Tajlandia testuje szkołę przyszłości. Jak program TEOSA przekuł politykę cyfrową w lokalny pilotaż

Tajlandzki program Technology-enabled Open Schools for All (TEOSA) przełożył szerokie ambicje związane z cyfryzacją edukacji i sztuczną inteligencją na konkretny pilotaż możliwy do sprawdzenia w lokalnych warunkach. Uruchomiony 4 marca 2026 roku projekt realizowany przez UNESCO, firmę Huawei i tajlandzkie Ministerstwo Edukacji objął inteligentne klasy w 10 szkołach w prowincjach Buriram i Si Sa Ket. 14

Znaczenie tej inicjatywy nie sprowadza się jednak do zainstalowania nowoczesnego sprzętu. TEOSA połączył infrastrukturę, współpracę między szkołami i rozwój kompetencji nauczycieli. Dzięki temu cyfrowa transformacja staje się bardziej praktyczna, możliwa do oceny i — przynajmniej w założeniu — bardziej sprawiedliwa.

Sieć, która ma docierać także do mniejszych szkół

W każdej z prowincji jedna „szkoła-matka” została połączona z czterema „szkołami-dziećmi”. Taki układ pozwala dzielić się sprzętem, materiałami dydaktycznymi i doświadczeniem w ramach lokalnej sieci, zamiast koncentrować wszystkie zasoby w jednej, najlepiej wyposażonej placówce. UNESCO opisuje pilotaż jako przedsięwzięcie obejmujące 10 szkół w północno-wschodniej Tajlandii, przy czym każda szkoła-matka współpracuje z czterema szkołami partnerskimi. 11

To rozwiązanie daje Tajlandii praktyczny sposób na ograniczanie nierówności w dostępie do edukacji cyfrowej. Mniejsze i bardziej oddalone szkoły mogą korzystać ze wspólnych lekcji oraz szkoleń zawodowych, bez konieczności samodzielnego budowania porównywalnej infrastruktury i zaplecza eksperckiego.

Infrastruktura jako podstawa nauczania hybrydowego

Szkoły objęte pilotażem otrzymały wyposażenie inteligentnych klas, w tym interaktywne ekrany, kamery do prezentowania dokumentów, komputery dostępne na poziomie stolików oraz szybkie łącza internetowe. 11 Według informacji Huawei 10 uczestniczących szkół średnich obsługuje około 4 tys. uczniów, a nauczyciele otrzymali cyfrowe narzędzia dydaktyczne i szkolenia z technologii informacyjno-komunikacyjnych. 12

Taki zestaw umożliwia bardziej elastyczne prowadzenie zajęć. Lekcje mogą być współdzielone między połączonymi szkołami, treści cyfrowe mogą uzupełniać pracę w klasie, a nauczyciele mogą wykorzystywać technologię zarówno w nauczaniu, jak i w ocenianiu.

Infrastruktura nie jest więc celem samym w sobie. Ma pełnić funkcję warstwy wykonawczej dla tajlandzkich planów dotyczących cyfrowego uczenia się — podobnie jak sieć transportowa pozwala wykorzystać usługi, które bez niej nie dotarłyby do wielu miejsc.

W centrum strategii AI pozostali nauczyciele

TEOSA potraktował kompetencje nauczycieli jako warunek odpowiedzialnego wdrażania sztucznej inteligencji. Szkolenia i demonstracje prowadzonych zajęć były zgodne z Ramy kompetencji AI dla nauczycieli UNESCO. Dokument definiuje 15 kompetencji w pięciu obszarach: nastawieniu skoncentrowanym na człowieku, etyce AI, podstawach i zastosowaniach AI, pedagogice AI oraz wykorzystywaniu AI w rozwoju zawodowym. 9 1

Ramy opierają się na ochronie praw nauczycieli, zachowaniu ludzkiej sprawczości i promowaniu zrównoważonego rozwoju. Określają też trzy poziomy rozwoju: Acquire, Deepen i Create, czyli zdobywanie podstaw, pogłębianie kompetencji i tworzenie nowych rozwiązań. 9

Takie podejście zmienia sposób myślenia o roli AI w szkole. Sztuczna inteligencja może pomóc w przygotowaniu lekcji, przekazywaniu informacji zwrotnej czy ocenianiu, ale to nauczyciel nadal odpowiada za kontekst, osąd, włączanie wszystkich uczniów i relację edukacyjną.

Od języka strategii do testu wdrożeniowego

Tajlandzka polityka „Transforming Education in the Digital Era” oraz National AI Strategy and Action Plan (2022–2027) wymagają czegoś więcej niż deklaracji, że szkoły zaczną korzystać z cyfrowych narzędzi. Pojawiają się też pytania praktyczne: które placówki należy podłączyć w pierwszej kolejności? Jakiego wsparcia potrzebują nauczyciele? Jak zapewnić naukę cyfrową społecznościom o ograniczonym dostępie do zasobów? Jakie zasady powinny regulować nauczanie i ocenianie wspierane przez AI?

TEOSA stworzył ograniczone, ale konkretne środowisko, w którym można te pytania sprawdzać. Połączenie sieci szkół, wspólnego systemu nauki, technologii w klasach i szkoleń dla nauczycieli tworzy pełniejszy model wdrożeniowy niż program oparty wyłącznie na zakupie sprzętu. Nacisk na kompetencje cyfrowe i kompetencje związane z AI stawia gotowość edukatorów obok samego wdrażania technologii. 14

Wcześniejsze prace nad tajlandzką platformą cyfrowego uczenia się i kompetencjami AI, w tym krajowe warsztaty konsultacyjne, pokazują również, że projekt wpisuje się w szersze działania systemowe, a nie tylko w modernizację pojedynczych sal lekcyjnych. 13

Partnerstwo publiczno-prywatne, ale z warunkami

Podział ról w projekcie może być użyteczny. UNESCO wnosi wytyczne edukacyjne i etyczne, tajlandzkie Ministerstwo Edukacji łączy pilotaż z systemem publicznym i polityką państwa, a Huawei zapewnia technologię oraz wsparcie wdrożeniowe.

Nie oznacza to jednak, że partnerstwo samo w sobie rozwiązuje wszystkie problemy. Odpowiedzialność za program nauczania, równość dostępu, prywatność, ocenę rezultatów i długoterminowe finansowanie powinna pozostać po stronie władz publicznych. Współpraca z firmą technologiczną może przyspieszyć eksperyment, ale nie gwarantuje jeszcze ani sprawiedliwego dostępu, ani trwałego działania projektu.

Co TEOSA pokazał, a czego jeszcze nie udowodnił

Program pokazał praktyczny sposób łączenia infrastruktury cyfrowej z rozwojem nauczycieli i współpracą między szkołami. Nie dowiódł jednak, że pilotaż poprawił wyniki w nauce ani że trwale zmniejszył przepaść cyfrową w Tajlandii. Dostępne informacje opisują wczesny etap wdrażania, a nie zakończoną ewaluację wpływu.

Długoterminowe znaczenie TEOSA dla tajlandzkiej polityki cyfrowej i strategii AI będzie zależeć od kolejnych kroków: utrzymania niezawodnej sieci, zapewnienia nauczycielom stałego wsparcia, odpowiedzialnego zarządzania danymi uczniów i szkół oraz wykorzystania niezależnych dowodów przy podejmowaniu decyzji o rozszerzeniu programu.

Jeśli te warunki zostaną spełnione, pilotaż może pomóc przełożyć krajowe cele strategiczne na standardy, budżety i systemy rozwoju zawodowego, które sprawdzą się także poza pierwotną siecią 10 szkół.