należy ich mylić. Bezpieczniejszy model AI nie gwarantuje opłacalności inwestycji w infrastrukturę, a ostrożniejsze udzielanie kredytów nie rozwiąże wszystkich problemów związanych z działaniem modeli. Ostrzeżenie Schmida pozostawia otwartą najważniejszą kwestię: czy ewentualne straty dałoby się zatrzymać tam, gdzie powstały?12