6 października 2026 r. Zcash (ZEC) i Monero (XMR), kryptowaluty kojarzone z prywatnością transakcji, zyskiwały, choć na szerszym rynku niewiele się działo. W jednym z 24-godzinnych zestawień ZEC był na plusie około 3%, a XMR — 2,14%. Dla porównania bitcoin zyskał 0,59%, a ethereum 0,34%. Łączna wartość rynku kryptowalut wynosiła nieco ponad 3 bln dolarów. To migawka notowań, a nie ostateczny bilans dnia — sama w sobie nie wyjaśnia też, dlaczego te dwa aktywa drożały.
23
33
Co pokazały notowania z 6 października?
Różnica między wynikami ZEC i XMR a większych kryptowalut była wyraźna, ale nie oznaczała, że cały rynek wszedł w fazę wzrostów. W komentarzach rynkowych monety prywatnościowe wskazywano jako wyróżniający się trend. Jednocześnie Zcash odpowiadał za około 62% wartości tego segmentu. W praktyce mocny wynik całej grupy mógł więc wynikać w dużej mierze z notowań ZEC, a nie ze wzrostów rozłożonych równomiernie na wiele projektów.
20
17
Warto też ostrożnie podchodzić do danych za dłuższy okres. Jeden z raportów z 6 października podawał, że w ciągu 12 miesięcy Zcash zyskał 741%, Monero 77%, a bitcoin stracił około 30%. Inne publikacje wyliczały dla ZEC wzrost o 1077% w ciągu 12 miesięcy — według danych z 2 października — albo o 768% rok do roku w raporcie z 7 października. Te wartości są sprzeczne, a dostępne źródła nie wyjaśniają rozbieżności. Nie należy więc traktować ich jako równoważnych ani wybierać jednej jako bezspornie potwierdzonej.
20
21
6
Wartość rynkowa Zcash i Monero mocno wzrosła: pod koniec września łączną kapitalizację obu projektów szacowano na 36,51 mld dolarów. To znacząca skala dla tych kryptowalut, ale niewielka w porównaniu z całym rynkiem, którego wartość 6 października szacowano na nieco ponad 3 bln dolarów. Dane dotyczą różnych dat, dlatego pokazują przede wszystkim różnicę skali, a nie dokładne porównanie z tego samego dnia.
24
33
Możliwe przyczyny — ale bez dowodu na jedną z nich
Wśród tematów łączonych z ruchem cen wymieniano większe zainteresowanie monetami prywatnościowymi, dostęp do funduszy ETF i zainteresowanie inwestorów instytucjonalnych. W relacjach przywołano Santiment — firmę analizującą rynek — która wskazywała wybicia w tym segmencie jako jeden z istotnych trendów. To kontekst dla wzrostów, nie dowód, że którykolwiek z tych czynników bezpośrednio spowodował zmianę cen ZEC i XMR 6 października.
20
Szerszy rynek reagował też na informacje gospodarcze. We wrześniu Rezerwa Federalna USA podniosła stopy procentowe do przedziału 3,75–4,00%, a późniejszy wzrost zatrudnienia w USA okazał się niższy od oczekiwań. Tło to może pomagać zrozumieć, dlaczego notowania głównych kryptowalut były spokojne, ale nie potwierdza bezpośredniego związku z dziennymi wzrostami ZEC czy XMR.
33
Zcash miał także własne wydarzenia. Fundusz Grayscale oparty na ZEC wystartował w sierpniu, a kolejna aktualizacja sieci, NU7, trafiła na publiczną sieć testową na początku października. Propozycja zakłada skrócenie docelowego czasu między blokami z 75 do 25 sekund. W chwili publikacji tych doniesień była to jednak zmiana testowana, a nie wdrożona już w głównej sieci.
4
9
Sama dostępność funduszu ETF nie oznaczała przy tym stałego napływu pieniędzy. 30 września fundusz Grayscale odnotował odpływ netto w wysokości 30,25 mln dolarów, a w październikowym raporcie oszacowano odpływy z pierwszej części miesiąca na około 59 mln dolarów. To komplikuje prostą tezę, że wzrost ZEC napędzał wyłącznie popyt na ETF.
8
6
Zcash i Monero oferują prywatność na różne sposoby
W Zcash użytkownik może wybrać, czy skorzysta z chronionego transferu, który ukrywa szczegóły transakcji. W Monero prywatność transakcji jest domyślną cechą sieci. Różnica może mieć znaczenie zarówno dla użytkowników, jak i dla podejścia giełd czy produktów finansowych do obu aktywów. W doniesieniach wskazywano też, że Monero nie miało porównywalnego bodźca w postaci ETF i mierzyło się z ryzykiem ewentualnego usunięcia z niektórych giełd.
9
27
37
Wzrost w jeden dzień nie oznaczał powrotu do szczytów
Mimo dziennego wzrostu Zcash był wyceniany na około 1300–1370 dolarów, czyli mniej więcej 19% poniżej szczytu z końca września, wynoszącego około 1698 dolarów. Monero kosztowało około 560 dolarów — około 30% mniej niż podawany rekord wszech czasów, bliski 798 dolarom. Dobry dzień na rynku nie oznaczał więc, że któraś z tych kryptowalut odrobiła już wcześniejsze spadki.
4
23
48
Najostrożniejszy wniosek jest prosty: Zcash i Monero wyróżniły się w spokojnym dniu na rynku, ale same notowania nie rozstrzygają, co stało za ich wzrostem. Rozbieżne szacunki rocznej stopy zwrotu ZEC, odpływy z funduszu, duży udział Zcash w segmencie monet prywatnościowych i dystans do niedawnych szczytów przemawiają przeciwko traktowaniu jednodniowych wzrostów jako dowodu na szerokie i trwałe wybicie.
6
17
20
21